انتخابات ۲۰۲۶ اسرائیل: همه‌چیز درباره فرآیند رأی‌گیری، احزاب و رهبران آن‌ها
انتخابات اسرائیل ۵ آبان ۱۴۰۵ (۲۷ اکتبر ۲۰۲۶) پس از چهار سال برگزار می شود. در این مطلب نحوه برگزاری انتخابات کنست، آستانه رأی، تشکیل دولت ائتلافی و فهرست کامل احزاب و رهبران آن‌ها را بخوانید.
به گزارش اینتیتر، اسرائیلی ها روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) برای انتخاب اعضای بیست‌وششمین دوره کنست رأی می‌دهند. این نخستین انتخابات سراسری اسرائیل پس از حمله‌ی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ‌های پس از آن است. به نوشته رسانه‌های اسرائیلی، این نخستین بار از سال ۱۹۸۸ است که انتخابات کنست بدون انحلال زودهنگام و در موعد قانونی برگزار می‌شود. کنست نیز ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ رسماً منحل شد.
کنست چیست؟
کنست (Knesset) پارلمان اسرائیل و قوه مقننه این کشور است؛ نهادی که قانون تصویب می‌کند، بر دولت نظارت دارد و نماینده شهروندان است. نام آن از فعل عبری «لِهیتکانس» به معنای «گرد هم آمدن» گرفته شده و اشاره‌ای است به «مجمع بزرگ» (Great Assembly) در دوران معبد دوم که ۱۲۰ عضو داشت. کنست امروز نیز دقیقاً ۱۲۰ کرسی دارد و این عدد با وجود رشد جمعیت هرگز تغییر نکرده است.
انتخابات در اسرائیل چگونه برگزار می‌شود؟
رأی به حزب، نه فرد: در اسرائیل نظام پارلمانی حاکم است و رأی‌دهندگان به شخص رأی نمی‌دهند، بلکه به یک حزب رأی می‌دهند. هر حزب پیش از انتخابات فهرستی رتبه‌بندی‌شده با حداکثر ۱۲۰ نامزد ارائه می‌کند. تعداد کرسی‌های هر حزب متناسب با درصد آرای آن تعیین می‌شود. مثلاً حزبی که حدود ۱۰ درصد آرا را بگیرد، حدود ۱۲ کرسی می‌گیرد و ۱۲ نفر اول فهرستش وارد کنست می‌شوند.
شرایط رأی‌دهی و نامزدی: هر شهروند اسرائیلی بالای ۱۸ سال حق رأی دارد و شهروندان ۲۱ سال به بالا می‌توانند نامزد نمایندگی شوند.
آستانه ورود به کنست: احزاب برای ورود به پارلمان باید دست‌کم ۳٫۲۵ درصد آرای کل کشور را کسب کنند که معادل حداقل ۴ کرسی است. احزابی که به این آستانه نرسند هیچ کرسی‌ای نمی‌گیرند. به همین دلیل احزاب کوچک اغلب با یکدیگر ادغام می‌شوند یا فهرست مشترک می‌بندند.
فهرست نامزدها چگونه تعیین می‌شود؟ هر حزب شیوه خاص خود را دارد:
- تعیین توسط رهبر حزب: در بیشتر احزاب اسرائیل، رهبر حزب ترتیب فهرست را خودش تعیین می‌کند.
- انتخابات مقدماتی (پرایمریز): اعضای ثبت‌نام‌شده حزب ترتیب فهرست را تعیین می‌کنند.
- شورای حکمای تورات: احزاب اولترا ارتدوکس معمولاً فهرست خود را از طریق شورای خاخام‌ها تعیین می‌کنند.
- شورای شورا: حزب اسلام‌گرای عرب «راعم» نامزدهایش را از طریق شورای شورا انتخاب می‌کند.
تشکیل دولت؛ پایان رأی‌گیری، آغاز چانه‌زنی
پس از اعلام نتایج، ماجرا تمام نمی‌شود. برای تشکیل دولت باید ائتلافی با اکثریت پارلمان ساخته شود. معمولاً رهبر بزرگ‌ترین حزب مأمور تشکیل کابینه می‌شود و ۲۸ روز فرصت دارد که در صورت نیاز، ۱۴ روز تمدید می‌شود. ائتلاف حاکم باید حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده از ۱۲۰ نماینده را داشته باشد تا بتواند قانون تصویب کند و از رأی اعتماد جان سالم به در ببرد.
احزاب عضو ائتلاف دولت را تشکیل می‌دهند و بقیه در جایگاه اپوزیسیون می‌نشینند. مذاکرات ائتلافی معمولاً بر سه محور می‌چرخد: بودجه، پیشبرد قوانین خاص و تقسیم پست‌های وزارتی. چون احزاب زیادند، ائتلاف‌ها معمولاً اکثریت اندک و شکننده دارند و حتی یک حزب پنج یا شش کرسی‌ای می‌تواند اهرم فشار بزرگی برای فروپاشی یا بقای دولت باشد.
مهمترین موضوعات انتخابات ۲۰۲۶
۱. امنیت ملی پس از ۷ اکتبر: یکی از مطالبات اصلی سیاسی، تشکیل «کمیسیون تحقیق دولتی» برای بررسی علل شکست ۷ اکتبر و تعیین مسئولان آن است. احزاب درباره زمان تشکیل و حدود اختیارات آن اختلاف دارند. رویکرد به حزب‌الله در لبنان و جمهوری اسلامی ایران نیز از محورهای مناقشه است.
۲. برابری در بار خدمت و قانون سربازی: مناقشه بر سر معافیت سربازی مردان حریدی (اولترا ارتدوکس) که مشغول تحصیل در مدارس دینی‌اند، از جنجالی‌ترین مسائل داخلی است. این معافیت بر پایه اصل «تورتو اومانوتو» («تورات حرفه اوست») و توافقی از زمان بن‌گوریون با جامعه ارتدوکس شکل گرفته است. پس از نزدیک به سه سال جنگ و خدمت‌های مکرر و طولانی ذخیره‌ها، مطالبه «برابری در بار خدمت» بلندتر شده، اما جامعه حریدی از معافیت دفاع می‌کند و تحصیل تمام‌وقت تورات را خدمتی ضروری به کشور می‌داند.
۳. هزینه‌های زندگی، دین و دولت، اصلاحات قضایی: قیمت بالای مسکن و کالاها، موضوعاتی مثل حمل‌ونقل عمومی در شبات، گرویدن به یهودیت و ازدواج مدنی، و نیز بحث اصلاحات قضایی که پیش از ۷ اکتبر کشور را دوقطبی کرده بود، همچنان در کانون توجه‌اند.
احزاب شرکت‌کننده و رهبران آن‌ها
بر اساس منبع، فهرست احزاب در ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ نهایی شد و پس از آن امکان تشکیل حزب جدید، ادغام یا انشعاب وجود ندارد. ترتیب زیر الزاماً بر اساس گرایش یا نظرسنجی نیست.
۱. لیکود (Likud)
- رهبر: بنیامین نتانیاهو
- حزب راست حاکم، تأسیس ۱۹۷۳. بر اقتصاد بازار آزاد، سیاست امنیتی قاطع، اقدام نظامی علیه تهدیدها و حمایت از شهرک‌سازی در کرانه باختری تأکید دارد. نامزدهایش از طریق پرایمریز تعیین می‌شوند.
۲. بیاحاد (Beyachad / «با هم»)
- رهبران: نفتالی بنت و یائیر لاپید
- حزب میانه‌رو جدید که در آوریل ۲۰۲۶ از ادغام حزب «بنت ۲۰۲۶» و «یش عتید» شکل گرفت. محور کمپین: اصلاح قانون سربازی و برابری در بار خدمت، کاهش هزینه زندگی و حفظ اسرائیل به عنوان کشوری یهودی، دموکراتیک و لیبرال. فهرست را بنت و لاپید مشترکاً تعیین می‌کنند.
۳. یاشار! (Yashar!)
- رهبر: گادی آیزنکوت
- حزب تازه‌تأسیس به رهبری رئیس سابق ستاد کل ارتش اسرائیل که پیشتر در حزب «آبی و سفید» بود. گرایش میانه‌چپ دارد و بر امنیت ملی، دیپلماسی منطقه‌ای، طرحی دقیق برای برابری در خدمت سربازی و گسترش آزادی‌های مدنی تأکید می‌کند. فهرست را خود آیزنکوت تعیین می‌کند.
۴. دموکرات‌ها (The Democrats)
- رهبر: یائیر گولان
- در ۲۰۲۴ از ادغام حزب کار و مرتس شکل گرفت و خود را چپ و سوسیال‌دموکرات معرفی می‌کند. اولویت‌ها: برابری در خدمت سربازی، تقویت نهادهای دموکراتیک، تدوین قانون اساسی، به رسمیت شناختن همه جریان‌های یهودیت، گسترش حمل‌ونقل عمومی در شبات و شبکه ایمنی اجتماعی قوی‌تر. نامزدها از طریق پرایمریز تعیین می‌شوند.
۵. عمحا یسرائل (Amcha Yisrael / «مردم اسرائیل»)
- رهبر: عوفر وینتر
- حزب راست که در اوت ۲۰۲۶ و اندکی پیش از مهلت قانونی توسط سرتیپ ذخیره عوفر وینتر تأسیس شد. تمرکز بر امنیت، برابری در سربازی، دیپلماسی عمومی (هسبرا)، نظام قضایی و کمیسیون تحقیق ۷ اکتبر. وینتر خود فهرست را تعیین می‌کند.
۶. عوتسما یهودیت (Otzma Yehudit / «قدرت یهودی»)
- رهبر: ایتمار بن‌گویر
- حزب ملی‌گرای راست افراطی، تأسیس ۲۰۰۴. مواضع کلیدی: «اسرائیل بزرگ»، گسترش حاکمیت اسرائیل بر یهودا و سامره (کرانه باختری)، تقویت هویت یهودی نهادهای دولتی و رویکرد سخت‌گیرانه امنیتی. فهرست را بن‌گویر تعیین می‌کند.
۷. اسرائیل بیتنو (Yisrael Beiteinu / «اسرائیل خانه ما»)
- رهبر: اویگدور لیبرمن
- حزب سکولار و ملی‌گرای راست، تأسیس ۱۹۹۹، با پایگاه سنتی میان مهاجران شوروی سابق. سیاست‌های امروزش: تشکیل کمیسیون تحقیق دولتی درباره ۷ اکتبر، برابری در خدمت سربازی و درس‌های هسته آموزشی اجباری. مخالف اجبار دینی است. فهرست را لیبرمن تعیین می‌کند.
۸. ش‌اس (Shas)
- رهبر: آریه درعی
- تأسیس ۱۹۸۴ به دست خاخام عوودیا یوسف؛ خود را صدای یهودیان سفاردی و میزراحی حریدی می‌داند. مخالف تبعیض علیه سفاردی‌ها، طرفدار حفظ خصلت سنتی و دینی دولت، تقویت برنامه‌های رفاهی و حفظ معافیت سربازی طلاب مدارس دینی. فهرست توسط شورای حکمای تورات تعیین می‌شود.
۹. یهودیت متحد تورات (UTJ)
- رهبر: یعقوب آشه
- تأسیس ۱۹۹۲ به عنوان فهرست متحد حریدی‌های اشکنازی (حسیدی و لیتوانیایی). محافظه‌کاری دینی، دولت مبتنی بر هلاخا، حمایت بیشتر از نهادهای تورات و حفظ معافیت سربازی طلاب از مواضع آن است. فهرست توسط شورای حکمای تورات تعیین می‌شود.
۱۰. «جامعه حریدی» (The Haredi Public)
- رهبر: موتی لایتنر
- از تازه‌ترین احزاب، تأسیس ژوئیه ۲۰۲۶، با ادعای ارائه آلترناتیو برای ش‌اس و UTJ پس از انتقادها به این دو حزب به دلیل عدم مشارکت در بار خدمت. موضع باز نسبت به سربازی حریدی‌ها دارد و فقر و ترک تحصیل در جامعه حریدی را هدف قرار داده است. نخستین حزب حریدی است که زنی در فهرست خود دارد. لایتنر فهرست را تعیین می‌کند.
۱۱. فهرست مشترک (The Joint List)
- رهبران: یوسف جبارین (حداش) و احمد طیبی (تعل)
- ائتلاف حداش، تعل و بلد. حداش حزبی چپ با ریشه‌های سوسیالیستی و کمونیستی است، تعل ناسیونالیست عرب است و عموماً با پیوستن به ائتلاف مخالف است و بلد حزبی سکولار و چپ‌گرای عرب است. محور برنامه: نمایندگی شهروندان عرب، راه‌حل دو دولتی و عقب‌نشینی کامل از شهرک‌ها. رهبران مشترکاً فهرست را تعیین می‌کنند.
۱۲. راعم (فهرست متحد عربی / Ra’am)
- رهبر: منصور عباس
- تأسیس ۱۹۹۶ به عنوان بازوی سیاسی شاخه جنوبی جنبش اسلامی در اسرائیل. حزبی اسلام‌گرا و محافظه‌کار که بر منافع شهروندان عرب، ایجاد کشور فلسطینی با پایتختی قدس شرقی و حق بازگشت فلسطینیان تأکید دارد. پس از خروج از فهرست مشترک عربی در دسامبر ۲۰۲۵ این بار مستقل وارد انتخابات می‌شود. فهرست را شورای شورا تعیین می‌کند.
۱۳. صهیونیسم مذهبی – زهوت (Religious Zionism – Zehut)
- رهبران: بتسالئل اسموتریچ (صهیونیسم مذهبی) و موشه فیگلین (زهوت)
- صهیونیسم مذهبی در ۲۰۲۱ از ادغام چند جناح صهیونیست مذهبی ساخته شد و بر هویت یهودی، ناسیونالیسم و حاکمیت اسرائیل بر یهودا و سامره تأکید دارد. زهوت را فیگلین در ۲۰۱۵ به عنوان حزبی لیبرتارین بنیان نهاد. این ادغام اخیر یک بلوک فنی انتخاباتی است و فهرست زهوت را فیگلین تعیین می‌کند.
۱۴. آبی و سفید (Blue and White)
- رهبر: بنی گانتس
- تأسیس ۲۰۱۹؛ حزب میانه‌رو با تأکید بر امنیت ملی قوی و دیپلماسی عمل‌گرایانه، حمایت از گسترش حمل‌ونقل عمومی در شبات و اقتصاد بازار آزاد همراه با برنامه‌های رفاهی. فهرست را گانتس تعیین می‌کند.
۱۵. «ذخیره‌ها – حزب اقتصادی» (The Reservists – Economic Party)
- رهبران: یوآز هندل و یارون زلخا
- از جدیدترین احزاب؛ ترکیب ابتکار «ذخیره‌ها» (هندل، ۲۰۲۵) و «حزب اقتصادی نو» (زلخا، ۲۰۲۰) که در لحظه آخر متحد شدند. یکی منافع سربازان ذخیره و خانواده‌هایشان را دنبال می‌کند و دیگری با گرانی، انحصار و رانت‌خواری مبارزه می‌کند. هر دو هویت و اهداف جداگانه خود را حفظ کرده‌اند.
وضعیت نظرسنجی‌ها و آخرین اخبار
به گزارش رسانه‌های بین‌المللی، حدود ۳۸ حزب فهرست نامزدهای خود را ثبت کردند، اما نظرسنجی‌ها نشان می‌داد تنها حدود ۱۳ حزب شانس ورود به کنست دارند. نتایج نظرسنجی‌ها متفاوت و در نوسان بوده است. در برخی نظرسنجی‌ها لیکود و یاشار! با حدود ۲۲ کرسی برابر بودند و بلوک اپوزیسیون جلوتر قرار داشت، اما در نظرسنجی‌های دیگر لیکود در صدر دیده می‌شد و ائتلاف حاکم نزدیک به اپوزیسیون بود. هیچ‌یک از دو اردو در بسیاری نظرسنجی‌ها به ۶۱ کرسی لازم نمی‌رسید و رأی احزاب عرب و احزاب کوچک نزدیک به آستانه می‌تواند نتیجه را تعیین کند.
