آمریکا از لغو بخشی از تحریمهای ایران خبر داد؛ تهران با بازرسیهای هستهای موافقت کرد
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد ایران در چارچوب توافق جدید با واشنگتن با بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کرده است. همزمان آمریکا در حال آمادهسازی معافیت ۶۰ روزه برای لغو تحریمهای صادرات نفت ایران است و نشانههایی از بازگشایی تنگه هرمز نیز مشاهده میشود.
به گزارش اینتیتر، ایران در چارچوب توافقی با ایالات متحده موافقت کرده است که بازرسان سازمان ملل متحد را برای نظارت بر برنامه هستهای خود بار دیگر بپذیرد؛ توافقی که به گفته مقامهای آمریکایی با لغو بخشی از تحریمهای نفتی تهران و بازگشایی تنگه هرمز همراه خواهد بود.
براساس گزارش گاردین، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد نظارت مستقل و بلندمدت بر برنامه هستهای ایران، که تهران آن را صرفاً صلحآمیز و در راستای تولید انرژی میداند، پس از حملات سال گذشته اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران عملاً متوقف شده بود. ایران نیز در واکنش به این حملات، همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را تعلیق کرده بود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی خود نوشت: «همه میدانند که ایران با انجام بازرسیهای گسترده تسلیحاتی برای تضمین شفافیت هستهای در سالهای آینده موافقت خواهد کرد.»
او بعداً در گفتوگو با خبرنگاران هشدار داد: «اگر ایران به توافق پایبند نباشد یا رفتار مناسبی نداشته باشد، هر اقدامی که لازم باشد انجام خواهم داد.»
در مقابل، تهران که با انتقادهای داخلی درباره مذاکرات روبهرو است، تأکید کرد هیچ امتیاز تازهای در حوزه هستهای نداده و هرگونه توافق نهایی باید به تأیید شورای عالی امنیت ملی برسد.
همزمان سازوکاری برای جلوگیری از تنش میان آمریکا، ایران و لبنان ایجاد شده است تا زمینه برقراری آتشبس عملی در لبنان فراهم شود. این در حالی است که اسرائیل همچنان حملات خود به لبنان را ادامه میدهد. توقف درگیریها در لبنان یکی از مطالبات اصلی ایران در مذاکرات بوده است.
ونس و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از پیشرفت حاصلشده در نزدیک به ۱۸ ساعت مذاکره در بورگناشتوک سوئیس استقبال کردند.
قرار است کارشناسان فنی دو طرف به همراه میانجیگران قطری و پاکستانی در اقامتگاه کنار دریاچه لوسرن باقی بمانند تا جزئیات اجرایی توافق را بررسی کنند. همچنین کارگروههایی برای برنامه هستهای ایران و کمیتهای سیاسی در سطح عالی تشکیل خواهد شد تا روند دستیابی به توافق جامع طی کمتر از دو ماه آینده را مدیریت کنند.
نشانههای اولیه در روز دوشنبه حاکی از آن بود که نفتکشهای تجاری بار دیگر در حال عبور از تنگه هرمز هستند. چهار کشتی حامل گاز طبیعی مایع متعلق به قطر وارد خلیج فارس شدند و دو نفتکش غولپیکر نیز به سمت بندر بصره عراق حرکت کردند.
مذاکرات روز یکشنبه تا آستانه شکست پیش رفت؛ زیرا تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ خشم هیأت ایرانی را برانگیخته بود.
ونس در یک نشست خبری گفت: «به ایرانیها گفتیم وقتی وارد جنگ لفظی میشوند، نباید انتظار داشته باشند رئیسجمهور آمریکا پاسخی ندهد. بله، مقداری تهدید و گلایه وجود داشت، اما در نهایت مذاکرات ادامه یافت و پیشرفت بزرگی حاصل شد.»
او تصمیم ایران برای پذیرش مجدد بازرسان سازمان ملل را «یک نقطه عطف مهم» توصیف کرد و گفت این اقدام نخستین گام برای پایان دائمی هرگونه برنامه تسلیحات هستهای در ایران است.
با این حال، مذاکرات دشواری درباره میزان اختیارات و دامنه دسترسی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بهویژه در سایتهای هستهای آسیبدیده ایران، در پیش خواهد بود.
در تحول دیگری که برای پیشبرد توافق اهمیت زیادی دارد، وزارت خزانهداری آمریکا در حال آمادهسازی معافیت ۶۰ روزهای است که تحریمهای نفت، پتروشیمی و فرآوردههای مرتبط ایران را تعلیق میکند.
به گفته مقامهای ایرانی، این اقدام به بانک مرکزی ایران امکان خواهد داد نفت خود را، عمدتاً به مشتریان چینی، بفروشد و بدون نگرانی از تحریمهای ثانویه، درآمد آن را دریافت کند.
همچنین ایران و قطر تفاهمنامهای برای آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران در بانکهای قطری امضا کردهاند. این داراییها پیشتر به دلیل تحریمهای ثانویه آمریکا مسدود شده بودند.
ونس گفت بر اساس توافق، ایران باید بخشی از منابع آزادشده را صرف خرید مواد غذایی از جمله سویا از کشاورزان آمریکایی کند.
کارشناسان معتقدند این اقدامات اقتصادی میتواند تا حدی فشار بر بازار ارز ایران را کاهش دهد و روند تورم فزاینده را که مهمترین نگرانی داخلی کشور به شمار میرود، کندتر کند.
در بیانیه مشترک میانجیگران تأکید شده است که طی ۶۰ روز آینده سازوکارهای اجرایی جدیدی برای تبدیل تفاهمنامه هفته گذشته به یک توافق عملیاتی ایجاد خواهد شد؛ توافقی که هدف آن تعیین تکلیف آینده برنامه هستهای ایران و لغو تحریمهای اقتصادی است.
عباس عراقچی نیز اعلام کرد نخستین آزمون واقعی توافقهای حاصلشده، توقف حملات اسرائیل به لبنان خواهد بود؛ موضوعی که به یکی از اصلیترین تهدیدها برای ادامه مذاکرات میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
ونس درباره سازوکار جدید کاهش تنش گفت گاهی یک فرمانده میدانی بدون هماهنگی حملهای انجام میدهد و طرف مقابل نیز واکنش نشان میدهد. به گفته او، هدف از ایجاد این کانال ارتباطی، جلوگیری از تبدیل چنین حوادثی به بحرانهای بزرگتر است.
او افزود آمریکا همزمان به دنبال حفظ امنیت اسرائیل و حاکمیت لبنان است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به همراه وزیر دفاع و رئیس ستاد ارتش این کشور اعلام کردند که عملیات نظامی برای مقابله با تهدیدها و زیرساختهای گروههای مسلح در جنوب لبنان ادامه خواهد یافت.
ایران در روزهای گذشته اعلام کرده بود در اعتراض به حملات اسرائیل به لبنان، بار دیگر محدودیتهایی را در تنگه هرمز اعمال کرده است. تهران همچنین واشنگتن را متهم کرد که اجازه داده اسرائیل مفاد تفاهمنامه آتشبس را نقض کند.
در مقابل، ارتش آمریکا ادعای بسته شدن دوباره تنگه هرمز را رد کرد. ترامپ نیز در واکنشی تند هشدار داد که در صورت بسته شدن این آبراه راهبردی، ایران با پیامدهای سنگینی مواجه خواهد شد.
پیش از آغاز مذاکرات، ایران خواستار رفع محدودیتهای صادرات نفت، ارائه معافیت رسمی از تحریمها و آزادسازی نیمی از حدود ۲۴ میلیارد دلار داراییهای مسدودشده خود در خارج از کشور شده بود. به نظر میرسد بخش عمدهای از این مطالبات اکنون محقق شده، هرچند وزارت خزانهداری آمریکا هنوز معافیت رسمی تحریمها را صادر نکرده است.
