تشدید تنش ایران و آمریکا با حملات تازه؛ تهدید ترامپ و توافق شکننده در آستانه فروپاشی
حملات متقابل ایران و آمریکا بار دیگر آتش تنشها را شعلهور کرده و توافق موقت میان دو کشور را در آستانه فروپاشی قرار داده است. همزمان دونالد ترامپ با تهدیدی بیسابقه اعلام کرد در صورت شکست مذاکرات، آمریکا «کار را از طریق نظامی تمام خواهد کرد».
به گزارش اینتیتر، دور تازهای از حملات متقابل میان ایران و آمریکا، توافق موقت و شکننده میان دو کشور را بیش از پیش در معرض فروپاشی قرار داده است؛ موضوعی که باعث شد دونالد ترامپ تهدید کند در صورت شکست مذاکرات، ایران «دیگر وجود نخواهد داشت».
به گزارش رسانههای بینالمللی، تهران روز یکشنبه در واکنش به حملات جدید آمریکا به مواضعی در جنوب ایران، با پهپاد و موشک بحرین و کویت را هدف قرار داد و هشدار داد که روند مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ممکن است بهطور کامل متوقف شود.
به گزارش گاردین، ترامپ نیز در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «ممکن است بهزودی زمانی فرا برسد که مذاکرات را کنار بگذاریم و آمریکا از طریق نظامی کار را تمام کند. اگر چنین شود، جمهوری اسلامی ایران دیگر وجود نخواهد داشت.»
در همین حال، مقامهای کویت اعلام کردند دو موشک بالستیک را رهگیری کردهاند و این حمله هیچ کشته یا خسارتی در پی نداشته است. وزارت کشور بحرین نیز اعلام کرد حملات ایران به ساختمانی مسکونی در نزدیکی فرودگاه بینالمللی این کشور خسارت وارد کرده اما تلفاتی گزارش نشده است.
وزارت کشور قطر نیز از کشته شدن یک شهروند قطری و زخمی شدن فردی دیگر بر اثر اصابت ترکش ناشی از «عملیات نظامی در منطقه» خبر داد. این دو نفر سرنشین قایقی بودند که از روز شنبه مفقود شده بود و صبح یکشنبه پیدا شد. با این حال، مقامهای قطری مشخص نکردند این حادثه مستقیماً با حملات پهپادی ایران مرتبط بوده است یا خیر.
با وجود تشدید درگیریها، یک مقام آمریکایی شامگاه یکشنبه اعلام کرد تهران و واشنگتن بر سر توقف موقت درگیریهای اخیر و ازسرگیری مذاکرات درباره تنگه هرمز به توافق رسیدهاند.
این مقام گفت: «گفتوگوهای فنی درباره همه بندهای تفاهمنامه ادامه خواهد یافت. دو طرف فعلاً تنشها را متوقف میکنند و کشتیها میتوانند آزادانه از تنگه عبور کنند.»
اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز
تازهترین درگیریها بر سر تلاش برای بازگشایی کامل تنگه هرمز بدون نظارت مستقیم ایران آغاز شده است. این آبراه راهبردی که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکرد، همواره یکی از مهمترین مسیرهای تجارت جهانی انرژی بوده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اعلام کرد حملات اخیر در پاسخ مستقیم به آنچه «ادامه حملات ایران علیه کشتیرانی تجاری» خوانده، انجام شده و مراکز دیدهبانی، سامانههای ارتباطی، پدافند هوایی، انبارهای پهپاد و تأسیسات مینگذاری ایران را هدف قرار داده است.
آمریکا از مسیر جنوبی در امتداد سواحل عمان برای عبور کشتیها حمایت میکند، اما ایران خواهان عبور شناورها از مسیر شمالی و تحت کنترل خود است و در نهایت قصد دارد برای استفاده از این مسیر، عوارض دریافت کند.
از زمان آغاز جنگ، صدها کشتی از جمله نفتکشهای حامل نفت در خلیج فارس به دلیل بسته شدن تنگه هرمز متوقف شدهاند. هرچند برخی شناورها طی دو هفته گذشته موفق به عبور از این مسیر شدهاند که همین موضوع موجب کاهش قیمت نفت و بازگشت نسبی آرامش به بازارهای جهانی شده است.
اتهام آمریکا به ایران درباره حمله به نفتکشها
ارتش آمریکا ایران را متهم کرده که روز شنبه با حمله به نفتکش «کیکو» با پرچم پاناما، آتشبس را نقض کرده است. این نفتکش محموله نفت خام شرکت دولتی انرژی قطر را حمل میکرد و طبق اطلاعات سامانههای رهگیری کشتیها، در حال عبور از مسیر جنوبی نزدیک سواحل عمان بوده است.
همچنین هفته گذشته یک کشتی کانتینری با پرچم سنگاپور نیز هنگام عبور از همین مسیر هدف حمله یک پهپاد ایرانی قرار گرفت.
عراقچی: هرگونه دخالت، تنش را افزایش میدهد
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، که روز یکشنبه در سفر رسمی به عراق حضور داشت، بار دیگر بر موضع تهران مبنی بر کنترل انحصاری تنگه هرمز تأکید کرد.
او در بغداد گفت: «هرگونه دخالت در این موضوع یا تلاش برای ایجاد سازوکارهای جدید خارج از چارچوبی که جمهوری اسلامی ایران اجرا میکند، تنها موجب پیچیدهتر شدن اوضاع، تأخیر در بازگشایی تنگه هرمز و افزایش سطح تنش خواهد شد.»
به گفته ناظران، ایران از توانایی خود برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز نهتنها بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات با آمریکا، بلکه برای افزایش نفوذ منطقهای و تحت فشار قرار دادن کشورهای همسایه نیز استفاده میکند.
عراقچی همچنین خواستار ایجاد سازوکار امنیتی جدیدی میان کشورهای حوزه خلیج فارس بدون حضور آمریکا شد و گفت: «باید به چارچوب امنیتی تازهای برسیم که همه کشورهای منطقه را دربر بگیرد و هیچ کشور خارجی در آن حضور یا دخالت نداشته باشد.»
مذاکرات همچنان با اختلافات جدی روبهرو است
میانجیگران قطر و پاکستان اوایل این ماه موفق شدند نمایندگان ایران و آمریکا را در سوئیس پای میز مذاکره بنشانند، اما هنوز اختلافات عمیقی درباره آینده تنگه هرمز، رفع تحریمهای ایران و برنامه هستهای تهران وجود دارد.
بر اساس تفاهمنامه ۱۴ بندی که اوایل ماه جاری امضا شد، دو کشور ۶۰ روز فرصت دارند جزئیات توافق نهایی را تدوین کنند.
در عین حال، رهبران ایران و آمریکا تحت فشارهای سیاسی داخلی قرار دارند تا از بازگشت به جنگ جلوگیری کنند و با وجود ادبیات تند دو طرف، همچنان به حفظ آتشبس متعهد به نظر میرسند.
سپاه: نقض آتشبس مذاکرات را متوقف میکند
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مسئولیت حملات روز یکشنبه را بر عهده گرفت و اعلام کرد: «دشمن بداند نقض آتشبس، روندهای جاری را بهطور کامل متوقف خواهد کرد.»
نیروی دریایی سپاه نیز هشدار داد که پایگاههای آمریکا در منطقه «در روزهای آینده جهنم را تجربه خواهند کرد.»
در مقابل، وزارت امور خارجه بحرین حملات ایران را «تشدیدی خطرناک» توصیف کرد و مدعی شد این اقدامات نشاندهنده «رویکردی عامدانه و تکرارشونده علیه حاکمیت بحرین و امنیت شهروندان آن» است.
بحرین میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است و این پایگاه در طول جنگ بارها هدف حملات قرار گرفته است.
ادامه درگیریها در لبنان
همزمان با تنش میان ایران و آمریکا، درگیریها در لبنان نیز ادامه یافت و چشمانداز دستیابی به توافقی پایدار را پیچیدهتر کرد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد یک نظامی این کشور روز یکشنبه در جریان درگیری با یکی از نیروهای حزبالله در منطقه دیرسریان در جنوب لبنان کشته شده است.
خبرگزاری رسمی لبنان نیز از حملات تازه اسرائیل به اطراف شهرهای دیرسریان و طیبه خبر داد.
این درگیریها تنها دو روز پس از امضای توافق میان اسرائیل و لبنان برای کاهش تنشها رخ داده است؛ توافقی که بر اساس آن، اسرائیل باید روند خروج تدریجی نیروهای خود از جنوب لبنان را آغاز کند و ارتش لبنان مسئولیت امنیت این مناطق و برچیدن زیرساختهای نظامی حزبالله را بر عهده بگیرد.
با این حال، اسرائیل اعلام کرده تا زمانی که تهدیدها ادامه داشته باشد از مناطق اشغالی عقبنشینی نخواهد کرد و حزبالله نیز تأکید کرده تا زمان حضور نیروهای اسرائیلی، سلاح خود را زمین نخواهد گذاشت؛ موضوعی که میتواند بر مذاکرات میان تهران و واشنگتن نیز سایه بیندازد.
