هدف روسیه از حملات گسترده به کی‌یف چیست؟
از ابتدای تابستان ۲۰۲۶، روسیه حملات موشکی و پهپادی به شهرهای اوکراین را به‌طور چشمگیری افزایش داده و دامنه آن را به مناطق غربی نیز گسترش داده است. هدف این راهبرد، فراتر از تصرف سرزمین، فرسایش اقتصاد، زیرساخت و روحیه جامعه اوکراین و کاهش حمایت خارجی از کی‌یف است. همزمان، محدودیت دفاع هوایی و فشار مالی، آینده مقاومت اوکراین را دشوارتر کرده است.
به گزارش اینتیتر به نقل از نشریه فارن افرز، دیمیترو کولِبا، وزیرخارجه سابق اوکراین و پژوهشگر ارشد مرکز بلفر در دانشگاه هاروارد
از ابتدای ژوئیه، حملات پهپادی و موشکی روسیه به کی‌یف با شدت بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است؛ حملاتی که دیگر صرفاً اهداف نظامی یا مناطق نزدیک به خطوط مقدم را هدف نمی‌گیرند، بلکه شهرهای مرکزی و حتی مناطق غربی اوکراین را نیز دربر گرفته‌اند. این تغییر نشان‌دهنده تحول در راهبرد روسیه است؛ مسکو اکنون بیش از تصرف تدریجی سرزمین‌ها، تلاش می‌کند اقتصاد اوکراین را مختل، زندگی شهری را دشوار و در نهایت روحیه مردم و اراده حامیان خارجی کی‌یف را فرسوده کند.
کی‌یف زیر فشار حملات مداوم
اوکراین تقریباً پنج سال است که درگیر جنگ است و جامعه این کشور با دشواری‌های گسترده‌ای روبه‌رو بوده، اما شدت حملات اخیر شرایط متفاوتی ایجاد کرده است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، پیشروی روسیه متوقف شده بود و توانایی اوکراین برای انجام حملات دقیق در عمق خاک روسیه افزایش یافته بود. این تحول باعث شده بود برخی تحلیلگران تصور کنند هزینه‌های انسانی جنگ برای مسکو به سطحی رسیده که شاید کرملین را به پذیرش توافق وادار کند.
اما تابستان امسال شرایط تغییر کرد. روسیه استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپادهای سریع و دوربرد را افزایش داد و دامنه اهداف خود را گسترش داد. کی‌یف که پیش‌تر تنها چند بار در هفته با حملات موشکی و پهپادی روبه‌رو می‌شد، اکنون تقریباً به‌صورت مداوم هدف قرار می‌گیرد. در ۲۷ اوت، این شهر ۱۳ هشدار حمله هوایی را تنها در یک روز ثبت کرد و در شب ۸ سپتامبر نیز یک هشدار هوایی حدود ۱۰ ساعت ادامه داشت. حملات همچنین به شهرهایی مانند لویو، لوتسک، ایوانو-فرانکیفسک، ترنوپیل و استری گسترش یافته است.
هدف اصلی؛ فرسایش اقتصاد و روحیه جامعه
راهبرد جدید روسیه را نمی‌توان صرفاً در چارچوب تلاش برای تصرف شهرهای بیشتر یا نابودی زیرساخت‌های انرژی توضیح داد. هدف گسترده‌تر، ایجاد اختلال در اقتصاد اوکراین و تبدیل زندگی در شهرهای بزرگ به شرایطی غیرقابل تحمل است.
مسکو بر این محاسبه استوار است که اگر شهروندان و شرکت‌ها به دلیل حملات مداوم شهرها را ترک کنند، ارتباط میان مراکز شهری مختل شود و اقتصاد بیش از پیش تحت فشار قرار گیرد، نارضایتی عمومی از دولت کی‌یف افزایش خواهد یافت. در چنین شرایطی، انسجام اجتماعی و اراده داخلی برای ادامه جنگ ممکن است تضعیف شود.
با وجود مقاومت قابل توجه جامعه اوکراین، اقتصاد این کشور تحت فشار شدیدی قرار دارد. دولت کی‌یف برای تأمین هزینه‌های خود در سال ۲۰۲۷ به حدود ۵۲ میلیارد دلار منابع خارجی نیاز دارد، در حالی که تنها حدود ۲۰ میلیارد دلار از این رقم تاکنون تضمین شده است.
اروپا در برابر یک انتخاب دشوار
اروپا همچنان یکی از اصلی‌ترین منابع حمایت مالی اوکراین است. اتحادیه اروپا برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ حدود ۱۰۰ میلیارد دلار کمک در نظر گرفته، اما افزایش این رقم با فشارهای مالی و سیاسی کشورهای اروپایی مواجه است. یکی از گزینه‌های مطرح، استفاده از حدود ۳۰۰ میلیارد دلار دارایی‌های بلوکه شده روسیه برای حمایت از اوکراین است. کشورهای اروپایی عموماً از کمک این منابع به کی‌یف حمایت می‌کنند، اما بخش عمده این دارایی‌ها در مؤسسه مالی «یوروکلیر» در بلژیک نگهداری می‌شود و نگرانی‌هایی درباره پیامدهای حقوقی و مالی مصادره آنها وجود دارد.
مسئله دیگر هزینه نیروهای نظامی اوکراین است. طبق مقاله، اوکراین در سال جاری حدود ۳۵ میلیارد دلار برای حقوق نیروهای نظامی خود هزینه خواهد کرد. اروپا تاکنون تأمین تسلیحات را در اولویت قرار داده، اما تأمین هزینه نیروی انسانی را عمدتاً بر عهده کی‌یف گذاشته است؛ وضعیتی که فشار زیادی بر بودجه اوکراین وارد می‌کند.
جنگ پهپادها و موشک‌ها؛ یک رقابت نابرابر
نویسنده همچنین بر محدودیت‌های دفاع هوایی اوکراین تأکید دارد. بخش زیادی از کمک‌های غرب به تأمین سامانه‌های رهگیری موشک و پهپاد اختصاص یافته، اما ظرفیت تولید موشک‌های رهگیر محدود است. برای نمونه، ذخایر سامانه‌های پاتریوت آمریکا تحت فشار قرار گرفته و تولید سالانه آن حداکثر حدود ۸۴۰ فروند برآورد شده است؛ در مقابل، روسیه بیش از ۱۲۰۰ موشک بالستیک و شبه‌بالستیک در سال تولید می‌کند و موشک‌های کره شمالی را نیز دریافت می‌کند.
از این رو، نویسنده استدلال می‌کند که اوکراین و متحدانش علاوه بر تقویت دفاع هوایی، باید توانایی روسیه برای تولید و شلیک موشک‌ها و پهپادها را نیز هدف قرار دهند. توسعه تسلیحات دوربرد اوکراین و کاهش محدودیت‌های مربوط به استفاده از آنها از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده است.
حمایت از اوکراین؛ هزینه امروز یا هزینه بیشتر در آینده؟
در بخش پایانی، نویسنده استدلال می‌کند که کاهش حمایت غرب از اوکراین می‌تواند هزینه‌های بیشتری در آینده ایجاد کند. یک مطالعه نروژی که در مقاله به آن استناد شده، هزینه پیروزی روسیه برای اروپا طی چهار سال را حدود ۱.۳ تا ۱.۸ تریلیون دلار برآورد کرده، در حالی که هزینه حمایت کافی از اوکراین در همین دوره حدود ۵۷۰ تا ۹۱۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است.
همزمان، اوکراین به یکی از مهم‌ترین منابع تجربه نظامی و فناوری دفاعی برای اروپا تبدیل شده است. شرکت‌های دفاعی اوکراینی در حوزه پهپاد و فناوری‌های نظامی نوآوری‌های مهمی ایجاد کرده‌اند، اما با کمبود سرمایه و مکان امن برای توسعه تولید مواجه‌اند. نویسنده پیشنهاد می‌کند اروپا با ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک، قراردادهای بلندمدت و دسترسی بیشتر شرکت‌های اوکراینی به منابع مالی دفاعی، از این ظرفیت استفاده کند.
در نهایت، مسئله اصلی جنگ اوکراین صرفاً کنترل سرزمین نیست؛ بلکه نبرد بر سر توان ادامه‌دادن به جنگ است. روسیه تلاش می‌کند اقتصاد، زیرساخت و روحیه اوکراین را فرسوده کند و همزمان حمایت خارجی از کی‌یف را کاهش دهد. اوکراین نیز برای ادامه مقاومت به منابع مالی، تسلیحات و چشم‌اندازی روشن برای آینده اروپایی خود نیاز دارد. نویسنده نتیجه می‌گیرد که غرب باید به جای انتظار برای فرسوده‌شدن اوکراین، توان این کشور برای مقاومت و ضربه‌زدن به ظرفیت نظامی روسیه را تقویت کند تا راهبرد فرسایشی مسکو به نتیجه نرسد.
