ارز ترجیحی یا ارز تلگرامی؟ | مساله ارز است؟

اینتیتر - سحر سادات زمانی؛ از اوایل سال گذشته ارز ترجیحی ۴۲۰۰ حذف شد و به دنبال آن یارانه های نقدی نزدیک به ۸ برابر افزایش پیدا کرد و بیشترین میزان پرداختی یارانه ها از ۴۵ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان رسید.

اجرای این سیاست های اقتصادی در سال گذشته، غول تورم را بیدار کرد و تورم نقطه ای ۶۴ درصد شد. کالاهای اساسی زندگی،‌مسکن، خودرو و … افزایشی چند برابری پیدا کردند و فاصله طبقاتی میان مردم روز به روز بیشتر شد.

ارز ترجیحی به دلایل خوبی حذف شد اما آثار بدی برجای گذاشت و شکاف اقتصادی را چندین برابر کرد.

ارز ۴۲۰۰ از کجا آمد و به کجا رفت؟

ارز ترجیحی ۴۲۰۰ در دولت روحانی تصویب شد و به ارز جهانگیری معروف بود. این سیاست ارز به دلیل رشد افسارگسیخته قیمت دلار در بهار ۹۷ تصویب شد و توانست اوضاع را تا حدی به دور از تورم سنگین نگه دارد. اما این ارز رفته رفته وبال گردن دولت شد و در ماه های پایانی دولت روحانی زمزمه های حذف این ارز در مجلس می آمد.

ارز ترجیحی چرا حذف شد؟

براساس گفته برخی از کارشناسان مخالف ارز ترجیحی، این ارز منجر به ایجاد رانت و فساد شده بود و کمکی به وضعیت اقتصادی نمی کرد. از این رو رییسی در سال اول ریاست جمهوری اش تصمیم گرفت تا این ارز را از بودجه سال ۱۴۰۱ حذف کند و با انجام چند سیاست اقتصادی دیگر مانند افزایش یارانه ها و اعمال مالیات بر ارزش افزوده بر کالاها به اصلاح جراحی اقتصادی انجام دهد. جراحی اقتصادی که اوضاع را در اواخر سال ۱۴۰۱ بحرانی کرد و قیمت دلار را تا ۶۰ هزار تومان بالا برد.

ارز تلگرامی جایگزین ارز ترجیحی شد

اواخر سال گذشته قیمت دلار افسار پاره کرده بود و روز به روز روند افزایشی سریعی را طی می کرد. همانطور که اشاره کردیم دلار در بازار آزاد به ۶۰ هزار تومان هم رسید و قیمت کالاها نیز متاثر از این ارز خارجی بالا رفت.

نکته عجیب اینجا بود که ارز ترجیحی حذف شده بود اما ارز تلگرامی جای خود را به آن داده بود. ارزی که معلوم نبود توسط چه کسی قیمت گذاری می شود و شرکت های بزرگ صنعتی نیز آن را مبنای قیمت گذاری های خود قرار داده بودند.

کانالی در تلگرام سرنوشت اقتصادی مردم را به دست گرفته بود و قیمت ارز را به ۶۰ هزار تومان رساند. پس از این اتفاقات صدای اقتصاددانان و کارشناسان درآمد و دولت پس از مدت ها بی عملی بالاخره اقدامی در جهت کنترل اوضاع کرد و رییس بانک مرکزی را تغییر داد.

ارز ترجیحی با قیمت جدید بازگشت

در اوایل دی ماه بود که صالح آبادی از مسند ریاست بانک مرکزی برخاست و فرزین جایگزین او شد. فرزین از همان شب اول با دست پر و برنامه آمده بود. او ارز ترجیحی را پس از ۹ ماه با قیمت ۲۸۵۰۰ تومان بازگرداند و معاملات توافقی دلار را نیز حذف کرد. اوضاع ارز برای چند هفته ای آرام گرفت اما ارز تلگرامی همچنان در حال جولان دادن بود.

در اوایل سال جاری بود که رییسی واکنش جدی نسبت به شرکت هایی که بر مبنای ریال کالا تولید می کردند و بر مبنای دلار و ارز تلگرامی کالاهایشان را می فروختند نشان داد و اعلام کرد با این شرکت ها برخورد خواهد شد.

مساله ارز است؟

چند وقتی است که این موضوع در میان کارشناسان مطرح شده است که آیا مشکل اقتصادی کشور ما مساله ارز است؟ آنطور که از پاسخ برخی از کارشناسانی مانند، محمدرضا یزدی زاده و همت قلی زاده مشکل را شبه پول شدن ارز در کشور می دانند و اعتقاد دارند که دلار باید از معاملات داخل کشور حذف شود و یا قابل رصد باشد تا بتوان از این طریق تورم را کنترل کرد.

از طرفی برخی دیگر از کارشناسان مانند مسعود نیلی و علی سعدوندی اعتقاد دارند مساله اقتصادی کشور ارز نیست و اتفاقا ارز باید قیمت واقعی خود را داشته باشد تا اوضاع اقتصادی بهبود پیدا کند. این دست از کارشناسان مشکل اقتصاد را نقدینگی می دانند.

کلام آخر

مساله چه ارز باشد و چه نباشد، اقتصاد کشور در شرایط خوبی به سر نمی برد و شکاف طبقاتی هر روز بیشتر می شود. نکته دردناک اینجاست که در حالی بزرگترین اقتصادهای دنیا مانند چین و هند معاملات دلاری خود را در بحث تجارت جهانی کاهش داده و حذف کردند و ما همچنان درگیر تاثیر دلار بر اقتصاد داخلی مان هستیم.