آیا آمریکا و اسرائیل بعد از انتخابات به ایران حمله می‌کنند؟

به گزارش اینتیتر به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، جولیان ای. بارنز، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه نیویورک تایمز.

ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌های مشخصی برای ازسرگیری حملات علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کرده‌اند. زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه موشکی و پهپادی ایران از اهداف احتمالی این عملیات هستند. با این حال، تجربه دور نخست جنگ، هزینه‌های اقتصادی و نظامی آن و تردیدهای دونالد ترامپ درباره ازسرگیری درگیری‌ها، موفقیت راهبرد جدید را نامشخص کرده است. تهران نیز هشدار داده که در صورت حمله مجدد، دامنه پاسخ خود را گسترش خواهد داد.

آماده‌سازی نظامی برای حمله‌ای کوتاه و شدید

روزنامه نیویورک‌تایمز به نقل از مقام‌های آمریکایی و منابع مطلع گزارش داده است که واشنگتن و تل‌آویو برای دور تازه‌ای از حملات علیه ایران برنامه‌ریزی کرده‌اند. این برنامه‌ها در حالی پیش می‌روند که ارتش‌های دو کشور رزمایش‌های خود را افزایش داده‌اند و جنگنده‌هایشان با پرواز بر فراز عراق، مانورهای مرتبط با عملیات تهاجمی را تمرین می‌کنند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در جریان سفر اخیر خود به اسرائیل با بنیامین نتانیاهو درباره حملات احتمالی جدید گفت‌وگو کرده است.

بر اساس این گزارش، عملیات احتمالی می‌تواند کوتاه اما شدید باشد و اهدافی در حوزه انرژی، برنامه هسته‌ای و توان موشکی و پهپادی ایران را در بر بگیرد. برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند یک دور دیگر از حملات گسترده ممکن است اقتصاد ایران را تحت فشار بیشتری قرار دهد و تهران را به دادن امتیاز در مذاکرات وادار کند. با این حال، مشخص نیست چنین عملیاتی بتواند به نتیجه‌ای متفاوت از حملات گسترده مرحله نخست جنگ منجر شود. آن درگیری‌ها قیمت انرژی و تورم جهانی را افزایش داد، امنیت منطقه را تضعیف کرد و ذخایر موشک‌های رهگیر پنتاگون را تحت فشار قرار داد.

تردید ترامپ و نارضایتی برنامه‌ریزان نظامی

با وجود پیشرفت برنامه‌ریزی‌ها، تصمیم نهایی درباره آغاز حمله همچنان به ترامپ بستگی دارد. به نوشته نیویورک‌تایمز، رئیس‌جمهور آمریکا در طول سال جاری بارها طرح‌های بازگشت به عملیات نظامی گسترده را متوقف کرده است؛ از جمله در اوایل اکتبر، زمانی که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی برای حمله آماده شده بودند. این تعویق‌های مکرر، برنامه‌ریزان نظامی را با وضعیتی دشوار روبه‌رو کرده است. یک فرمانده آمریکایی به روزنامه گفته است که تغییرات پی‌درپی تصمیم‌ها، نوعی سردرگمی روزانه ایجاد کرده؛ زیرا نیروها باید همواره آماده اجرای گزینه‌ای باشند که رئیس‌جمهور در نهایت انتخاب می‌کند.

از نظر سیاسی نیز احتمال دارد ترامپ آغاز جنگ را تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر به تعویق بیندازد. او اوایل اکتبر وعده داده بود پیش از رأی‌گیری حمله‌ای انجام ندهد. علاوه بر این، آمریکا تا اوایل نوامبر به تمام ظرفیت نظامی موردنظر خود، از جمله سه ناو هواپیمابر، هزاران تفنگدار دریایی، جنگنده‌ها و نیروهای عملیات ویژه، دسترسی کامل نخواهد داشت.

اهداف هسته‌ای و بحث درباره بمب سنگرشکن

یکی از محورهای برنامه‌ریزی مشترک آمریکا و اسرائیل، هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای ایران است. در میان اهداف احتمالی، از سایت زیرزمینی «کوه کلنگ»نام برده شده است. ترامپ هفته گذشته گفته بود استفاده از بمب عظیم ۲۲ هزار پوندی GBU-43/B، مشهور به «مادر همه بمب‌ها»، را برای حمله به این تأسیسات بررسی می‌کند.

با این حال، کارشناسان تسلیحاتی درباره کارآمدی این سلاح تردید دارند. این بمب برای ایجاد انفجار گسترده در سطح زمین طراحی شده و احتمالاً برای نابودی تأسیساتی عمیق در زیر زمین و محصور در سنگ گرانیت مناسب نیست. مقام‌های نظامی همچنین هشدار داده‌اند که حمل آن به هواپیمای ترابری MC-130 نیاز دارد؛ هواپیمایی که به دلیل سرعت پایین می‌تواند در برابر پدافند هوایی ایران آسیب‌پذیر باشد. بر اساس گزارش، آمریکا و اسرائیل در اوایل اکتبر نیز تا آستانه حمله پیش رفتند، اما ترامپ در آخرین لحظه عملیات را به تعویق انداخت؛ تصمیمی که پس از آماده‌باش کامل نیروهای هوایی دو کشور اتخاذ شد.

پاسخ ایران؛ تهدید زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات

تهران اعلام کرده است که در صورت ازسرگیری جنگ، پاسخ آن شدیدتر و گسترده‌تر از گذشته خواهد بود. مقام‌های ایرانی هشدار داده‌اند که اهداف احتمالی دیگر فقط به کشتی‌های تجاری و زیرساخت‌های انرژی محدود نخواهند ماند و مراکز داده و کابل‌های اینترنتی زیردریایی نیز ممکن است در معرض حمله قرار گیرند.

پیمان صالحی، تحلیلگر سیاسی در تهران گفته است در صورت حمله به تأسیسات کوه کلنگ، یکی از گزینه‌های پاسخ ایران می‌تواند هدف قرار دادن پالایشگاه‌های بزرگ عربستان سعودی از جمله تأسیسات آرامکو، باشد. به گفته او، افزایش قیمت نفت و انرژی اهرمی برای فشار بر ترامپ است؛ زیرا هزینه آن مستقیماً بر مصرف‌کنندگان آمریکایی تحمیل می‌شود.

مهدی محمدی، مشاور ارشد مذاکره‌کننده ایران نیز در پیامی در شبکه‌های اجتماعی، این تصور را که آمریکا بتواند دور جدید حملات را ظرف ۷۲ ساعت به پایان برساند، «خیال‌پردازی» توصیف کرده است. او تأکید کرده که زمان پایان جنگ را ایران تعیین خواهد کرد و وعده داده است پاسخ‌های تهران شدیدتر، خلاقانه‌تر و متفاوت‌تر از گذشته باشند. این مواضع نشان می‌دهد که تهران در محاسبات خود، افزایش هزینه اقتصادی جنگ برای آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن را یکی از ابزارهای بازدارندگی می‌داند.

فشار نظامی یا توافق دیپلماتیک؟

هم‌زمان با آماده‌سازی نظامی، تلاش‌های دیپلماتیک نیز ادامه دارد. مذاکره‌کنندگان آمریکایی تلاش می کنند با استفاده از تهدید ازسرگیری جنگ، ایران را درباره برنامه هسته‌ای و ترتیبات کنترل تردد در تنگه هرمز به دادن امتیاز وادار کنند. اما تاکنون، بنا بر گزارش، مذاکره‌کنندگان ایرانی حاضر نشده‌اند درباره برنامه هسته‌ای امتیاز بدهند و ترجیح می‌دهند این موضوع به مراحل بعدی مذاکرات موکول شود.

دانا استرول، مقام پیشین ارشد سیاست خاورمیانه در پنتاگون در دولت جو بایدن، معتقد است کارزار نظامی، تحریم‌های اقتصادی و محاصره دریایی آمریکا تاکنون نتوانسته‌اند ایران را به مذاکرات معنادار بازگردانند. او می‌گوید ترامپ و نتانیاهو هنوز توضیح قانع‌کننده‌ای ارائه نکرده‌اند که چگونه جنگ بیشتر می‌تواند این بن‌بست راهبردی را تغییر دهد.

انتخابات اسرائیل و خطر گسترش جنگ

انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر نیز می‌تواند بر زمان‌بندی عملیات احتمالی تأثیر بگذارد. اگر نتانیاهو شکست بخورد، دولت او به دولت موقت تبدیل خواهد شد و آغاز یک جنگ جدید برایش دشوارتر می‌شود. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند نتانیاهو ممکن است از احتمال حمله مشترک قریب‌الوقوع با آمریکا برای فشار بر رقبای سیاسی خود و تشکیل دولت وحدت ملی استفاده کند. در مقابل، منتقدان او ممکن است به چنین ابتکاری با بدبینی نگاه کنند، به‌ویژه اگر اسرائیل آغازگر حمله باشد.

هم‌زمان، وزارت خارجه آمریکا در ۲۱ اکتبر دستور داد کارکنان غیرضروری دولت و خانواده‌هایشان عربستان سعودی را ترک کنند؛ اقدامی که در گزارش، در کنار ادامه حملات حوثی‌های مورد حمایت ایران به اهدافی در عربستان، نشانه‌ای از نگرانی درباره گسترش درگیری‌هاست.