داغ کردن موتور XU۷ در ترافیک شهری | جلوگیری از سوختن واشر سر سیلندر پژو و سمند
داغ کردن موتور XU۷ بکار رفته در محصولات پژو و سمند میتواند منجر به سوختن واشر سر سیلندر و تحمیل هزینههای سنگین به مالک شود.
به گزارش اینتیتر به نقل از پدال، موتور XU۷، به عنوان یکی از پرفروشترین موتورهای تاریخ خودروسازی ایران، قلب تپنده بسیاری از خودروهای محبوبی همچون پژو پارس، پژو ۴۰۵ و سمند است. این موتور که محصول مهندسی شرکت فرانسوی پژو است، به دلیل استحکام بالای بلوک سیلندر و گشتاور مناسب، همواره مورد توجه مالکان ناوگان حملونقل عمومی و خودروهای شخصی بوده است.
با این حال، یکی از چالشهای همیشگی که دارندگان این خودروها، به ویژه در کلانشهرهای شلوغ با آن دستوپنج نرم میکنند، افزایش دمای موتور در شرایط ترافیک سنگین و توقفهای طولانی است. این مشکل اگرچه به ظاهر ساده به نظر میرسد، اما میتواند به سرعت به یک بحران فنی تبدیل شده و منجر به پرهزینهترین خرابی این موتور، یعنی سوختن واشر سر سیلندر شود.
بررسی سیستم خنککننده در موتور XU۷ و چالشهای ترافیک
پیش از آنکه به علل داغ شدن بپردازیم، باید درک درستی از نحوه عملکرد سیستم خنککننده این موتور داشته باشیم. موتور XU۷ از سیستم خنککننده مایع تحت فشار استفاده میکند که در آن، گردش آب توسط پمپ آب و از طریق مسیرهای آب مخصوص در بلوک موتور انجام میشود. وظیفه اصلی این سیستم، جذب حرارت ناشی از احتراق و انتقال آن به رادیاتور است تا در آنجا با جریان هوا خنک شود.
مشکل اصلی در ترافیک شهری، از کار افتادن مکانیسم اصلی خنککننده یعنی جریان هوا است. در سرعتهای پایین و توقفهای کامل، هوا بهصورت طبیعی از طریق رادیاتور عبور نمیکند. در این شرایط، وظیفه ایجاد جریان هوا بر عهده فن خنککننده است. در موتور XU۷، استفاده از کولر فشار مضاعفی به سیستم خنککننده وارد میکند، زیرا کندانسور کولر جلوی رادیاتور قرار گرفته و هوای گرم خروجی از آن باید از رادیاتور عبور کند؛ بنابراین، هرگونه نقص در اجزای این سیستم در شرایط ترافیک، بلافاصله با افزایش دمای عقربه نشانگر موتور و هشدار چراغ دما نمایان میشود.
دلایل داغ کردن موتور XU۷ در ترافیک
داغ کردن موتور XU۷ پدیدهای تک بعدی نیست و معمولاً ترکیبی از چند علت جزئی است که در نهایت منجر به بحران میشود. شناخت دقیق این علتها، کلید حل مشکل است.
خرابی یا عدم کارکرد صحیح فن خنککننده
شایعترین دلیل داغ کردن موتورهای XU۷ در ترافیک، خرابی فن است. در مدلهای مختلف پژو ۴۰۵ و سمند، فنها معمولاً از نوع الکتریکی دو سرعته هستند. اگر فن در سرعت پایین کار نکند یا ترموستات فن دچار نقص شود، فن روشن نخواهد شد. در ترافیک، عدم روشن شدن فن به معنای توقف کامل فرآیند خنکسازی است.
گرفتگی رادیاتور و رسوبگذاری
با گذشت زمان و عدم تعویض بهموقع آب رادیاتور، رسوبات و املاح موجود در آب، مجاری رادیاتور را مسدود میکنند. رادیاتورهای موتور XU۷ به دلیل طراحی قدیمیتر خود، مستعد رسوبگذاری هستند. وقتی مجاری رادیاتور بسته میشوند، حتی اگر پمپ آب به درستی کار کند، حجم کافی آب برای خنک کردن موتور در گردش نیست. در ترافیک که نیاز به تبادل حرارتی بالا است، رادیاتور با مسیرهای مسدود نمیتواند گرمای مازاد را دفع کند و منجر به جوش آوردن موتور میشود.
خرابی ترموستات
ترموستات قطعهای هوشمند است که مسیر آب را تا رسیدن موتور به دمای کاری (معمولاً حدود ۹۰ درجه سانتیگراد) بسته نگه میدارد تا موتور سریعتر گرم شود. اگر ترموستات در حالت باز گیر کند آب مدام در گردش است و موتور هرگز به دمای کاری ایدهآل نمیرسد که باعث افزایش مصرف سوخت میشود؛ اما حالت خطرناکتر برای داغ کردن در ترافیک، زمانی است که ترموستات در حالت بسته گیر کند. در این صورت، مسیر آب به سمت رادیاتور بسته میماند و آب فقط در بلوک موتور گردش میکند. در ترافیک که نیاز به دفع حرارت است، آب راهی برای خنک شدن ندارد و فوراً موتور داغ میکند.
ضعف پمپ آب
پمپ آب یا همان واترپمپ مسئول گردش آب در سیستم است. با گذشت زمان، پرههای پمپ آب دچار خوردگی میشوند یا پروانه آن خراب شده و از محور خود جدا میشود. در این حالت، پمپ آب با وجود چرخش، آب را با فشار کافی پمپاژ نمیکند. در سرعتهای بالا شاید جریان هوا کمی مشکل را جبران کند، اما در ترافیک و دور آرام، ضعف پمپ آب باعث ماندن آب گرم در موتور و داغ کردن سریع آن میشود.
نقص در سیستم کولر و فشار نامناسب
استفاده مداوم از کولر در ترافیک، فشار زیادی به سیستم خنککننده XU۷ وارد میکند. اگر گاز کولر بیش از حد شارژ شده باشد یا فن کولر کار نکند، حرارت ایجاد شده توسط کندانسور به رادیاتور منتقل شده و دمای آب را بالا میبرد. همچنین، درب رادیاتور وظیفه حفظ فشار سیستم را بر عهده دارد. اگر درب رادیاتور خراب باشد و نتواند فشار را نگه دارد، نقطهجوش آب پایین آمده و موتور در دماهای پایینتری نیز میجوشد.
ارتباط داغ کردن موتور با سوختن واشر سر سیلندر
واشر سر سیلندر در موتور XU۷، حلقه اتصالی بین بلوک موتور و سر سیلندر است. وظیفه آن آببندی مسیر خنککننده، روغنبندی مسیر روان کاری و هوابندی محفظه احتراق است. این واشر از جنس فلز و لاستیکهای مقاوم در برابر حرارت ساخته شده است، اما تحمل آن محدود است.
وقتی موتور XU۷ در ترافیک داغ میشود فلز سر سیلندر و بلوک موتور به دلیل ضریب انبساط حرارتی متفاوت، با سرعتهای مختلف منبسط میشوند. این انبساط نامتقارن فشار مکانیکی شدیدی به واشر وارد میکند. از سوی دیگر، افزایش فشار در سیستم خنککننده به دلیل جوش آمدن آب، باعث میشود که آب تحت فشار به سمت ضعیفترین نقطه، یعنی واشر، هجوم آورد. در نتیجه، واشر پاره شده یا برآمدگیهای آن از بین میروند.
نشانههای سوختن واشر سر سیلندر در موتور XU۷ شامل مخلوط شدن روغن و آب (شیری شدن روغن موتور)، خروج دود سفید شدید از اگزوز، کاهش آب رادیاتور بدون نشتی ظاهری و افت توان موتور است. تعمیر این مشکل نیازمند باز کردن کامل موتور و تعویض واشر است که هزینه و زمان بالایی را به مالک تحمیل میکند.
راهکارهای جلوگیری از داغ کردن و سوختن واشر سر سیلندر
برای محافظت از موتور XU۷ در برابر گرمای طاقتفرسای ترافیک شهری و جلوگیری از سوختن واشر سر سیلندر، رعایت مجموعهای از اصول فنی ضروری است.
نظارت مستمر بر نشانگر دما و چراغ هشدار
سادهترین و مؤثرترین راهکار، توجه راننده به پشت آمپر است. به محض اینکه عقربه دما از نیمه عبور کرد و به سمت قرمز رفت، یا چراغ هشدار دما روشن شد، باید توقف کرد. ادامه رانندگی با موتور داغ، حتی برای چند دقیقه، ضربه نهایی را به واشر سر سیلندر میزند. در ترافیک، اگر دما بالا رفت، کولر را خاموش کنید و خودرو را در حالت خلاص قرار دهید تا کمی خنکتر شود.
استفاده از مایع خنککننده استاندارد
بسیاری از رانندگان ایرانی همچنان از آب معمولی در رادیاتور استفاده میکنند. این کار اشتباهی فاجعهبار است. آب معمولی دارای رسوب است که باعث گرفتگی رادیاتور میشود و همچنین نقطهجوش پایینی دارد. استفاده از مایع خنک کننده استاندارد نه تنها نقطهجوش آب را به بالای ۱۰۰ درجه سانتیگراد افزایش میدهد که در ترافیک حیاتی است، بلکه دارای مواد ضد خوردگی و ضد رسوب است که عمر رادیاتور و پمپ آب را افزایش میدهد. نسبت ترکیب ضدیخ و آب باید دقیقاً طبق توصیه سازنده (معمولاً ۵۰ به ۵۰) رعایت شود.
سرویس دورهای سیستم خنککننده
باید هر دو سال یکبار یا هر ۴۰ هزار کیلومتر، آب رادیاتور کاملاً تخلیه و سیستم با مواد شوینده مخصوص شستشو داده شود. این کار رسوبات را از قبل از اینکه بتوانند مجاری را ببندند، خارج میکند. در همین سرویس، باید ترموستات بررسی شود. یک مکانیک میتواند با لمس شلنگهای رادیاتور پس از گرم شدن موتور، سلامت ترموستات را تست کند. اگر شلنگ پایینی رادیاتور سرد ماند درحالیکه موتور گرم است، ترموستات خراب است و باید فوراً تعویض شود.
بررسی سلامت فنها و سنسورها
قبل از ورود به فصل گرما، عملکرد فنها باید چک شود. با روشن کردن کولر و گرم کردن موتور، باید مطمئن شد که فنها روشن میشوند. همچنین سنسور دمای آب که دستور روشن شدن فن را میدهد، باید سالم باشد. خرابی این سنسور باعث میشود کامپیوتر یا رلهها متوجه داغ شدن موتور نشوند و فن را روشن نکنند.
بازدید تسمهها و پمپ آب
تسمه تایم که پمپ آب را نیز در بسیاری از خودروها میچرخاند، باید از نظر سایش و کشیدگی بررسی شود. شل شدن تسمه باعث لغزش پمپ آب و کاهش گردش آب میشود. همچنین، پمپ آب معمولاً پس از پیمودن ۸۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر نیاز به بررسی یا تعویض دارد. نشتی جزئی آب از سوراخ تخلیه پمپ آب، نشانه اولیه خرابی آن است که باید قبل از خرابی کامل و داغ کردن موتور به آن رسیدگی شود.
تمیز بودن بیرون رادیاتور
رادیاتور خودرو در معرض حشرات، گردوغبار و برگها قرار دارد. این آلودگیها روی پرههای رادیاتور جمع شده و جریان هوا را مسدود میکنند. شستشوی دورهای رادیاتور از بیرون با آب دارای فشار ملایم باعث بهبود تبادل حرارتی میشود. دقت کنید که در خودروهای مجهز به کولر، تمیز کردن رادیاتور کولر که جلوی رادیاتور آب است نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
نتیجهگیری
موتور XU۷ با وجود طراحی قدیمی، همچنان موتوری قابلاعتماد است، اما این اعتماد تنها در صورتی حفظ میشود که مالک نسبت به نیازهای سیستم خنککننده آن آگاهی کامل داشته باشد. داغ کردن موتور در ترافیک شهری هشداری است که نباید نادیده گرفته شود. با رعایت نکاتی همچون استفاده از ضدیخ استاندارد، سرویس بهموقع رادیاتور، نظارت بر عملکرد فنها و ترموستات و واکنش سریع به تغییرات دمای موتور، میتوان از بروز فاجعه سوختن واشر سر سیلندر جلوگیری کرد.
نگهداری از خودرو نیازمند دانش فنی و حساسیت به جزئیات است و در مورد موتور XU۷، این حساسیت مستقیماً با طول عمر موتور و ایمنی و هزینههای جاری راننده گره خورده است. با رعایت این اصول، میتوان حتی در سنگینترین ترافیکهای شهری، با خیالی آسوده با خودروهای خانواده پژو و سمند رانندگی کرد.
