تغییر مواضع ترامپ درباره تایوان؛ فرصتی تازه برای بهرهبرداری پکن
چند روز اخیر برای دولت تایوان نگرانکننده بوده است. زمانی که دونالد ترامپ روز پنجشنبه در پکن با شیجینپینگ دیدار کرد، بسیاری نگران بودند که رئیسجمهور غیرقابلپیشبینی آمریکا ممکن است حمایت دیرینهٔ واشنگتن از تایپه را بر هم بزند.
به گزارش اینتیتر، چند روز اخیر برای دولت تایوان نگرانکننده بوده است. زمانی که دونالد ترامپ روز پنجشنبه در پکن با شیجینپینگ دیدار کرد، بسیاری نگران بودند که رئیسجمهور غیرقابلپیشبینی آمریکا ممکن است حمایت دیرینهٔ واشنگتن از تایپه را بر هم بزند.
به گزارش گاردین، با این حال، بهجز بیانیهای تند از سوی شی دربارهٔ ادعای چین بر تایوان – که آن را بخشی از قلمرو خود میداند، هرچند هرگز بر آن حکومت نکرده – نشانههای اولیه برای تایپه امیدوارکننده به نظر میرسید.
ترامپ که رفتاری غیرمعمولاً محتاطانه داشت، پس از پایان نخستین گفتوگوهایش با شی، از پاسخدادن به پرسش خبرنگاران دربارهٔ تایوان طفره رفت. همچنین، خلاصهٔ رسمی کاخ سفید از این دیدار هیچ اشارهای به موضوع تایوان نکرده بود.
اما این سکوت امیدوارکننده روز جمعه در هواپیمای اختصاصی ریاستجمهوری آمریکا (ایرفورس وان) از هم فرو ریخت. ترامپ به خبرنگاران گفت که بهزودی دربارهٔ بستههای چندمیلیارددلاری فروش سلاح به تایوان «تصمیمگیری» خواهد کرد؛ سلاحهایی که بخشی از تعهد آمریکا برای کمک به توان دفاعی تایوان محسوب میشود.
مصاحبهٔ او با شبکهٔ فاکسنیوز، که همان روز پخش شد، اظهارات بیشتری به همراه داشت. ترامپ گفت قصد ندارد برای دفاع از تایوان «۹۵۰۰ مایل سفر کند و وارد جنگ شود».
او سپس فروش سلاح به تایپه را «ابزاری بسیار خوب برای چانهزنی» آمریکا در برابر چین توصیف کرد و افزود که «بهدنبال این نیست» که «کسی بخواهد مستقل شود».
واشنگتن مدتهاست در قبال اینکه آیا در صورت حملهٔ چین از تایوان دفاع خواهد کرد یا نه، سیاستی مبهم را دنبال میکند.
اظهارات ترامپ باعث نگرانی حزب حاکم تایوان، یعنی حزب مترقی دموکراتیک (DPP)، شده که خواهان ادامهٔ وضعیت استقلال دوفاکتوی تایوان است.
روز یکشنبه، رئیسجمهور تایوان، لای چینگته، بیانیهای منتشر کرد و در آن فروش تسلیحات آمریکایی را «مهمترین عامل بازدارنده» در برابر درگیری منطقهای دانست. او امنیت تایوان را «یک منفعت اساسی جهانی» توصیف کرده و گفت: «حفظ صلح و ثبات در تنگهٔ تایوان همواره یک اجماع مهم و دغدغهٔ مشترک تایوان و ایالات متحده بوده است.»
با این حال، جی. مایکل کول، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ جهانی تایوان، هشدار داد که نباید اظهارات ترامپ را بیش از حد جدی گرفت.
او گفت: «باید در نظر داشت که او تمایل دارد حرفهای زیادی بزند – و گاهی ظرف ۲۴ ساعت حرف خودش را نقض میکند – آن هم بسته به اینکه اخیر با چه کسی صحبت کرده یا چه چیزی شنیده است.»
«انتظار من این است که دولت ترامپ، با وجود اظهارات اخیر، همچنان به سیاست دیرینهٔ آمریکا پایبند بماند.»
کول به سخنان وزیر خارجهٔ آمریکا، مارکو روبیو، اشاره کرد که بر تعهد واشنگتن به حفظ وضعیت موجود تأکید کرده بود؛ و گفت بهتر است «بیشتر به اقدامات آمریکا در هفتهها و ماههای آینده توجه کنیم».
این دیدگاه را چن کوانتینگ، قانونگذار حزب DPP نیز تأیید میکند. او گفت: «تایوان نباید هیچ اظهارنظر واحدی را که در تعاملات سطح بالای آمریکا و چین مطرح میشود، بیش از حد تفسیر کند.» البته او هشدار داد که تایپه «نباید خطر این را هم نادیده بگیرد که چین ممکن است این حرفهای ترامپ را بزرگنمایی و بهرهبرداری کند».
پکن دقیقاً در تلاش برای همین کار است. رسانههای دولتی چین ادعا کردهاند که سخنان ترامپ دربارهٔ استقلال تایوان «موجی از شوک» در تایوان ایجاد کرده و «ضربهای شدید» به حزب حاکم وارد کرده و «هشداری روشن برای نیروهای جداییطلب تایوان» بوده است.
گرچه این روایتها اغراقآمیز است، اظهارات ترامپ به شکافهای قبلی میان حزب DPP و حزب مخالف کومینتانگ (KMT) دامن زده است. KMT – که زمانی در جنگ داخلی چین با حزب کمونیست میجنگید – امروز خواهان روابط گرمتر با پکن است.
یانگ کوانگشون، از بنیانگذاران اندیشکدهٔ US Taiwan Watch در تایپه، میگوید هر نشانهای که بیانگر عدم حمایت کامل واشنگتن از استقلال تایوان باشد، فوراً توسط KMT برای «پیشبرد دستورکار مخالفت با استقلال» استفاده میشود.
در روزهای پس از نشست پکن، KMT از DPP خواسته تا آنچه «پلتفرم طرفدار استقلال» این حزب میخواند کنار بگذارد. این حزب همچنین از نحوهٔ مدیریت روابط دو سوی تنگه توسط دولت لای انتقاد کرده؛ روابطی که زیر نظر او تیرهتر شده است. چین لای را یک «جداییطلب خطرناک» میداند.
چن ییشین، قانونگذار سابق KMT و رئیس کمیسیون روابط خارجی و دفاع ملی، گفت حزب حاکم «همهچیز را یکطرفه بر رابطه با آمریکا شرطبندی کرده است» و اینکه سخنان ترامپ نشان میدهد تایوان «نمیتواند همهچیز را به واشنگتن گره بزند».
او گفت این وضعیت نشان میدهد تایوان باید به «یک رویکرد متوازن بین آمریکا و چین» روی آورد؛ یعنی به روابط دو سویه با چین و رابطه با آمریکا وزن یکسان بدهد تا «بیشترین منافع» را تأمین کند.
با این حال، چن همچنین نگرانی خود را از اینکه ترامپ بستههای تسلیحاتی را ابزار چانهزنی معرفی کرده، بیان کرد؛ زیرا این میتواند تایوان را به «یک مهرهٔ بازی تبدیل کند» که «نه ابتکار عمل دارد و نه اختیار».
این نگرانی که تایوان به مهرهای در رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود، از معدود نقاط اشتراک بین DPP و KMT است – هرچند این دو حزب دربارهٔ علل و راهحلها اختلاف دارند.
چن، قانونگذار DPP، گفت همکاری دفاعی میان تایوان و آمریکا «هرگز نیازمند رضایت کشور ثالثی نبوده» و «باید همینگونه باقی بماند».
او افزود: «اگر فروش سلاح به تایوان به عنوان ابزار چانهزنی مطرح شود، پکن ممکن است از آن برای آزمودن میزان تعهد واشنگتن به تایوان استفاده کند.» و تأکید کرد: «تایوان باید برای جامعهٔ جهانی روشن کند که قابل معامله نیست.»
