توافق ترامپ با ایران زیر تیغ انتقاد جمهوریخواهان و دموکراتها؛ ونس از پیشرفت مذاکرات در سوئیس دفاع کرد
در حالی که نخستین دور مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در سوئیس با ابراز خوشبینی جیدی ونس همراه شد، موج تازهای از انتقادها علیه توافق موقت دونالد ترامپ با تهران از سوی سیاستمداران جمهوریخواه و دموکرات در آمریکا شکل گرفته است. منتقدان میگویند کاخ سفید پیش از دستیابی به توافق نهایی، امتیازهای اقتصادی گستردهای به ایران داده است.
به گزارش اینتیتر، همزمان با ادامه مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در سوئیس، چهرههای سیاسی از هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات آمریکا انتقادهای تازهای را علیه توافق موقت دولت دونالد ترامپ با تهران مطرح کردند؛ در حالی که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از پیشرفت گفتوگوهای صلح میان دو کشور سخن گفت.
براساس گزارش گاردین، مذاکرات ایران و آمریکا در شهر لوسرن سوئیس از همان ابتدا با چالشهایی روبهرو شد. پس از آنکه دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ایران باید فوراً نیروهای نیابتی خود در لبنان را از ایجاد دردسر بازدارد. اگر این کار را نکند، دوباره و حتی شدیدتر از هفته گذشته به ایران حمله خواهیم کرد»، فضای مذاکرات متشنج شد.
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) گزارش داد هیأت مذاکرهکننده ایران در واکنش به این اظهارات، محل برگزاری مذاکرات را ترک کرده است.
ایرنا اعلام کرد: «هیأت جمهوری اسلامی ایران پس از دیدار با هیأت قطری بهعنوان یکی از طرفهای میانجی، ساختمان محل مذاکرات را ترک کرد.»
این خبرگزاری افزود: «همزمان با آغاز گفتوگوها در سوئیس، دونالد ترامپ پیامی در شبکه ایکس منتشر کرد که در آن بار دیگر تهدیدها و مواضع خود علیه ایران را تکرار کرد.»
در داخل آمریکا نیز انتقادها نسبت به تفاهمنامه (MOU) میان ایران و آمریکا که هفته گذشته امضا شد، ادامه پیدا کرد.
جان کورنین، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس، با انتشار بخشی از گزارشی از روزنامه والاستریت ژورنال در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که توانایی ایران در مقابله با تحریمها نشان داده فشار اقتصادی آمریکا نتوانسته حکومتهای مورد هدف را وادار به عقبنشینی کند و این کشورها راههای جدیدی برای دور زدن محدودیتهای واشنگتن پیدا کردهاند.
او پیشتر نیز گفته بود که آمریکا پیش از آزادسازی منابع مالی ایران باید «کار را تمام میکرد» و توان هستهای ایران را بهطور کامل از بین میبرد. کورنین هشدار داده بود که تهران از این منابع مالی برای بازسازی توان موشکی خود و ازسرگیری غنیسازی اورانیوم استفاده خواهد کرد.
در جبهه دموکراتها نیز سوزان رایس، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا در دولت باراک اوباما و از مقامهای ارشد دولت جو بایدن، انتقادهای تندی را متوجه توافق ترامپ کرد.
رایس که پیشتر این توافق را «تسلیم شدن وحشتناک» توصیف کرده بود، روز یکشنبه آن را «ضعیف» و «فاحش» خواند و گفت دولت ترامپ امتیازهای زیادی را از همان ابتدا به ایران واگذار کرده است.
او در گفتوگو با شبکه ABC اظهار داشت که امتیازهای اعطاشده به ایران نباید پیش از دستیابی به یک توافق جامع درباره برنامه هستهای این کشور ارائه میشد.
رایس به بندی از تفاهمنامه اشاره کرد که به گفته او به ایران اجازه میدهد بدون مانع نفت و فرآوردههای نفتی خود را در بازارهای جهانی بفروشد و از درآمد آن برای بازسازی توان اقتصادی و نظامی خود استفاده کند؛ آن هم پیش از آنکه توافقی درباره پرونده هستهای حاصل شده باشد.
این انتقادهای دوحزبی در حالی مطرح شد که ترامپ بار دیگر ایران را تهدید کرد و هشدار داد در صورت همکاری نکردن تهران و مهار نکردن حزبالله لبنان، آمریکا ممکن است حملات نظامی جدیدی را علیه ایران آغاز کند و حتی کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرد.
سوزان رایس همچنین توافق هستهای دوران اوباما را با توافق فعلی مقایسه کرد و گفت در توافق قبلی، تحریمها تنها پس از نهایی شدن توافق جامع لغو میشدند، نه صرفاً بر اساس یک تفاهمنامه اولیه.
او افزود در دولت اوباما، دسترسی ایران به داراییهای بلوکهشده صرفاً برای اهداف بشردوستانه مجاز بود، اما در توافق دولت ترامپ چنین محدودیتی وجود ندارد.
روزنامه نیویورک پست که معمولاً از ترامپ حمایت میکند نیز در سرمقالهای تند با تیتر «توافق ترامپ با ایران از توافق اوباما هم بدتر است» به این توافق حمله کرد.
در همین حال، کوری بوکر، سناتور دموکرات ایالت نیوجرسی، نیز با رد این ادعا که ترامپ جنگ را پایان داده است، گفت: «این مانند آن است که یک آتشافروز خانهای را آتش بزند و سپس بابت بیرون آمدن از ساختمان در حال سوختن مورد تقدیر قرار گیرد.»
او افزود: «این رئیسجمهور کشور را وارد یک فاجعه کرده است. ما قدرت خود را واگذار کردهایم و در برابر دشمن تسلیم شدهایم.»
بوکر با اشاره به مفاد تفاهمنامه گفت ایران از این توافق میلیاردها دلار منفعت مالی به دست خواهد آورد و آن را «یک تسلیم کامل» توصیف کرد.
با وجود این انتقادها، جیدی ونس پس از پایان نخستین دور مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در کنار دریاچه لوسرن سوئیس، از روند گفتوگوها ابراز رضایت کرد.
ونس گفت: «تنها در چند ساعت گذشته پیشرفت قابل توجهی داشتهایم و انتظار دارم در ساعات آینده نیز پیشرفتهای بیشتری حاصل شود.»
او درباره ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان نیز اظهار داشت: «چنین مسائل پیچیدهای همیشه با دشواریهایی همراه است، اما نسبت به شرایط لبنان احساس مثبتی دارم. هنوز کارهای زیادی باقی مانده، اما به تلاش خود ادامه خواهیم داد.»
هفته گذشته نیز تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس، اعلام کرده بود که ترامپ در پرونده ایران مشاورههای اشتباهی دریافت کرده است.
کروز گفته بود: «تجربه تاریخی نشان میدهد دادن میلیاردها دلار به تندروهای مذهبی که خواهان نابودی ما هستند، ایده بسیار بدی است.»
در همین حال کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، مذاکرات لوسرن را فرصتی برای روشن شدن اهداف ایران و امتیازهایی دانست که تهران حاضر است در ازای توافق ارائه کند.
او گفت: «ما هرگز در چنین شرایطی قرار نداشتیم. عملیات نظامی آمریکا علیه توانمندیهای نظامی ایران و بازگشایی مسیر عبور کشتیها در تنگه هرمز، موقعیت ایران را نسبت به مذاکرات گذشته بهطور اساسی تغییر داده است.»
رایت همچنین درباره زمان بازگشت قیمت سوخت در آمریکا به سطح پیش از جنگ اظهار نظر قطعی نکرد، اما گفت روند کاهش قیمتها ادامه خواهد داشت.
به گفته او، جریان انتقال نفت و گاز از تنگه هرمز به وضعیت عادی بازگشته و صرفنظر از نتیجه مذاکرات با ایران نیز این روند ادامه خواهد داشت.
