چگونه جنگ میان آمریکا و ایران دو مسیر تجاری حیاتی جهانی را دگرگون کرد؟

به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، جنگ میان ایالات متحده و ایران بازار جهانی نفت را دگرگون کرده است؛ چرا که موجب اختلال شدید در جریان نفت از طریق دو آبراه حیاتی، یعنی تنگه هرمز و در هفته‌های اخیر تنگه باب‌المندب شده است. 

به نقل از سی ان ان، ایران اکنون حملات خود را به نفت‌کش‌هایی که از تنگه هرمز و خلیج فارس عبور می‌کنند شدت بخشیده است؛ اقدامی که موجب کاهش حجم نفت خروجی از منطقه شده و قیمت جهانی نفت خام را در سطحی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه نگه داشته است. 

به گفته «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» که بر امنیت دریایی در منطقه نظارت دارد، در هفته گذشته ۱۲ مورد حمله به شناورها در تنگه هرمز یا نزدیکی آن گزارش شده است. همچنین، اوایل همین هفته، دو کشتی باری در پی حملاتی توسط پرتابه‌های ناشناس، طی حوادثی جداگانه غرق شدند. 

این درگیری که اکنون در هشتمین ماه خود است، گسترش یافته و شامل جنگ بین عربستان سعودی و انصارالله در یمن نیز شده است. انصارالله تانکرهای نفتی سعودی را که از تنگه باب المندب عبور می‌کنند، هدف قرار داده‌اند و در روزهای اخیر، حملات مرگباری را به فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض انجام داده‌اند. 

گئورگ زاخمان، پژوهشگر ارشد در اندیشکده «بروگل»، به شبکه سی‌ان‌ان گفت که کشورهای واردکننده نفت بیش از پیش درک می‌کنند که برای کاهش آسیب‌پذیری خود در برابر شوک‌های خارجی، باید «مصرف نفت‌شان را به صورت ساختاری کاهش دهند.» 

او افزود که این اقدام، در کنار تدابیر دیگر، می‌تواند به «محافظت از آن‌ها در برابر این جهانِ به‌طور فزاینده نامطمئن» کمک کند. 

تنگه باب‌المندب، پس از آنکه جنگ موجب اختلال در تنگه هرمز (که در همسایگی آن قرار دارد) شد، از نظر استراتژیک اهمیت بیشتری پیدا کرد. 

به گفته ریچارد برونز، هم‌بنیان‌گذار مؤسسه «انرژی اسپکتس» (Energy Aspects)، در اوج این روند، روزانه حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت خام از بندر ینبع عربستان در دریای سرخ صادر می‌شد که بخش عمده آن یعنی حدود ۳ میلیون بشکه در روز از طریق تنگه باب‌المندب عبور می‌کرد. اما او می‌گوید که با تشدید تهدیدهای انصارالله در تابستان امسال، این جریان‌ها «فروپاشیدند». 

یوهانس رائوبال، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت «کپلر» (Kpler)، گفت اگر انصارالله شروع به تهدید کشتی‌های متعلق به تمام کشورها کنند، «این امر واقعاً ضربه دیگری به بازارهای نفت خام وارد خواهد کرد؛ قیمت‌ها را دوباره به‌طور محسوس بالا می‌برد و توازن‌های عرضه و تقاضا را به‌شدت تنگ‌تر می‌کند.» 

براساس این گزارش، اما پس از حمله ماه گذشته پهپادهایی از داخل خاک عراق به خط لوله «شرق-غرب» عربستان سعودی که نفت خام را به سمت بنادر این کشور در دریای سرخ منتقل می‌کند ریاض به‌سرعت تغییر رویه داد و با بهره‌گیری از عملیات انتقال نفت (شاتل) که با کمک ارتش ایالات متحده انجام می‌شود، صادرات نفت خام از طریق تنگه هرمز را افزایش داد. 

دونالد ترامپ ادعا کرد که احتمالاً ایران در حمله ماه سپتامبر دست داشته است. وزارت امور خارجه ایران این اتهام را «به‌طور قاطع» رد کرده است. بر اساس گزارش‌های متعدد، خط لوله شرق-غرب اکنون دوباره فعال شده است. 

کشورهای آسیایی که بزرگ‌ترین خریداران نفت عربستان هستند بیشترین فشار بحران را در دوران جنگ متحمل شده‌اند، اما با کاهش مصرف خود را با شرایط وفق داده‌اند. چین نیز با استفاده از ذخایر راهبردی خود، وارداتش را به‌شدت کاهش داده است. این بحران همچنین برخی کشورهای خاورمیانه را بر آن داشته تا مسیرهای صادراتی جدیدی را از طریق خطوط لوله‌ای که هنوز ساخته نشده‌اند، بررسی کنند. 

روبال، از شرکت «کپلر» (Kpler)، گفت: «هرچه این مناقشه بیشتر به درازا بکشد، ایران در واقع اهرم فشار کمتری خواهد داشت؛ زیرا سایر کشورها قادرند مسیرهای جایگزینی ایجاد کنند.»