نقشه جهان در حال تغییر است؟

به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، جنگ میان ایالات متحده و ایران، با ایجاد اختلال شدید در جریان نفت از طریق دو آبراه حیاتی یعنی تنگه هرمز و در هفته‌های اخیر، تنگه باب‌المندب بازار جهانی نفت را دگرگون کرده است. 

به نقل از سی ان ان، ایران اکنون حملات خود را به نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز و خلیج فارس عبور می‌کنند تشدید کرده است؛ اقدامی که موجب کاهش حجم نفت خروجی از منطقه شده و قیمت جهانی نفت خام را در سطحی بالاتر از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه نگه داشته است. 

به گفته «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» نهادی که امنیت دریایی منطقه را رصد می‌کند در هفته گذشته ۱۲ مورد حمله به شناورها در تنگه هرمز یا نزدیکی آن گزارش شده است. همچنین اوایل این هفته، دو کشتی باری در پی حملاتی با پرتابه‌های ناشناس، در حوادثی جداگانه غرق شدند. 

تحلیلگران ادعا می‌کنند که تشدید حملات ایران واکنشی است به حجم قابل‌توجهی از نفت که در هفته‌های اخیر موفق شده‌اند از تنگه هرمز عبور کنند. این مناقشه که اکنون وارد هشتمین ماه خود شده، گسترش یافته و شامل درگیری میان عربستان سعودی و شبه‌نظامیان حوثیِ مورد حمایت ایران در یمن نیز می‌شود. حوثی‌ها نفتکش‌های سعودی را که از تنگه باب‌المندب عبور می‌کنند هدف قرار داده‌اند و در روزهای اخیر، حملات مرگباری را علیه فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض انجام داده‌اند. 

به گفته تحلیلگران، این بحران پیامدهای بلندمدتی برای بازار جهانی نفت به همراه خواهد داشت. 

گئورگ زاخمان، پژوهشگر ارشد در اندیشکده «بروگل» (Bruegel)، به شبکه سی‌ان‌ان گفت که کشورهای واردکننده نفت بیش از پیش درک می‌کنند که باید «مصرف نفت خود را به صورت ساختاری کاهش دهند» تا در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیری کمتری داشته باشند. 

او افزود که این اقدام، در کنار تدابیر دیگر، می‌تواند به «محافظت از آن‌ها در برابر این دنیایِ به‌طور فزاینده نامطمئن» کمک کند. 

براساس این گزارش، تنگه باب‌المندب پس از آنکه جنگ موجب اختلال در تنگه هرمز (که در همسایگی آن قرار دارد) شد، از نظر استراتژیک اهمیت بیشتری پیدا کرده است. به گفته ریچارد برونز، هم‌بنیان‌گذار مؤسسه «انرژی اسپکتس» (Energy Aspects)، در اوج این روند، روزانه حدود ۴.۵ میلیون بشکه نفت خام از بندر ینبع عربستان در دریای سرخ صادر می‌شد که بخش عمده آن یعنی حدود ۳ میلیون بشکه در روز از طریق تنگه باب‌المندب عبور می‌کرد. اما او می‌گوید که با تشدید تهدیدهای حوثی‌ها در تابستان امسال، این جریان‌ها «فروپاشیدند». 

براساس این گزارش، یوهانس رائوبال، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت «کپلر» (Kpler)، اظهار داشت که اگر حوثی‌ها شروع به تهدید کشتی‌های متعلق به تمام کشورها کنند، «این امر واقعاً ضربه دیگری به بازارهای نفت خام وارد خواهد کرد؛ قیمت‌ها را دوباره به شدت بالا می‌برد و توازن عرضه و تقاضا را به مراتب تنگ‌تر می‌کند.» 

اما پس از حمله ماه گذشته پهپادهایی از داخل خاک عراق به خط لوله «شرق-غرب» عربستان سعودی که نفت خام را به سمت بنادر این کشور در دریای سرخ منتقل می‌کند ریاض به سرعت تغییر رویه داد و با بهره‌گیری از عملیات انتقال نفت (shuttle operation) که با کمک ارتش ایالات متحده انجام می‌شد، صادرات نفت خام خود از طریق تنگه هرمز را افزایش داد. 

دونالد ترامپ ادعا کرد که احتمالاً ایران در حمله ماه سپتامبر دست داشته است؛ چرا که گروه‌های شبه‌نظامی تحت حمایت ایران در داخل عراق فعالیت می‌کنند. وزارت امور خارجه ایران این اتهام را «به‌طور قاطع» رد کرده است. بر اساس چندین گزارش، خط لوله «شرق-غرب» اکنون دوباره فعال شده است. 

کشورهای آسیایی که بزرگ‌ترین خریداران نفت عربستان هستند در دوران جنگ بیشترین فشار بحران را متحمل شده‌اند، اما با کاهش مصرف خود را با شرایط وفق داده‌اند. چین نیز با استفاده از ذخایر استراتژیک خود، وارداتش را به‌شدت کاهش داده است. این بحران همچنین برخی کشورهای خاورمیانه را بر آن داشته تا به دنبال مسیرهای صادراتی جدیدی از طریق خطوط لوله‌ای باشند که هنوز احداث نشده‌اند. 

روبال، از شرکت «کپلر» (Kpler)، ادعا کرد: «هرچه این مناقشه طولانی‌تر شود، قدرت چانه‌زنی ایران در واقع کمتر می‌شود؛ زیرا سایر کشورها قادرند مسیرهای جایگزینی ایجاد کنند.»