مبارزه با فساد در چین زیر ذره‌بین؛ نشست رهبران ارشد در پیش است
شی جین‌پینگ زمانی که در سال ۲۰۱۲ به قدرت رسید، وعده داد فساد را در تمام سطوح حزب کمونیست چین ریشه‌کن کند. بیش از یک دهه بعد، سرعت تحقیقات در این زمینه کاهش نیافته است. سال گذشته، نهادهای نظارتی و انضباطی چین تحقیقات درباره بیش از یک میلیون نفر را آغاز کردند که بیش از ۱۰۰ نفر از آن‌ها مقام‌هایی در سطح وزارتخانه یا استان و بالاتر بودند.
به گزارش اینتیتر، هم‌زمان با آغاز نشست مهم مقام‌های حزب کمونیست چین در این هفته، انضباط حزبی و وفاداری به حزب در صدر دستور کار قرار گرفته است. برای کسانی که می‌کوشند از نشانه‌ها و تحولات سیاست در سطوح بالای قدرت چین سر دربیاورند، نگرانی درباره آنچه ظاهراً ضعف انضباط حزبی به نظر می‌رسد، به یکی از محورهای اصلی بحث‌ها در حزب کمونیست تبدیل شده است.
به گزارش گاردین، پنجمین نشست عمومی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین روز دوشنبه آغاز شد. به گزارش رسانه‌های دولتی چین، این نشست قرار است بر «مسائل عمده مربوط به پیشبرد خودحکمرانی کامل و سخت‌گیرانه حزب» تمرکز کند. در ادبیات رسمی حزب، اصطلاح «حکمرانی» در این زمینه به مفاهیمی مانند انضباط حزبی، وفاداری به حزب و مبارزه با فساد اشاره دارد.
با ادامه کارزار مقابله با فساد از سوی شی جین‌پینگ، این واقعیت که تحقیقات تقریباً همیشه به محکومیت افراد هدف منجر می‌شوند، این پرسش را مطرح کرده است که آیا این افراد واقعاً مرتکب فساد شده‌اند یا صرفاً رقبای سیاسی کسانی هستند که قدرت را در دست دارند.
کری براون، مدیر مؤسسه لاو چین در کینگز کالج لندن، توضیح داد که در جهان‌بینی شی جین‌پینگ، که به‌شدت بر انضباط و وفاداری تأکید دارد، ممکن است تفاوت چندانی میان این دو وجود نداشته باشد.
براون گفت: «اگر فاسد باشید، از نظر سیاسی وفادار نیستید. اگر از نظر سیاسی وفادار باشید، فاسد نیستید.»
او افزود که در نظام حزب کمونیست چین، «فساد فقط به مسائل مادی محدود نمی‌شود»، بلکه «فساد معنوی» را نیز در بر می‌گیرد؛ مفهومی که بی‌وفاداری سیاسی را هم شامل می‌شود.
برخی تحلیلگران معتقدند دلیل تداوم کارزار مبارزه با فساد این است که فساد در یک نظام سیاسی اقتدارگرا و سلسله‌مراتبی، با دستگاه اداری گسترده‌ای که بر زندگی ۱.۴ میلیارد نفر نظارت دارد، نه یک نقص اتفاقی، بلکه بخشی از ویژگی‌های ساختاری نظام است.
نیل توماس، پژوهشگر ارشد اندیشکده انجمن آسیا، گفت: «شی جین‌پینگ حزب را کمتر فاسد کرده و کنترل خود بر آن را تقویت کرده است؛ اما می‌داند که مجازات‌های شدیدتر نمی‌توانند به‌طور کامل مشکل مقام‌هایی را حل کنند که منافع شخصی خود را بر منافع حزب مقدم می‌دانند.»
توماس افزود: «پاسخ شی این است که انضباط را پیوسته سخت‌گیرانه‌تر کند و مبارزه با فساد را به روشی دائمی برای حکمرانی تبدیل کند؛ روشی که هیچ نقطه پایان مشخصی ندارد تا بتواند در آن اعلام کند مأموریت به پایان رسیده است.»
ممکن است این مأموریت هرگز به پایان نرسد، اما نشست عمومی کمیته مرکزی فرصتی فراهم می‌کند تا حزب بار دیگر انرژی خود را بر انضباط متمرکز کند.
پنجمین نشست عمومی، پنجمین مورد از هفت گردهمایی‌ای است که معمولاً در هر دوره پنج‌ساله میان کنگره‌های حزب کمونیست چین برگزار می‌شوند. در این نشست‌ها بیش از ۳۰۰ عضو کمیته مرکزی حزب، که از ارشدترین مقام‌ها در سلسله‌مراتب حزبی هستند، گرد هم می‌آیند.
این نشست اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا احتمالاً آخرین نشست مهم حزب پیش از بیست‌ویکمین کنگره حزب در سال آینده خواهد بود. در آن کنگره، کمیته مرکزی جدید انتخاب می‌شود و انتظار می‌رود شی جین‌پینگ برای چهارمین دوره در رأس حزب کمونیست چین ابقا شود.
حذف هر فردی که اقتدار شی یا اعتبار حزب را به خطر بیندازد، یکی از اولویت‌های اصلی اوست. از نگاه رهبری چین، تهدیدهای احتمالی در همه‌جا وجود دارند.
بر اساس مواضع اعلام‌شده حزب کمونیست چین و مجموعه‌ای از تحقیقات اخیر، با گذشت نزدیک به ۱۵ سال از به قدرت رسیدن شی، مشکل فساد همچنان ریشه‌کن نشده است.
براون گفت: «این مسئله عمیقاً در جهان‌بینی او ریشه دوانده است. از نظر او، همه افراد دیگر فاسد هستند.»
شی در گذشته هشدار داده بود که اگر حزب نتواند امور داخلی خود را سامان دهد، ممکن است «جایگاه حاکمیتی خود را از دست بدهد و سرانجام به دست تاریخ حذف شود».
او تأکید کرده بود: «این سخن به‌هیچ‌وجه اغراق‌آمیز نیست.»
تمرکز کنونی بر حکمرانی و انضباط حزبی در شرایطی است که تحقیقات جنجالی متعددی درباره مقام‌های ارشد حزب و ارتش چین جریان دارد.
در ژانویه، ژانگ یوشیا، عالی‌رتبه‌ترین ژنرال چین و دومین چهره قدرتمند در سلسله‌مراتب نظامی این کشور پس از شی جین‌پینگ، تحت تحقیق قرار گرفت. او ماه گذشته از حزب اخراج شد؛ این در حالی بود که پیش‌تر از عالی‌ترین نهاد تصمیم‌گیری نظامی کشور، یعنی کمیسیون مرکزی نظامی، نیز کنار گذاشته شده بود.
مجموعه دیگری از پاکسازی‌های سیاسی و نظامی باعث شده است شمار اعضای کمیسیون مرکزی نظامی، که معمولاً هفت عضو دارد، به تنها دو نفر کاهش یابد: شی جین‌پینگ و ژانگ شنگ‌مین، مسئول انضباطی این کمیسیون.
از دیگر چهره‌هایی که اخیراً از صحنه قدرت کنار رفته‌اند، می‌توان به ما شینگ‌روی، دبیر پیشین حزب در منطقه سین‌کیانگ، و هوانگ چی‌فان، شهردار پیشین چونگ‌چینگ، اشاره کرد.
هوانگ مدت‌ها به دلیل ارتباطات و نفوذش در سیاست چین، چهره‌ای توصیف می‌شد که از بحران‌ها و رسوایی‌های سیاسی جان سالم به در می‌برد. او در اوایل دهه ۲۰۱۰ با پرونده‌ای مرتبط بود که در آن بو شیلای، رقیب سیاسی شی جین‌پینگ و رئیس پیشین حزب در چونگ‌چینگ، درگیر ماجرای مرگ نیل هی‌وود، تاجر بریتانیایی، شد.
بو شیلای سرانجام به اتهام رشوه‌خواری و اختلاس محکوم شد و اکنون در حال گذراندن حبس ابد است؛ اما هوانگ از آن ماجرا جان سالم به در برد. دست‌کم تا پیش از تحولات اخیر.
برخی تحلیلگران مسائل چین این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا پاکسازی‌های اخیر، که به بالاترین سطوح حزب و ارتش رسیده‌اند، نشانه‌ای از بی‌ثباتی در ساختار قدرت این کشور هستند یا خیر.
اما احتمالاً شی جین‌پینگ این تحولات را به شکل دیگری می‌بیند. تحقیقات مربوط به فساد نشان می‌دهند که چه کسی قدرت را در اختیار دارد. افزون بر این، براون معتقد است این تحقیقات «آسان‌ترین و طبیعی‌ترین ابزار برای تحمیل وحدت و انضباط» هستند.
