انتخابات اسراییل و تهدیدات امنیت ملی ایران

به گزارش اینتیتر به نقل از اعتماد، ابراهیم متقی نوشت: «ایران در سال‌های ۲۶-۲۰۲۵ درگیر جنگ، منازعه و الگوی کنش ستیزش‌گونه امریکا و اسراییل بوده است. در این فرآیند جمهوری اسلامی با تهدیدات متنوعی روبه‌رو شده و در نتیجه ناچار شد تا از سازوکارهای کنش متقابل در برابر تهدیدات تصاعدیابنده استفاده کند. واقعیت‌های ساخت اجتماعی و سیاسی امریکا و اسراییل بیانگر آن است که نه تنها بسیاری از گروه‌های اجتماعی، بلکه مقام‌های سیاسی رقیب در این کشورها سیاست جنگ پرشدت علیه ایران را مورد انتقاد قرار داده‌اند. 

جنگ و کنش نظامی پرشدت، هزینه‌های اعتباری و راهبردی متنوعی را برای جمهوری اسلامی به وجود آورده و این امر سطح جدیدی از موازنه قدرت را منعکس ساخته است. ایران نیز برای حفاظت از امنیت، اقتدار و قابلیت ساختاری خود درصدد برآمد تا کنش متقابل را در برابر امریکا و اسراییل در دستور کار قرار دهد. سیاست امنیتی ایران مبتنی بر بهره‌گیری از اقداماتی بوده که اولا، معطوف به موازنه قدرت است، ثانیا، نشانه‌هایی از صلح‌سازی منطقه‌ای را منعکس می‌سازد و ثالثا، بر ضرورت‌های کنش متقابل در برابر تهدیدات تاکید دارد. 

راهبرد ایران توانست هزینه‌های اقتصادی و اعتباری فزاینده‌ای را برای امریکا و اسراییل به وجود آورد. اگرچه دو کشور یاد شده همواره تلاش داشته‌اند تا محدودیت‌هایی را علیه ایران به وجود آورند و سطح جدیدی از موازنه قدرت را فراهم سازند، اما واقعیت آن است که الگوی کنش تاکتیکی ترامپ و نتانیاهو، هزینه‌های غیر قابل پیش‌بینی را برای اقتصاد جهانی، سیاست بین‌الملل و امنیت منطقه‌ای به وجود آورده است. در چنین شرایطی طبیعی است که گروه‌های رقیب در عرصه سیاست امنیتی اسراییل، از سازوکارهای کنش انتقادی علیه نتانیاهو بهره گرفته و این امر آثار خود را در «انتخابات کنست» ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ به‌جا گذارد. 

۱- ناکامی نتانیاهو در جنگ پیشدستانه علیه ایران

بسیاری از تحلیلگران بر این اعتقادند که دونالد ترامپ و نتانیاهو تلاش داشتند تا در اواسط اکتبر ۲۰۲۶ عملیات نظامی پرشدت را علیه جمهوری اسلامی ایران به انجام رسانند. آنان بر این اعتقاد بودند که در فضای جنگ و تعارض فزاینده، شرایط برای پیروزی انتخاباتی حزب لیکود و جمهوری‌خواه در انتخابات مجلس فراهم می‌شود. از آنجایی که رییس ستاد مشترک ارتش اسراییل به نتانیاهو هشدار داد که نباید از آموزه جنگ برای ایجاد التهاب سیاسی و اجتماعی علیه ساخت عمومی جامعه استفاده کند، به همین دلیل الگوی کنش نظامی دو کشور یاد شده علیه ایران به تاخیر افتاده است. 

در شرایط موجود، این پرسش مطرح می‌شود که در فضای پس از انتخابات کنست چه فرآیندی در دستور کار ساخت سیاسی اسراییل قرار می‌گیرد؟ واقعیت آن است که هیچ یک از گروه‌های رقیب نتوانستند اکثریت مطلق آرا برای تشکیل کابینه را به دست آورند. براساس قوانین انتخاباتی اسراییل، کابینه توسط فرد یا ائتلافی تشکیل می‌شود که بتواند ۶۱ کرسی انتخاباتی را در کنست به دست آورده و از این طریق اراده خود را بر گروه‌های سیاسی رقیب اعمال کند. 

در روند رقابت‌های انتخاباتی کنست، «حزب لیکود» براساس «ائتلاف گروه‌های راستگرا» به رهبری نتانیاهو توانست ۵۳ کرسی انتخاباتی را به دست آورد. در این فرآیند، «ائتلاف تغییر» به رهبری «آیزنکوت» توانست ۴۸ کرسی انتخاباتی را به دست آورد و نکته جالب آنجاست که اعراب فلسطینی در این دوره از رقابت‌های انتخاباتی درصدد برآمدند تا از سازوکارهای «موازنه منفی» برای‌عدم قدرت‌یابی نتانیاهو استفاده کنند. در شرایطی که اعراب فلسطینی ۱۹ کرسی انتخاباتی را به دست آوردند، طبیعی است که فضای موجود در ساختار سیاسی اسراییل، ماهیت مبهم و شکننده خواهد داشت. 

فرآیند انتخاباتی اسراییل در سال‌های ۲۲-۲۰۱۸ نشانه‌هایی از بی‌ثباتی ساختاری را تجربه کرده است. هم‌اکنون این پرسش مطرح می‌شود که آیا نتانیاهو تلاش می‌کند تا موقعیت سیاسی و ساختاری خود را در شرایطی پیگیری کند که نشانه‌هایی از ابهام و بی‌ثباتی سیاسی وجود دارد یا اینکه زمینه برای ائتلاف جدید به وجود می‌آید؟ واقعیت‌های موجود بیانگر این امر است که آینده سیاسی اسراییل، دوران پر نوسان را سپری خواهد کرد و در این دوره تاریخی نتانیاهو، موقعیت خود به عنوان نخست‌وزیر اسراییل را حفظ می‌کند. 

روندهای سیاسی و انتخاباتی سال‌های گذشته بیانگر آن است که انتخابات ۵ دوره گذشته یعنی در آوریل ۲۰۱۹، سپتامبر ۲۰۱۹، مارس ۲۰۲۰ و مارس ۲۰۲۱، نشانه‌هایی از بی‌ثباتی سیاسی ایجاد شده و دولت جدید صرفا براساس قابلیت‌های ویژه نتانیاهو در ائتلاف‌سازی از طریق برجسته کردن تهدیدات دشمن، موقعیت خود را بازتولید کرد. هم‌اکنون در ارتباط با حادثه ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بحث‌های بسیار زیادی وجود داشته و بیانگر این نکته است که نخست‌وزیر نتانیاهو برای حفظ موقعیت خود نسبت به اطلاعات مبادله شده ازسوی کشورهای مصر و امارات متحده عربی در ارتباط با امکان عملیات پیشدستانه حماس بی‌توجه باقی مانده و نسبت به هشدار آنان هیچ‌گونه اقدام امنیتی پیشگیرانه انجام نداده است. 

۲- ناکامی حزب لیکود و نتانیاهو در کسب اکثریت کنست

بسیاری بر این اعتقادند که نتانیاهو سیاست فریب برای کنش عملیاتی حماس را در دستور کار قرار داده و این امر توانست شرایط لازم برای جنگ پر شدت علیه حماس، نسل‌کشی گسترده مردم غزه و تثبیت موقعیت خود در ساخت سیاسی و اجتماعی اسراییل را فراهم آورد. در فضای موجود سیاسی، گروه‌های رقیب تلاش همه‌جانبه را به انجام می‌رسانند تا شرایط برای برکناری نتانیاهو به وجود آید. نتانیاهو در نوامبر ۲۰۲۲ ائتلافی را با ۶۴ کرسی شکل داده که این امر منجر به تثبیت موقعیت وی تاکنون شده است. 

تغییرات سیاسی در رقابت‌های انتخاباتی اسراییل به گونه‌ای تداوم یافته که امکان ائتلاف‌سازی «آیزنکوت» براساس تشکیل دولت ناهمگون اپوزیسیون امکان‌پذیر است. تحقق این امر نیازمند ائتلاف با احزاب عرب فلسطینی بوده که به گونه اجتناب‌پذیر در ادبیات سیاسی و رقابت‌های انتخاباتی آینده اسراییل، چالش‌هایی را برای گروه‌های رقیب به وجود می‌آورد. ائتلاف با گروه‌های عرب که در این دوره از رقابت‌های انتخاباتی با هدف برکناری نتانیاهو مشارکت گسترده‌ای داشته‌اند، کاری دشوار برای شخصیت‌های سیاسی و احزاب رقیب نتانیاهو محسوب شده و این امر یکی از شانس‌های نامبرده برای بقای ساختاری در فضای بی‌ثباتی سیاسی و ابهام انتخاباتی است. 

اگر نتانیاهو بتواند موقعیت خود به عنوان نخست‌وزیر اسراییل را تثبیت کند، طبیعی است که اراده ساختاری لازم برای جنگ علیه ایران را به دست می‌آورد. توضیح آنکه نتانیاهو موقعیت خود در سال‌های ۲۶-۲۰۲۲ را صرفا در شرایطی حفظ کرده که نشانه‌هایی از تهدید حماس به عنوان چاشنی کنش عملیاتی و امنیتی نامبرده محسوب می‌شد. در فضای موجود سیاسی و رقابت‌های پردامنه منطقه‌ای، نتانیاهو هدف خود را مقابله پرشدت و براندازی ساختاری ایران قرار داده است. 

آیزنکوت رویکرد متفاوتی با نتانیاهو برای مقابله با ایران را در دستور کار قرار داده است. در شرایطی که نشانه‌هایی از بحران و تهدید امنیتی به عنوان اقدام متقابل ایران در برابر سیاست تهاجمی اسراییل وجود دارد، طبیعی است که نتانیاهو قادر خواهد بود تا افکار عمومی جامعه را تحت‌الشعاع فضای نظامی و عملیاتی قرار دهد. اگرچه بسیاری از فرماندهان نظامی اسراییل به ویژه ریاست ستاد ارتش آن کشور اعتقاد دارد که هرگونه جنگ علیه ایران باید براساس الگوی کنش رفتاری نخست‌وزیر آینده و اکثریت کنست انجام پذیرد، اما نتانیاهو و ترامپ تلاش دارند تا ائتلاف جدیدی را در ارتباط با ایران به وجود آورده و از طریق اقدامات و عملیات نظامی، شکل جدیدی از رقابت سیاسی و موازنه قدرت را در آینده کنست برقرار کنند. 

نتیجه

جنگ امریکا و اسراییل علیه ایران چالش‌های سیاسی، اجتماعی و انتخاباتی را برای دونالد ترامپ و نتانیاهو به وجود آورده است. رهبران سیاسی یاد شده در اواسط اکتبر ۲۰۲۶ تلاش داشتند تا اقدامات نظامی و کنش عملیاتی جدیدی را علیه ایران به انجام رسانده و از این طریق فضای رقابت‌های انتخاباتی در اسراییل و ایالات‌متحده را تحت‌الشعاع جنگ، بحران، بی‌ثباتی و ضرورت‌های امنیتی قرار دهند. آنچه افراد یاد شده به عنوان نقشه عملیاتی برای نجات سیاسی در دستور کار قرار داده بودند، با واکنش گروه‌های رقیب درون ساختاری روبه‌رو شده و در نتیجه آن، نشانه‌هایی از ابهام و بی‌ثباتی در رقابت‌های انتخاباتی اسراییل به وجود آمده است. 

در فضای موجود رقابت‌های سیاسی اسراییل، نتانیاهو اعتبار خود را از دست داده، اما به لحاظ بازی‌های سیاسی، انتخاباتی و ساختاری که نامبرده به انجام می‌رساند، نشانه‌هایی از ابهام سیاسی به وجود آمده است. در شرایط مبتنی بر ابهام و بی‌ثباتی سیاسی، بازیگری از مزیت نسبی برخوردار می‌شود که قدرت ساختاری را به صورت دوفاکتو دراختیار داشته و در چنین شرایطی طبیعی است که نتانیاهو قادر خواهد شد تا ابتکار عمل جدید نظامی را در دستور کار قرار دهد. 

آنچه در ایالات‌متحده شکل گرفته معطوف به محدودسازی قدرت عملیاتی و کنش تاکتیکی دونالد ترامپ است. اگرچه ترامپ همواره تلاش دارد تا بازی فرا قانونی و اقدامات پیشدستانه را در دستور کار قرار دهد، اما در این دوره از رقابت‌های انتخاباتی، نشانه‌هایی از بسیج گروه‌های اجتماعی امریکا برای محدودسازی قدرت دونالد ترامپ به وجود آمده است. شرایط ابهام در فضای انتخاباتی امریکا و اسراییل به گونه اجتناب‌ناپذیر تاثیر خود را در کنش عملیاتی نتانیاهو و ترامپ در ارتباط با ایران به‌جا می‌گذارد. 

در چنین شرایطی، اگرچه امکان اقدام و عملیات نظامی علیه ایران وجود دارد و طرح‌ریزی‌های تاکتیکی برای اجرای چنین برنامه‌ای انجام شده است، اما هنوز نشانه‌هایی از ابهام سیاسی و محدودیت ساختاری در برابر کنش عملیاتی و الگوی رفتاری گروه‌های جنگ‌طلب علیه ایران وجود دارد. 

اگرچه انگاره جنگ علیه ایران از سوی امریکا و اسراییل می‌تواند کنترل و محدود شود، اما امکان کنش عملیاتی علیه جمهوری اسلامی در آینده رقابت‌های انتخاباتی وجود خواهد داشت.»