نگاهی به جنبه‌های علمی مأموریت جسورانه‌ی ژاپن (MMX) به سوی مریخ
MMX می‌تواند نخستین فضاپیمایی باشد که تاکنون از مدار پیرامون سیاره سرخ بازمی‌گردد.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، مأموریت ژاپن به مریخ، یکی از بلندپروازانه‌ترین مأموریت‌ها در تاریخ سفرهای فضایی است. هدف این مأموریت آن است که نخستین فضاپیمایی باشد که از مدار مریخ به زمین بازمی‌گردد و برای نخستین بار، نمونه‌هایی از منظومه سیاره سرخ را با خود به همراه می‌آورد.
به نقل از اسپیس، این مأموریت که «کاوش قمرهای مریخ» (MMX) نام دارد، تلاشی منحصربه‌فرد برای مطالعه منشأ قمرهای مریخ، یعنی «فوبوس» و «دیموس» است. این پروژه عظیم شامل فرود بر روی فوبوس برای جمع‌آوری نمونه‌ها که احتمالاً نخستین نمونه‌های بازگردانده‌شده از منظومه مریخ به زمین خواهند بود و همچنین جستجو برای یافتن شواهدی است که می‌تواند پرده از رویدادهای دوران شکل‌گیری منظومه شمسی در میلیاردها سال پیش بردارد.
طبق برنامه‌ریزی، مأموریت MMX قرار است روز دوشنبه (۱۹ اکتبر) ساعت ۳:۴۱ بعدازظهر به وقت منطقه زمانی شرقی (۱۹:۴۱ به وقت گرینویچ؛ ۴:۴۱ بامداد ۲۰ اکتبر به وقت محلی ژاپن)، با استفاده از یک موشک H۳ از مرکز فضایی «تانهگاشیما» در ژاپن پرتاب شود. این فضاپیما پس از سفری ۱۰ ماهه به مریخ، حدود سه سال را صرف مطالعه فوبوس خواهد کرد؛ در این مدت، یک کاوشگر (سطح‌نورد) را مستقر کرده و برای جمع‌آوری نمونه‌ها بر سطح آن فرود خواهد آمد. سپس، این مأموریت پیش از ترک مریخ به مقصد زمین در نوامبر ۲۰۳۰، تمرکز خود را بر روی قمر «دیموس» معطوف کرده و چندین بار از نزدیکی آن عبور خواهد کرد. اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، کپسول حاوی نمونه‌های مأموریت MMX در سال ۲۰۳۱ در استرالیا فرود خواهد آمد.
فضاپیمای MMX از سه بخش اصلی و یک کاوشگر کوچک (روور) تشکیل شده است. پس از جدا شدن از موشک حامل H۳، یک ماژول پیشران نیروی لازم را برای قرار دادن MMX در مسیر مریخ فراهم می‌کند. ماژول اصلی کاوشِ MMX، کاوشگر کوچک «IDEFIX» (به‌اندازه یک دستگاه مایکروویو) و بیشتر ابزارهای علمی مأموریت را در خود جای داده است؛ در حالی که ماژول بازگشت، کپسولِ مخصوصِ بازگرداندن نمونه‌ها را در بر دارد.
شرکت ژاپنی «میتسوبیشی الکتریک» (Mitsubishi Electric) سه ماژول اصلی MMX را ساخته است و آژانس فضایی فرانسه (CNES) و مرکز هوافضای آلمان (DLR) به‌طور مشترک کاوشگر IDEFIX را توسعه داده‌اند. نام این کاوشگر کوچک از سگی در مجموعه کمیک فرانسوی «آستریکس» (Asterix) — که در دهه ۱۹۶۰ منتشر می‌شد — گرفته شده است؛ انتخابی که همچنین اشاره‌ای به نخستین ماهواره فرانسه با نام «آستریکس» (Astérix) دارد که در سال ۱۹۶۵ به فضا پرتاب شد.
IDEFIX مجموعه‌ای از دوربین‌ها و همچنین طیف‌سنج رامان برای MMX (RAX) و رادیومتر مینیاتوری (miniRAD) را برای تجزیه و تحلیل ترکیب و دمای سطح فوبوس حمل می‌کند. ماژول پیشرانش (چپ) و ماژول‌های اکتشاف و بازگشت (راست)، که با هم فضاپیمای اکتشاف قمرهای مریخ (MMX) ژاپن را تشکیل می‌دهند، در مرکز فضایی تانگاشیما در مینامیتان، استان کاگوشیما در ۱۳ آگوست ۲۰۲۶ دیده می‌شوند.
بیشتر ابزارهای علمی MMX در ماژول اکتشاف قرار دارند، مانند دستگاه اکتشاف قمر-مریخ ناسا با پرتوهای گاما و نوترون‌ها (MEGANE، تلفظ «مه-گاه-نای»)، یک طیف‌سنج پرتو گاما و نوترون ساخته شده توسط آزمایشگاه فیزیک کاربردی جانز هاپکینز (APL) و دستگاه MIRS (طیف‌سنج مادون قرمز MMX) ساخت فرانسه.
ماژول اکتشاف همچنین دوربین زوم بسته TENGOO (تصویربردار تلسکوپی نادیر برای GeOmOrphology) ساخت ژاپن، دوربین چند طیفی OROCHI (رادیومتر نوری متشکل از تصویربردارهای رنگی) با زاویه دید عریض، ارتفاع‌سنج لیزری (LIDAR) و تحلیلگر طیف جرمی (MSA) را در خود جای داده است. در همین حال، ماژول بازگشت، مانیتور گرد و غبار اطراف مریخ (CMDM) و مانیتور محیط تابش بین سیاره‌ای (IREM) ساخت ژاپن را حمل می‌کند.
MMX در آگوست ۲۰۲۷ به مدار مریخ خواهد رسید، در این مرحله ماژول پیشرانش خود را رها کرده و به یک مدار شبه ماهواره‌ای (QSO) در اطراف فوبوس منتقل می‌شود که به کاوشگر اجازه می‌دهد تا در نوعی آرایش با این قمر کوچک و به اندازه سیارک پرواز کند، زیرا هر دو به دور سیاره سرخ می‌چرخند.
این فضاپیما چند ماه اول خود را در منظومه مریخی صرف مشاهده فوبوس از ارتفاعات مختلف خواهد کرد و با استفاده از دوربین‌های TENGOO و OROCHI، LIDAR و MSA خود، سطح این قمر را نقشه‌برداری، ترکیب آن را مطالعه و مکان‌های فرود بالقوه را انتخاب خواهد کرد.
