نقد و بررسی فیلم «ردپاهای عدالت»؛ شرلوک هولمز چینی بر پرده سینما
جدیدترین ساخته چن سیچنگ با الهام از زندگی «تسویی دائوژی»، پدر علم پزشکی قانونی چین، در قالب سه پرونده جنایی، تحول پلیس این کشور و معماهای پیچیده کارآگاهی را به تصویر میکشد.
به گزارش اینتیتر به نقل از گاردین، این اثر سینمایی خوشساخت که بر پایه پروندههای واقعی یکی از برجستهترین دانشمندان حوزه جرمشناسی چین بنا شده است، با ترکیب صحنههای اکشن کوبنده و معماهای گرهخورده، مخاطب را به سفری سیساله در تاریخ تحقیقات پلیسی میبرد.
جدیدترین اثر «چن سیچنگ»، مغز متفکر و خالق مجموعه فیلمهای پرفروش «کارآگاه محله چینیها»، ترکیبی هوشمندانه و جذاب از روایتهای تبلیغاتی دولتی، ستایش نهاد پلیس و داستانی پرکشش و گیرا را پیش روی مخاطب قرار میدهد. این فیلم در ماهیت خود یک زندگینامهی چندبخشی است؛ قهرمان داستان «تسویی شون» نام دارد که در واقع نسخهای داستانی از چهرهی واقعی و نامدار «تسویی دائوژی» است.
دائوژی، دانشمندی که همچنان در قید حیات است، با ایجاد تحولی بنیادین در علم پزشکی قانونی و جرمشناسی، لقب «شرلوک هولمز چین» را به خود اختصاص داده است. کارگردان با بیرون کشیدن سه پروندهی اصلی و یک ماجرای فرعی ناتمام از بایگانی واقعی این دانشمند، شامل پروندهی یک قاتل کودکان در دههی ۱۹۷۰، یک قتل زنجیرهای هولناک در دههی ۱۹۸۰ و انفجار یک اتوبوس در دههی ۱۹۹۰، تاریخچهای از علم جرمشناسی را روایت میکند.
این اثر در عین حال، به شکلی غیرمستقیم، تاریخچهی تکامل نیروهای انتظامی چین را نیز به تصویر میکشد؛ روندی که طی آن پلیس از مأمورانی بیتجربه و بیدقت که بدون دستکش و در حالت مستی صحنهی جرم را لگدمال میکردند، به سازمانی بسیار منظم، مدرن و حرفهای تبدیل میشود.
چن سیچنگ در بستر طراحی صحنهی تاریخی و چشمنواز فیلم، سیر پیشرفت علم را با دقت دنبال میکند؛ جایی که نوآوریهای عجیب یک دوره، به روشهای استاندارد و پیشپاافتادهی دههی بعد تبدیل میشوند. در یکی از بخشها، تسوییِ تازهکار (با بازی ظریف و باورپذیر ژانگ یی) برای قالبگیری از جای دندان، از سیبزمینی آبپز استفاده میکند؛ و زمانی که سیبزمینیها تمام میشوند، او و همکارانش برای اثبات نظریهی خود، گونههای یکدیگر را گاز میگیرند. جای زخمهای روی صورت آنها به یک شوخی بصری درخشان تبدیل میشود که نشان میدهد این دانشمندان عملاً نتیجهی تحقیقاتشان را روی بدن خود حمل میکنند.
تا دههی ۱۹۹۰، زمانی که تسویی فرماندهی تیمی مجهز را در یک سولهی وسیع بر عهده دارد، فضای فیلم به قدری مدرن میشود که گویی تنها چند قدم با عینکهای آفتابی دیوید کاروسو و موسیقی خاطرهانگیز سریال «سیاسآی» فاصله داریم. پیام ضمنی و هشداردهندهی فیلم روشن است: پس از پنجاه سال پیشرفت علمی، دیگر هیچ مجرمی نمیتواند از چنگ قانون بگریزد؛ همانطور که یکی از متهمان در فیلم تأکید میکند: «هر کس تاوان کاری را که کرده پس میدهد.»
با وجود این رویکرد، قصهگویی انعطافپذیر چن به خوبی از پسِ صحنههای اکشن نفسگیر و گرهگشاییهای پیچیدهی جرمشناسی برمیآید. ژانگ یی با بازی بیتکلف و دلنشین خود و توجه دقیق به جزئیات، واقعاً شبیه کسی به نظر میرسد که سالها بعدازظهرهای طولانی را صرف مطالعهی ساختار ناخنهای انسان کرده است.
اگرچه زندگی شخصی قهرمان داستان به سرعت به حاشیه میرود، اما تصویر بزرگتر فیلم بسیار گیرا و تأملبرانگیز است: جامعهای که همزمان با پیچیدهتر و خشنتر شدن جرائم چشمان تیزبینتری برای کشف حقیقت پیدا میکند. هرچند تیتراژ پایانی به نقش محوری دستاوردهای تسویی در سیستمهای نظارتی امروز چین اشاره دارد، اما چن سیچنگ در نهایت موفق میشود فیلمی خوشساخت، تأثیرگذار و سرگرمکننده خلق کند.