عدالت اقلیمی؛ قطعه گمشده پازل مبارزه با تغییر اقلیم
رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مفهوم «عدالت اقلیمی»، گفت: اثرات زیانبار تغییرات اقلیمی و گرم شدن آب و هوا، در بین همه مردم بهطور عادلانه احساس نمیشود؛ یعنی افراد یا جوامعی که نقشی در این تغییرات ندارند یا نقش کمتری دارند نسبت به افراد یا جوامع دیگری که نقش عمده و اساسی در این تغییرات دارند، خسارتهای بیشتری گریبانگیر آنها میشود.
به گزارش اینتیتر به نقل از تعادل، رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به مفهوم «عدالت اقلیمی»، گفت: اثرات زیانبار تغییرات اقلیمی و گرم شدن آب و هوا، در بین همه مردم بهطور عادلانه احساس نمیشود؛ یعنی افراد یا جوامعی که نقشی در این تغییرات ندارند یا نقش کمتری دارند نسبت به افراد یا جوامع دیگری که نقش عمده و اساسی در این تغییرات دارند، خسارتهای بیشتری گریبانگیر آنها میشود.
علی سلاجقه در حاشیه «پنجمین نشست وزرای محیط زیست آسیا و اقیانوسیه» اظهار داشت: اکنون تغییر اقلیم یکی از چالشهای اصلی دنیا به شمار میرود و با توجه به اینکه منشأ پدیده تغییر اقلیم ناشی از فعالیتهای انسانی و به تبع آن انتشار گازهای گلخانهای است؛ میتوان سهم برخی از کشورها را بیشتر دانست. او ادامه داد: همه کشورها بسته به ساختار اقتصادی و شرایط جغرافیایی خود تحت تاثیر این چالش محیط زیستی تهدیدکننده و پیامدها و خسارتهای ناشی از آن هستند و این پدیده و انتشار گازهای گلخانهای را نمیتوان به کشور یا منطقه خاصی محدود کرد.
اثرات زیانبار تغییرات اقلیمی بر همه مردم
سلاجقه تأکید کرد: «عدالت اقلیمی»، با این فکر آغاز میشود که اثرات زیانبار تغییرات اقلیمی و گرم شدن آب و هوا، در بین همه مردم بهطور عادلانه احساس نمیشود؛ یعنی افراد یا جوامعی که نقشی در این تغییرات ندارند یا نقش کمتری دارند نسبت به افراد یا جوامع دیگری که نقش عمده و اساسی در این تغییرات دارند، خسارتهای بیشتری گریبانگیر آنها میشود. او ادامه داد: تغییرات آب و هوایی، به صورت ذاتی، موضوعی اجتماعی است و میتواند زندگی روزمره هر انسانی را به انحاء مختلف، برهم زند اما همه تأثیرات آب و هوایی یکسان شکل نمیگیرند یا بهطور منصفانه توزیع نمیشوند.
تغییرات آب و هوایی، از افزایش شدید دما تا بالا آمدن سطح آب دریاها، اغلب تأثیرات نامتناسبی بر جوامعی دارند که از نظر تاریخی به حاشیه رانده شدهاند یا محروم و کمبرخوردارند. رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: ایران با جمعیتی بالغ بر۸۵ میلیون نفر و وسعت بیش از ۱۹۵ هزار کیلومترمربع که ایران را از این نظر در رتبه ۱۷ جهان قرار میدهد، یکی از عمده کشورهای درحالتوسعه جهان است همچنین ۷۴.۴ درصد از جمعیت ایران در مناطق شهری و ۲۵.۶ درصد از جمعیت در مناطق روستایی ساکن هستند.
جریان مهاجرت از روستا به شهر در دهههای گذشته به دلایل مختلف از جمله استمرار بلندمدت خشکسالی ناشی از تبعات تغییرات اقلیمی رو به افزایش نهاده است. وجود ارتفاعات پراکنده و مجاورت با دریا از شمال (دریای خزر) و جنوب (خلیج فارس و دریای عمان) منجر به ایجاد اقلیمهای بسیار متنوع در کشور شده است. با این حال، از آنجایی که ۹۰ درصد از مساحت کشور در قلمرو اقلیم خشک و نیمهخشک قرار گرفته، آسیبپذیری آن از اثرات زیانبار تغییرات اقلیمی بسیار گسترده و شدید است.
افزایش دما در ایران
او ادامه داد: ایران از جمله مناطقی است که تحتتأثیر شدید تغییر اقلیم و گرمایش جهانی قرار گرفته است. بهگونهای که وضعیت کنونی دما در ایران نسبت به ۷۰ سال گذشته به میزان متوسط ۱.۵ درجه سانتیگراد افزایش یافته است. این امر موجب کاهش بارندگی، وقوع خشکسالیهای فراگیر و حوادث طبیعی از جمله سیل و زلزله شدید، خسارت به محصولات کشاورزی، افزایش آلایندههای شهری و گرد و غبار، آتشسوزیهای جنگلی و مرتعی وسیع، تشدید گرد و غبار، کاهش منابع آب و در نتیجه پیامدهای ناگوار اقتصادی و اجتماعی و همچنین کاهش شدید رشد اقتصادی شده است. چنین تغییراتی به عنوان یکی از عوامل اصلی تشدید بسیاری از مخاطرات (همچون سیل) و خسارتها و تلفات مرتبط در کشور بوده است.
با ادامه روند تاثیرات گرمایش جهانی بر گرم شدن ایران، نگرانیهای مرتبط با تهدیدات ناشی از تغییر اقلیم و اثرات مرتبط آن نیز تشدید خواهد شد. سلاجقه اظهار داشت: آسیبپذیری بالای کشور از پیامدهای تغییرات اقلیمی، منجر به خشکسالیهای مداوم و طولانی مدت، افت شدید روانابهای سطحی و برداشت از آب زیرزمینی برای جبران آن، کاهش تراز تولید کشاورزی و رشد فزاینده مهاجرت درونسرزمینی، آسیبپذیری زیرساختها و تاسیسات راهبردی و صنعتی از جمله صنایع نفت، گاز و آب، آسیبپذیری و افزایش استهلاک تاسیسات تولید، انتقال و توزیع برق کشور، افزایش ریسک عملیات بهرهبرداری، اصلاح و بهینهسازی تاسیسات شبکه برق و تاسیسات تولید برق تجدیدپذیر و پیامدهای آن بر سلامت و بهداشت، توفانهای گرد و غبار وآسیبپذیری شدید تنوع زیستی، منابع طبیعی، تنوع آبزیان در سواحل شمالی خلیج فارس و دریای خزر و خشک شدن تالابها و دریاچهها به صورت مستقیم و غیرمستقیم تاثیرپذیرفته است.
او ادامه داد: همچنین بروز آفات و شیوع بیماریهای نوپدید و بازپدید در جوامع انسانی و محیطهای طبیعی، تشدید آتشسوزی جنگلها و مراتع و کاهش تولیدات محصولات کشاورزی و باغی، دام و طیور و آبزیان، کاهش میزان تولید و برداشت از منابع و ذخایر دریایی و اراضی (به دلیل افت کیفیت و کمیت دو مولفه آب و خاک)، افزایش آلودگی هوا، آب و خاک به دلیل عدم دریافت فناوریهای مناسب و تحریمهای ظالمانه از دیگر جنبههای آسیبپذیری ایران است.
ایران حامی کاهش انتشار گازهای گلخانهای است
سلاجقه گفت: بهبود وضعیت محیط زیست و ارتقای سطح کیفی آن در کشورها نیازمند توجه به تکنولوژیهایی است که دوستدار محیط زیست و سازگار با آن هستند، اما اعمال تحریمهای ظالمانه، در دسترسی جمهوری اسلامی ایران به چنین فناوریهایی محدودیت جدی ایجاد کرده است که علاوه بر ایجاد چالش در حفاظت از محیط زیست، موجب افزایش مصرف انرژی در کشور شده است. تحریمها موجب گشته است تا علیرغم وجود ظرفیتهای علمی و فنی ملی، دسترسی به تکنولوژی و فناوریهای روز دنیا محدود شود .