مهمترین نشانه اینکه در رابطه عاطفی درستی هستید؛ تحقیقات جدید روانشناسی چه میگویند؟
پژوهشهای جدید روانشناسی نشان میدهد مهمترین عامل موفقیت یک رابطه عاطفی، نه نبود دعوا و اختلاف، بلکه احساس «دیده و درک شدن» توسط شریک زندگی است. مطالعات همچنین نشان دادهاند این احساس میتواند بر سلامت جسمی، رضایت از زندگی مشترک و حتی طول عمر افراد نیز تأثیر بگذارد.
به گزارش اینتیتر، نوعی از تنهایی وجود دارد که کمتر درباره آن صحبت میشود؛ تنهاییای که ممکن است حتی در کنار شریک عاطفی خود تجربه کنید. نه به این دلیل که او فردی بیتفاوت یا آزاردهنده است، بلکه چون واقعاً شما را آنگونه که هستید نمیبیند؛ آرزوها، پیچیدگیها، تناقضها و شخصیتی که در حال تبدیل شدن به آن هستید، برای او بهدرستی قابل درک نیست. در چنین شرایطی، رابطه شاید از بیرون عادی به نظر برسد، اما در درون احساس میکنید چیزی سر جای خود نیست.
براساس گزارش سایکولوژی تودی، روانشناسان سالها درباره دلایل شکست روابط عاطفی تحقیق کردهاند؛ عواملی مانند تحقیر، دلبستگی اضطرابی یا قطع ارتباط عاطفی. اما آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، نشانهای است که میتواند موفقیت یک رابطه را پیشبینی کند؛ یعنی احساس اینکه شریک زندگی واقعاً شما را میشناسد و درک میکند.
آیا در رابطه خود احساس میکنید دیده و شناخته میشوید؟
مطالعهای که سال ۲۰۲۴ در نشریه Journal of Experimental Social Psychology منتشر شد، در قالب هفت پژوهش جداگانه بررسی کرد که کدام عامل نقش مهمتری در کیفیت روابط دارد؛ اینکه شما احساس کنید شریک زندگیتان را خوب میشناسید یا اینکه احساس کنید او شما را بهخوبی میشناسد.
نتیجه تمام این مطالعات، که روابط عاشقانه، دوستی و خانوادگی را دربر میگرفت، یکسان بود؛ کیفیت رابطه بیشتر به این بستگی دارد که فرد احساس کند توسط طرف مقابل دیده و درک میشود، نه اینکه خودش چقدر دیگری را میشناسد.
به گفته پژوهشگران، افراد زمانی در رابطه احساس شادی و امنیت بیشتری میکنند که احساس کنند شریک زندگیشان واقعاً آنها را میفهمد و از آنها حمایت میکند.
تأثیر این احساس بر سلامت جسمی
اهمیت این موضوع فقط به احساسات محدود نمیشود.
یک مطالعه طولی ۲۰ ساله که در مجله Psychosomatic Medicine منتشر شد و بیش از هزار و ۲۰۰ نفر را در چند مرحله مورد بررسی قرار داد، نشان داد افرادی که احساس میکنند شریک زندگیشان آنها را درک نمیکند یا به احساساتشان پاسخ مناسبی نمیدهد، در طول زمان بیشتر دچار استرس و هیجانات منفی روزانه میشوند.
پژوهشگران همچنین دریافتند این وضعیت در بلندمدت با افزایش خطر مرگ ناشی از همه علل ارتباط دارد؛ به عبارت دیگر، احساس نادیده گرفته شدن در یک رابطه عاطفی میتواند پیامدهای واقعی برای سلامت جسمی افراد داشته باشد.
درک شدن، تحمل سختیهای رابطه را آسانتر میکند
مطالعه دیگری که در سال ۲۰۲۲ در Journal of Personality and Social Psychology منتشر شد، نشان داد افرادی که احساس میکنند شریک زندگیشان آنها را میشناسد و درک میکند، هنگام روبهرو شدن با فداکاریهای اجتنابناپذیر زندگی مشترک، رضایت بیشتری دارند.
این فداکاریها میتواند شامل تغییر محل زندگی، چشمپوشی از برخی خواستههای شخصی یا پذیرش مسئولیتهای بیشتر باشد.
نتایج نشان داد این افراد نهتنها از تصمیمهای خود کمتر پشیمان میشوند، بلکه با میل بیشتری برای حفظ رابطه از برخی خواستههایشان میگذرند.
«اثر میکلآنژ»؛ شریک زندگی شما چه تصویری از آیندهتان دارد؟
یکی از مفاهیم جالب روانشناسی روابط، اثر میکلآنژ است.
نام این نظریه از مجسمهساز مشهور ایتالیایی گرفته شده که معتقد بود پیکره از قبل در دل سنگ وجود دارد و هنرمند فقط آن را آشکار میکند.
بر اساس این نظریه، شریک زندگی نیز میتواند نقش مشابهی ایفا کند؛ یعنی به فرد کمک کند به بهترین نسخه ممکن از خودش تبدیل شود.
این فرآیند از دو بخش تشکیل میشود:
- تأیید ادراکی: زمانی که شریک زندگی، شما را فقط بر اساس وضعیت فعلیتان قضاوت نمیکند، بلکه تواناییها و ظرفیتهای آینده شما را نیز میبیند.
- تأیید رفتاری: زمانی که رفتارهای روزمره او، از پرسیدن سؤالهای درست گرفته تا تشویق و ایجاد فرصت برای رشد، شما را به سمت اهداف و آرزوهایتان سوق میدهد.
مطالعهای که افراد ۱۸ تا ۹۰ ساله را بررسی کرده، نشان داده است این اثر در تمام دورههای بزرگسالی وجود دارد و محدود به دوران عاشقی یا ماههای ابتدایی رابطه نیست.
به همین دلیل، پژوهشگران یک سؤال مهم را مطرح میکنند:
آیا شریک زندگی شما تصویری از کسی که در آینده میتوانید باشید در ذهن دارد، یا فقط شما را بر اساس گذشتهتان میشناسد؟
آیا رابطه شما باعث رشدتان میشود؟
مفهوم دیگری که در این زمینه مطرح میشود، مدل گسترش خود (Self-Expansion Model) است که توسط روانشناس آمریکایی آرتور آرون ارائه شده است.
بر اساس این نظریه، انسانها میل طبیعی به رشد، یادگیری و گسترش تواناییهای خود دارند و یک رابطه سالم باید این مسیر را تسهیل کند.
بررسیهای متعدد منتشرشده در Journal of Personality and Social Psychology نشان داده زوجهایی که فعالیتهای جدید و رشددهنده را با یکدیگر تجربه میکنند، رضایت بیشتری از رابطه، میل جنسی بالاتر و کیفیت بهتر زندگی مشترک را گزارش میکنند.
اما منظور از «گسترش خود» صرفاً سفر رفتن یا تجربههای هیجانانگیز نیست.
سؤال اصلی این است:
آیا بودن در کنار این فرد، دنیای شما را بزرگتر میکند یا فقط شما را در همان جای قبلی نگه میدارد؟
رابطه درست، شما را به جلو میراند
به گفته پژوهشگران، ممکن است یک رابطه کاملاً آرام، بدون دعوا و سرشار از امنیت باشد، اما در عین حال باعث رکود فرد شود.
این رکود معمولاً اتفاقی نیست، بلکه نشانه آن است که یکی از مهمترین عناصر یک رابطه سالم وجود ندارد؛ شریکی که شما را آنقدر عمیق ببیند و درک کند که حضورش، باعث شود هر روز به نسخه بهتر خودتان نزدیکتر شوید.
