حسادت چگونه میتواند رابطه عاطفی شما را تهدید کند؟
پژوهش جدیدی درباره روابط عاطفی نشان میدهد حسادت فقط یک احساس گذرا نیست و اگر به شکل مداوم ادامه پیدا کند، میتواند اعتماد، رضایت و رفتارهای روزمرهای را که به حفظ رابطه کمک میکنند، تضعیف کند. محققان دانشگاه کلن در مطالعهای سهگانه بررسی کردهاند که حسادت چگونه میتواند افراد را از تمرکز بر رابطه خود دور و آنها را بیش از پیش درگیر تهدیدهای بیرونی کند.
به گزارش اینتیتر، بیشتر افراد انتظار دارند وقتی یک رابطه عاطفی بلندمدت شکل میگیرد، رابطه به صورت انحصاری ادامه پیدا کند. ارتباطهای بالقوه عاطفی با دیگران کنار گذاشته میشوند و زوجها میتوانند بدون نگرانی و فشار، زندگی مشترک خود را پیش ببرند.
به گزارش سایکولوژی تودی، با این حال، حتی در بهترین روابط نیز گاهی تردید و نگرانی وارد میشود.
الن و اسکار دو سال پیش تصمیم گرفتند با یکدیگر زندگی کنند. آنها قصد ازدواج دارند، اما منتظرند وضعیت مالیشان بهتر شود. مانند بسیاری از زوجها، هر دو در کنار زندگی روزمره برای آینده پسانداز میکنند و با وجود اینکه هنوز رسماً ازدواج نکردهاند، اگر فرد جذابی وارد زندگیشان شود، تلاش میکنند تسلیم وسوسه نشوند.
همه چیز تا زمانی خوب پیش میرود که الن احساس میکند یکی از همکاران اسکار بیش از حد به او نزدیک شده است. هرچه الن بیشتر به این موضوع فکر میکند، از نظر عاطفی بیشتر از اسکار فاصله میگیرد. او حتی با خود فکر میکند آیا اصلاً باید برای آیندهای که شاید وجود نداشته باشد، پول پسانداز کند یا نه. در عین حال، از زمانی که برای کارهای روزمره خانه مانند برنامهریزی غذا و انجام امور خانه صرف میکند، احساس نارضایتی بیشتری دارد.
اسکار تأکید میکند که قصد خیانت یا ترک رابطه را ندارد، اما تردید الن همچنان بیشتر میشود.
حسادت چگونه رابطه را تحت تأثیر قرار میدهد؟
بر اساس پژوهش جدیدی که یائل اکر و همکارانش از دانشگاه کلن در سال ۲۰۲۶ انجام دادهاند، حسادت یک تجربه ذهنی است که مجموعهای از احساسات منفی مانند غم، اضطراب و خشم را در کنار مؤلفههای شناختی مانند افکار مشکوک و احساس ناتوانی در کنترل شرایط در بر میگیرد.
به بیان ساده، حسادت زمانی شکل میگیرد که فرد احساس کند رابطهاش در معرض تهدید قرار گرفته است. این احساس میتواند فرد را به محافظت از رابطه ترغیب کند، اما مشکل زمانی آغاز میشود که تلاش برای محافظت از رابطه، جای توجه به خود رابطه را بگیرد.
محققان سه نوع هدف را در روابط بلندمدت شناسایی کردهاند: حفظ رابطه، پیشرفت رابطه و محافظت از رابطه.
«حفظ رابطه» شامل رفتارهای روزمرهای است که به ادامه سالم زندگی مشترک کمک میکنند. برای مثال، مشارکت در امور خانه، توجه به شریک عاطفی و ابراز احساسات مثبت.
«پیشرفت رابطه» به تلاشهایی مربوط میشود که زوجها برای ساختن آیندهای بهتر انجام میدهند؛ مانند برنامهریزی برای ازدواج، پسانداز یا ایجاد تغییرات مثبت در زندگی مشترک.
«محافظت از رابطه» نیز زمانی پررنگ میشود که فرد احساس کند رابطهاش در معرض تهدید قرار گرفته است.
حسادت میتواند یک چرخه منفی ایجاد کند
محققان معتقدند وقتی فرد به وفاداری شریک عاطفی خود بیاعتماد میشود، ممکن است مانند الن، انرژی کمتری برای رفتارهایی بگذارد که به حفظ رابطه کمک میکنند.
در این شرایط، ذهن فرد بیشتر از آنکه متوجه شریک عاطفیاش باشد، درگیر تهدید احتمالی میشود. نتیجه میتواند کاهش کیفیت رابطه و افزایش فاصله عاطفی میان زوجها باشد.
اکر و همکارانش این فرضیه را در سه مطالعه با روشهای مختلف بررسی کردند. آنها معتقد بودند حسادت با کاهش انگیزه برای حفظ و پیشرفت رابطه، میتواند چرخهای ایجاد کند که در آن فرد هرچه بیشتر حسادت میکند، کمتر میتواند روی جنبههای مثبت رابطه تمرکز داشته باشد.
نتایج سه مطالعه درباره حسادت
در مطالعه نخست، ۴۰۰ نفر از ساکنان بریتانیا به دو گروه تقسیم شدند. از یک گروه خواسته شد زمانی را به یاد بیاورند که نسبت به شریک عاطفی خود احساس حسادت کرده بودند و گروه دیگر درباره یک موقعیت معمولی در رابطه خود فکر کردند.
سپس میزان انگیزه آنها برای حفظ، پیشرفت و محافظت از رابطه و همچنین میزان رضایت، اعتماد و تعهدشان نسبت به رابطه بررسی شد.
نتایج نشان داد تحریک احساس حسادت، انگیزه افراد برای حفظ رابطه را کاهش میدهد. در عین حال، انگیزه آنها برای ایجاد تغییر و پیشرفت در رابطه افزایش پیدا میکند.
در مطالعه دوم، ۳۰۰ فرد آمریکایی که در روابط بلندمدت بودند، به مدت دو هفته احساس حسادت و تلاش خود برای رسیدن به اهداف مختلف در رابطه را ثبت کردند.
نتایج مشابه بود: افزایش حسادت با افزایش تلاش برای محافظت از رابطه و کاهش انگیزه برای حفظ آن همراه شد. همچنین حسادت بار دیگر با افزایش تلاش برای ایجاد تغییر و پیشرفت در رابطه ارتباط داشت.
در مطالعه سوم، پژوهشگران زوجهای بیشتری را در یک دوره یکماهه بررسی کردند. این مطالعه شامل ۱۴۵ مرد و ۱۴۲ زن در بریتانیا بود و مدت رابطه آنها از روابط نسبتاً جدید تا رابطههایی با سابقه ۴۶ سال متغیر بود.
نتایج دو مطالعه قبلی در این بررسی نیز تکرار شد. حسادت با کاهش انگیزه برای حفظ رابطه و افزایش تلاش برای تغییر و پیشرفت آن ارتباط داشت.
نکته مثبت این بود که تجربه حسادت در میان شرکتکنندگان معمولاً چندان شدید یا مداوم نبود.
سه راهی که حسادت میتواند به رابطه آسیب بزند
بر اساس نتایج این پژوهش، حسادت میتواند از سه مسیر اصلی بر رابطه عاطفی تأثیر منفی بگذارد.
۱. کاهش تلاش برای حفظ رابطه
افراد حسود ممکن است بخش زیادی از توجه خود را صرف تهدید بیرونی کنند و در نتیجه از رفتارهایی که به حفظ رابطه کمک میکنند، فاصله بگیرند. این مسئله میتواند شامل کاهش ارتباط عاطفی، توجه کمتر به شریک زندگی و بیتوجهی به مسئولیتهای روزمره باشد.
۲. تلاش بیش از حد برای تغییر رابطه
حسادت ممکن است فرد را به این فکر بیندازد که باید رابطه را تغییر دهد یا دائماً آن را بهتر کند. اما تلاش مداوم برای ایجاد تغییر لزوماً نشانه سلامت رابطه نیست و میتواند بازتابی از نارضایتی عمیقتر باشد.
۳. گرفتار شدن در چرخه محافظت از خود
وقتی حسادت به شکل مزمن ادامه پیدا کند، فرد ممکن است بیش از پیش درگیر محافظت از خودش شود. در چنین شرایطی، توجه به ارتباط عاطفی با شریک زندگی کاهش پیدا میکند و فرد بیشتر به دنبال شناسایی خطرهای احتمالی است.
پژوهشگران در توضیح این موضوع به «نظریه تنظیم خطر» اشاره میکنند. بر اساس این نظریه، احساس تهدید در یک رابطه میتواند فرد را به سمت محافظت از خود به جای ایجاد ارتباط و صمیمیت سوق دهد.
آیا حسادت همیشه برای رابطه بد است؟
نه لزوماً.
محققان میان حسادت گهگاهی و حسادت مزمن تفاوت قائل میشوند. مقدار اندکی حسادت در برخی شرایط حتی میتواند به شریک عاطفی نشان دهد که رابطه برای فرد اهمیت دارد و نسبت به آن احساس تعهد میکند.
مشکل زمانی آغاز میشود که حسادت به تجربهای دائمی تبدیل شود و بخش قابل توجهی از توجه و انرژی فرد را به خود اختصاص دهد.
در چنین شرایطی، فرد به جای تمرکز بر رابطه و احساسات خود نسبت به شریک زندگی، دائماً به دنبال نشانههای تهدید میگردد. همین مسئله میتواند به کاهش اعتماد، رضایت و کیفیت رابطه منجر شود.
جمعبندی
حسادت ممکن است بخشی طبیعی از روابط عاطفی باشد، اما شدت و تداوم آن اهمیت زیادی دارد. نتایج این پژوهش نشان میدهد حسادت مداوم میتواند افراد را از رفتارهایی که به حفظ رابطه کمک میکنند دور کند و آنها را بیش از حد درگیر محافظت از رابطه و تغییر آن کند.
برای افرادی که در موقعیتی مشابه الن قرار دارند، تمرکز بیشتر بر کیفیت ارتباط با شریک عاطفی و گفتوگوی مستقیم درباره نگرانیها میتواند مفیدتر از جستوجوی مداوم برای یافتن تهدیدهای بیرونی باشد.
در نهایت، حسادت لزوماً به معنای پایان یک رابطه نیست؛ اما اگر به جای تقویت ارتباط، تمام توجه فرد را به خطرهای احتمالی معطوف کند، میتواند به عاملی تبدیل شود که دقیقاً همان رابطهای را تضعیف کند که فرد تلاش میکند از آن محافظت کند.
