ترامپ در پایان نشست ناتو از تهدید ایران تا حمایت از ائتلاف؛ تغییر موضعی که همه را غافلگیر کرد
دونالد ترامپ در ساعات پایانی نشست سران ناتو، پس از انتقادهای تند از اعضای این ائتلاف به دلیل هزینههای دفاعی و همکاری نکردن در حملات به ایران، ناگهان لحن خود را تغییر داد و از «عشق و وحدت» میان رهبران غربی سخن گفت؛ تغییری که بسیاری آن را تلاشی برای حفظ انسجام ناتو ارزیابی میکنند.
به گزارش اینتیتر، رفتار و اظهارات متناقض دونالد ترامپ در ساعات پایانی نشست دو روزه سران ناتو در آنکارا، بیش از هر موضوع دیگری بر این اجلاس سایه انداخت.
براساس گزارش گاردین، رئیسجمهور آمریکا که تنها ساعاتی پیش از آن رهبران ایران را بهشدت مورد حمله لفظی قرار داده و از اعضای ناتو به دلیل مشارکت نکردن در حملات آمریکا علیه ایران انتقاد کرده بود، در ادامه نشست لحن متفاوتی در پیش گرفت و از احساس «عشق و وحدت» میان متحدان غربی سخن گفت.
ترامپ در ابتدای روز، ضمن حمله به رهبران ایران، بار دیگر خواستار در اختیار گرفتن گرینلند شد.
اما در نشست خصوصی سران ۳۲ کشور عضو ناتو که اواخر صبح برگزار شد، دیگر اشارهای به گرینلند یا انتقادهای قبلی خود نکرد و خطاب به متحدان گفت: «ما میخواهیم در کنار شما بمانیم.»
او پس از این نشست و در دیدار دوجانبه با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اظهار کرد:
«جلسه فوقالعادهای بود. در آن اتاق عشق زیادی وجود داشت و همه متحد بودند.»
در همین دیدار، ترامپ بهطور غیرمنتظره پیشنهاد داد آمریکا مجوز تولید سامانههای پدافند هوایی پاتریوت را در اختیار اوکراین قرار دهد.
کنفرانس خبری پرحاشیه
ترامپ در پایان اجلاس نیز کنفرانس خبری طولانی و پراکندهای برگزار کرد که بخش عمده آن ارتباطی با ناتو نداشت.
او در این نشست از رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، تمجید کرد، عملکرد اقتصاد آمریکا را ستود و حتی مدعی شد: «من نفر اول تیکتاک هستم.»
با وجود انتقادهای شدید ابتدای اجلاس، ترامپ در پایان نشست از ناتو حمایت کرد و گفت:
«اگر قرار باشد فقط یک کلمه از امروز به یاد بماند، آن کلمه "وحدت" است.»
این تغییر موضع از نگاه بسیاری از ناظران، موفقیتی برای ناتو محسوب میشود؛ ائتلافی که در ماههای گذشته بارها درباره آینده و انسجام آن ابراز تردید شده بود.
تأکید بر تعهد به ماده ۵ ناتو
بیانیه پایانی اجلاس که به امضای ترامپ و ۳۱ رهبر دیگر کشورهای عضو رسید، بر «تعهد خدشهناپذیر» اعضا به ماده ۵ پیمان ناتو تأکید کرد؛ اصلی که حمله به یک عضو را حمله به تمام اعضای ائتلاف تلقی میکند.
با این حال، برخلاف انتظار، تاریخی برای برگزاری نشست بعدی سران ناتو که قرار بود در آلبانی برگزار شود، اعلام نشد.
این در حالی است که در آلبانی اعتراضهایی علیه دولت این کشور و همچنین علیه ترامپ در جریان است و برخی منابع احتمال دادهاند نشست بعدی تا سال ۲۰۲۸ برگزار نشود.
نگرانی اروپا از رفتار ترامپ
در بسیاری از کشورهای اروپایی این نگرانی وجود دارد که رفتارهای جنجالی ترامپ در نشستهای ناتو، ولادیمیر پوتین را به تضعیف انسجام این ائتلاف امیدوار کند.
رهبران اروپایی پس از شام سهشنبه شب در اقامتگاه ریاستجمهوری ترکیه نگران بودند که ترامپ با روحیهای نامناسب وارد نشست شود و حتی توافق کرده بودند شکست ۴ بر یک تیم فوتبال آمریکا مقابل بلژیک را مطرح نکنند.
به نظر میرسید این نگرانیها زمانی به واقعیت تبدیل شد که ترامپ صبح چهارشنبه در کنار مارک روته، دبیرکل ناتو، سخنرانی طولانی خود را با مجموعهای از انتقادها علیه ناتو، برخی کشورهای عضو و همچنین رهبران ایران آغاز کرد.
انتقاد از اروپا به دلیل حملات علیه ایران
ترامپ گفت از عملکرد ناتو «بسیار ناراحت» است و مدعی شد اعضای این ائتلاف حاضر نشدند آمریکا را در مقابله با «بزرگترین حامی تروریسم دولتی یعنی ایران» همراهی کنند.
اشاره او به مخالفت اکثر کشورهای اروپایی، بهجز بریتانیا، با استفاده آمریکا از پایگاههای هوایی اروپا برای انجام عملیات بمباران علیه ایران بود.
او همچنین به بریتانیا طعنه زد و گفت لندن در ابتدا اجازه استفاده از پایگاه RAF Fairford را برای حملات به ایران صادر نکرده بود؛ تصمیمی که به گفته ترامپ، پس از تغییر نظر کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، تنها برای حملات محدود به مواضع موشکی ایران اصلاح شد.
ترامپ گفت:
«بریتانیا دو هفته اجازه استفاده از این پایگاه را به ما نداد و مجبور شدیم هواپیماها را برگردانیم.»
گرینلند و انتقاد دوباره از دانمارک
ترامپ در ادامه بار دیگر موضوع گرینلند را مطرح کرد و گفت:
«گرینلند برای آمریکا بسیار مهم است، اما برای دانمارک اهمیتی ندارد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، پیش از آغاز اجلاس تأکید کرده بود:
«از هر وجب خاک کشورمان دفاع خواهیم کرد و گرینلند قطعاً برای فروش نیست.»
اختلاف بر سر بودجه دفاعی
رئیسجمهور آمریکا بار دیگر از میزان هزینههای دفاعی اعضای ناتو انتقاد کرد؛ این در حالی است که سال گذشته تمامی اعضا بهجز اسپانیا توافق کرده بودند بودجه دفاعی خود را تا سال ۲۰۳۵ به ۳.۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند.
ترامپ گفت:
«ما بیش از حد هزینه میکنیم. میلیاردها دلار بیشتر از آنچه باید پرداخت میکنیم. این منصفانه نیست؛ چون ما از آنها محافظت میکنیم، اما آنها برای ما کاری انجام نمیدهند.»
بخش عمده انتقادهای او متوجه اسپانیا بود؛ کشوری که با هدفگذاری ۳.۵ درصدی مخالفت کرده است.
ترامپ خطاب به مارک روته گفت:
«اسپانیا با هیچ چیز موافقت نمیکند. نباید از آنها حمایت کنید. من هم نمیخواهم هیچ معامله تجاری با اسپانیا داشته باشم.»
با این حال، تنها چند ساعت بعد در هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا لحن خود را تغییر داد و گفت:
«اسپانیا امروز کاملاً همراه شد و بسیار سخاوتمندانه رفتار کرد.»
تلاش دبیرکل ناتو برای آرام کردن ترامپ
مارک روته در طول نشست تلاش کرد با ترکیبی از تمجید و گاه قطع کردن صحبتهای ترامپ، فضای جلسه را مدیریت کند.
او خطاب به رئیسجمهور آمریکا گفت:
«شما کاری را انجام دادید که حتی دوایت آیزنهاور هم تلاش داشت انجام دهد. این یک پیروزی برای شماست.»
ترامپ نیز در پاسخ گفت:
«به همین دلیل است که او را دوست دارم.»
اما اندکی بعد، زمانی که از ترامپ درباره آینده آتشبس با ایران سؤال شد، او بار دیگر موضع تندی گرفت و گفت:
«دیگر نمیخواهم هیچ کاری با آنها داشته باشم. آنها آدمهای پستی هستند.»
قراردادهای بزرگ تسلیحاتی
حاشیههای ترامپ باعث شد دستاوردهایی که ناتو قصد داشت در این نشست بر آنها تمرکز کند، کمتر مورد توجه قرار گیرد.
در جریان اجلاس، بیش از ۵۰ میلیارد دلار قرارداد تسلیحاتی بینالمللی اعلام شد.
همچنین ۱۲ کشور عضو ناتو توافق کردند توسعه نسل جدید موشکهای دوربرد با بردی بین ۳۰۰ تا بیش از ۲ هزار کیلومتر را بهصورت مشترک دنبال کنند؛ پروژهای که از مهمترین برنامههای دفاعی این ائتلاف در سالهای آینده محسوب میشود.
