اروپا طرح دریافت هزینه خدمات ناوبری در تنگه هرمز را بررسی میکند؛ مخالفت با عوارض اجباری ادامه دارد
کشورهای اروپایی در حال بررسی طرحی هستند که بر اساس آن، دریافت هزینه برای برخی خدمات ناوبری در تنگه هرمز امکانپذیر باشد، اما این پرداختها اجباری نباشد و با حمایت سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) انجام شود. همزمان، اختلافنظرها درباره نحوه مدیریت این آبراه راهبردی و ادامه تنش میان ایران و آمریکا، آینده تردد کشتیها در تنگه هرمز را با ابهام روبهرو کرده است.
به گزارش اینتیتر، کشورهای اروپایی در حال بررسی پیشنهادهایی هستند که میتواند دریافت هزینه برای خدمات ناوبری در تنگه هرمز را امکانپذیر کند؛ مشروط بر اینکه این پرداختها جنبه اجباری نداشته باشند و با تأیید سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) انجام شوند.
براساس گزارش گاردین، دیوید لمی، معاون نخستوزیر بریتانیا، هشدار داد که اعمال عوارض اجباری برای عبور کشتیها از تنگه هرمز میتواند پیامدهای بسیار منفی برای تجارت جهانی داشته باشد.
با این حال، برخی اعضای کابینه بریتانیا معتقدند دریافت هزینه در ازای ارائه خدمات مشخص ناوبری، در بسیاری از آبراههای بینالمللی از جمله تنگه مالاکا و کانال مانش سابقه دارد و از نظر حقوقی قابل اجراست.
درخواست آمریکا از ایران
مقامهای آمریکایی از ایران خواستهاند بهصورت رسمی اعلام کند که تنگه هرمز برای عبور کشتیهای تجاری باز است و شناورهایی که از این مسیر استفاده میکنند هدف حمله قرار نخواهند گرفت.
واشنگتن همچنین مدعی شده اختلافات داخلی در ساختار قدرت ایران، دستیابی و پایبندی به توافق درباره تنگه هرمز را دشوار کرده است.
در مقابل، مقامهای ایرانی تأکید دارند که میان مسئولان کشور درباره سیاستهای مرتبط با تنگه هرمز وحدت نظر وجود دارد.
ترامپ: آتشبس موقت پایان یافته است
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه بار دیگر در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که توافق آتشبس موقت را پایانیافته میداند، هرچند مذاکرات برای دستیابی به توافقی دائمی همچنان ادامه خواهد داشت.
او ساعاتی بعد در پیامی دیگر، ایران را تهدید کرد و نوشت:
«هزار موشک آماده شلیک به سمت جمهوری اسلامی ایران است.»
ترامپ همچنین مدعی شد در صورت هرگونه اقدام علیه جان او، ارتش آمریکا «تمام مناطق ایران را بهطور کامل نابود خواهد کرد.»
این اظهارات پس از مراسم تشییع پیکر آیتالله علی خامنهای مطرح شد؛ مراسمی که در جریان آن شعارهایی علیه رئیسجمهور آمریکا سر داده شد.
در همین حال، مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران، در بیانیهای اعلام کرد انتقام کشته شدن پدرش «خواست ملت ایران» است و این موضوع «قطعاً اجرا خواهد شد.»
پیشنهاد عمان برای الگوبرداری از تنگه مالاکا
بر اساس این گزارش، عمان با همکاری گروهی از حقوقدانان بریتانیایی طرحی را تدوین کرده که از سازوکار مدیریت تنگه مالاکا الهام گرفته است.
مسقط اعلام کرده آماده است کارشناسان حقوقی خود را برای تشریح جزئیات این طرح به تهران اعزام کند.
رسانههای دولتی ایران نیز گزارش دادهاند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، برای گفتوگو درباره امنیت کشتیرانی و آینده تنگه هرمز راهی عمان شده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفته این مذاکرات ادامه رایزنیهایی است که طی دو ماه گذشته میان تهران و مسقط آغاز شده است.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز ابراز امیدواری کرده است ایران و عمان بتوانند در پایان هفته جاری به توافقی درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز دست یابند.
تنش تازه میان تهران و واشنگتن
در حالی که مذاکرات ادامه دارد، عباس عراقچی آمریکا را به نقض تفاهمنامه میان دو کشور متهم کرده است.
به گفته او، واشنگتن با لغو معافیتهایی که امکان فروش نفت ایران با دلار را فراهم میکرد، تعهدات خود را زیر پا گذاشته است.
این تصمیم آمریکا پس از حملات اخیر به کشتیها در تنگه هرمز اتخاذ شد.
مخالفت عمان و قطر با عوارض اجباری
عمان که بخش عمده مسیر قابل کشتیرانی تنگه هرمز در آبهای سرزمینی آن قرار دارد، با دریافت عوارض اجباری مخالف است.
سخنگوی وزارت امور خارجه قطر نیز هشدار داد واگذاری اختیارات گسترده به ایران برای کنترل تنگه هرمز برخلاف حقوق بینالملل دریایی خواهد بود و میتواند امنیت عبور کشتیها را با خطر مواجه کند.
اختلاف دیدگاه در داخل ایران
به گفته برخی دیپلماتهای غربی، درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز در داخل ایران نیز اختلافنظرهایی وجود دارد.
برخی فرماندهان سپاه پاسداران معتقدند آمریکا با حملات نظامی اخیر قوانین بینالمللی را نقض کرده و بنابراین ایران نیز الزامی به رعایت کامل حقوق بینالملل در این منطقه ندارد.
در مقابل، گروه دیگری از مقامهای ایرانی خواهان همکاری با جامعه جهانی برای حفظ امنیت کشتیرانی هستند.
مدل پیشنهادی؛ هزینه خدمات، نه عوارض عبور
سفارت ایران در لندن اعلام کرده تهران از بررسی پیشنهادهای مستقل درباره مدیریت تنگه هرمز استقبال میکند.
یکی از این طرحها که توسط «گروه پژوهش سیاست انرژی» تهیه شده، تأکید میکند دریافت هزینه صرفاً در قبال خدماتی مانند راهنمایی ناوبری، امدادرسانی، حفاظت از محیط زیست و افزایش ایمنی دریایی انجام شود و این مبلغ بهعنوان عوارض عبور از تنگه دریافت نشود.
نماینده عمان نیز در نشست شورای سازمان بینالمللی دریانوردی در لندن تصریح کرد حقوق بینالملل، عبور کشتیها از تنگههای بینالمللی را تضمین کرده و از دریافت عوارض اجباری حمایت نمیکند.
با این حال، او افزود بررسی سازوکارهای داوطلبانه برای تأمین هزینه خدمات ناوبری میتواند به افزایش ایمنی، کاهش خطر آلودگیهای دریایی و آمادگی بهتر برای مقابله با حوادثی مانند برخورد کشتیها یا آتشسوزی نفتکشها کمک کند.
اختلاف در شورای سازمان بینالمللی دریانوردی
در نشست اخیر شورای سازمان بینالمللی دریانوردی، شماری از کشورهای اروپایی و حوزه خلیج فارس خواستار تصویب قطعنامهای در محکومیت اقدامات ایران برای کنترل تنگه هرمز شدند.
اما روسیه و چین از این قطعنامه حمایت نکردند.
مسکو اعلام کرد متن ارائهشده به ریشههای بحران توجهی ندارد و پکن نیز آن را یکجانبه و خارج از اختیارات سازمان بینالمللی دریانوردی توصیف کرد.
آینده تنگه هرمز همچنان نامشخص است
بر اساس تفاهمنامه آتشبس میان ایران و آمریکا، تهران متعهد شده بود به مدت ۶۰ روز برای عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز بدون دریافت هزینه همکاری کند و پس از رفع موانع نظامی و فنی، تردد عادی کشتیها ظرف ۳۰ روز از سر گرفته شود.
با این حال، آمریکا تأکید دارد این توافق به معنای آن نیست که کشتیها تنها با مجوز ایران یا از مسیرهای تعیینشده توسط تهران بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند.
در مقابل، نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرده از نگاه ایران، تمامی تعهدات مندرج در این تفاهمنامه اجرا شده است.
اکنون دیپلماتها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ایران صرفاً برای مدیریت ترافیک دریایی، کشتیها را به استفاده از مسیرهای مشخص هدایت میکند یا قصد دارد عبور همه شناورها از تنگه هرمز را منوط به دریافت مجوز رسمی از مراجع ایرانی کند.
