مذاکرات سرنوشتساز هستهای ایران و آمریکا در ژنو؛ تهران توافق را «در دسترس» میداند
ایران روز پنجشنبه وارد مذاکراتی حساس با آمریکا درباره برنامه هستهای خود میشود؛ مذاکراتی که تهران تأکید دارد در صورت پایبندی واشنگتن به برخی اصول کلیدی، دستیابی به توافق در آن دسترس است.
به گزارش اینتیتر، ایران روز پنجشنبه وارد مذاکراتی حساس با آمریکا درباره برنامه هستهای خود میشود؛ مذاکراتی که تهران تأکید دارد در صورت پایبندی واشنگتن به برخی اصول کلیدی، دستیابی به توافق در آن دسترس است.
به گزارش گاردین، از نگاه دیپلماتهای ایرانی، سه پیششرط برای موفقیت مذاکرات حیاتی است: پذیرش حق نمادین ایران برای غنیسازی اورانیوم، اجازه به تهران برای رقیقسازی ذخایر اورانیوم با غنای بالا، و عدم اعمال محدودیت بر برنامه موشکهای بالستیک ایران. با این حال مشخص نیست دونالد ترامپ این چارچوب را بپذیرد.
Marco Rubio، وزیر خارجه آمریکا، روز چهارشنبه هشدار داد اگر ایران درباره برنامه موشکی خود مذاکره نکند، این موضوع «مشکل بزرگی» خواهد بود.
به گفته مقامهای ایرانی، Steve Witkoff، فرستاده ویژه آمریکا که همراه با داماد ترامپ، Jared Kushner، راهی ژنو شده، در دو دور قبلی مذاکرات غیرمستقیم این اصول را پذیرفته بود. با این حال، همچنان این احتمال وجود دارد که ترامپ این شروط را تغییر دهد؛ اقدامی که میتواند به تنش و حتی درگیری گسترده میان دو کشور و بیثباتی در کل خاورمیانه منجر شود.
گفته میشود ویتکاف تنها خواسته است ایران سطح غنیسازی را زیر ۵ درصد نگه دارد؛ سطحی مشابه آنچه در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ پذیرفته شده بود و فاصله زیادی با غنای تسلیحاتی دارد.
یک منبع آگاه از تیم مذاکرهکننده ایران اعلام کرد اعضای این تیم از «سهلگیرانه» بودن پیشنهاد اولیهای که هفته گذشته از سوی کوشنر و ویتکاف ارائه شد، شگفتزده شدند. به گفته این منبع، درخواست اصلی آمریکا محدود کردن غنیسازی به ۵ درصد و تبدیل برنامه هستهای به کاربری صرفاً غیرنظامی بوده است.
با این حال، در مقابل، هیچ پیشنهاد فوری برای لغو تحریمها یا برقراری روابط دیپلماتیک مطرح نشده و ایران همچنان زیر فشار اقتصادی باقی میماند. به گفته این منبع، گام بعدی میتواند مذاکراتی برای کاهش تدریجی تحریمها و آغاز گفتوگوهای سیاسی باشد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از عزیمت به ژنو اعلام کرد هدف تهران دستیابی به «توافقی عادلانه و منصفانه در کوتاهترین زمان ممکن» است.
او تأکید کرد: «مواضع و باورهای اساسی ما کاملاً روشن است. ایران تحت هیچ شرایطی به دنبال سلاح هستهای نخواهد بود، اما در عین حال هرگز از حق خود برای بهرهمندی از فناوری صلحآمیز هستهای صرفنظر نخواهد کرد. دستیابی به توافق ممکن است، اما تنها در صورتی که دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.»
در مقابل، ترامپ در سخنرانی سالانه خود، مواضعی تند اتخاذ کرد و از خطر رسیدن موشکهای بالستیک ایران به اروپا سخن گفت، تهران را «بزرگترین حامی تروریسم» خواند و مدعی شد ایران تعهدی برای چشمپوشی از سلاح هستهای نداده است. او همچنین ادعا کرد ۳۲ هزار معترض در اعتراضات اخیر توسط مقامات ایرانی کشته شدهاند.
ترامپ افزود ایران هشدار آمریکا برای «عدم تلاش مجدد» جهت بازسازی برنامه تسلیحات هستهای پس از حملات آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن گذشته را نادیده گرفته است. او گفت: «ما آن را نابود کردیم و آنها میخواهند دوباره از نو شروع کنند.» و مدعی شد ایران «در همین لحظه نیز در پی اهداف شوم خود است.»
تنها دو ساعت پیش از این سخنرانی، عراقچی در شبکههای اجتماعی نوشته بود ایران تحت هیچ شرایطی به دنبال تولید سلاح هستهای نخواهد رفت.
Esmaeil Baqaei، سخنگوی وزارت خارجه ایران، با مقایسه ترامپ با Joseph Goebbels، وزیر تبلیغات Adolf Hitler، دولت آمریکا را به «کارزار اطلاعات نادرست و گمراهکننده» علیه ایران متهم کرد و گفت ادعاهای مطرحشده درباره برنامه هستهای، موشکی و آمار قربانیان اعتراضات «تکرار دروغهای بزرگ» است.
پس از جلسه توجیهی با روبیو، Jim Himes، عضو ارشد دموکرات کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان آمریکا، اظهار داشت: «هیچ دلیل قانعکنندهای نشنیدهایم که چرا اکنون زمان آغاز جنگی دیگر در خاورمیانه باشد.»
برای ایران، حضور Rafael Grossi، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مذاکرات ژنو همراه با میانجیگران عمانی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که او اختیار قانونی دارد درباره کفایت دسترسیهای نظارتی ارائهشده از سوی ایران برای راستیآزمایی تعهدات هستهای اظهارنظر کند.
تیم عراقچی همچنین آمادگی دارد زمینهای فراهم کند تا ترامپ بتواند این توافق احتمالی را بهتر از توافق سال ۲۰۱۵ دولت Barack Obama معرفی کند؛ موضوعی که از منظر سیاست داخلی آمریکا برای ترامپ اهمیت دارد.
گروسی پیش از سفر به ژنو هشدار داد آمریکا قصد ندارد هفتهها یا ماهها وارد بحثهای طولانی شود و افزود: «در پسزمینه این مذاکرات، وضعیت بسیار خطرناکی در حال شکلگیری است»، اشارهای به استقرار گسترده نیروهای نظامی آمریکا در منطقه.
عراقچی نیز در گفتوگویی با شبکه CBS تأکید کرد: «غنیسازی حق ماست... این فناوری برای ما ارزشمند است.» آمریکا هنوز روشن نکرده که آیا مطالبه «غنیسازی صفر» شامل مصارف پزشکی نیز میشود یا خیر.
در همین حال، حمزه صفوی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفتوگو با روزنامه «انتخاب» گفت: «بعید است ایران غنیسازی صفر را بپذیرد، اما احتمال پذیرش غنیسازی نمادین وجود دارد. آنچه برای ایران مهم است، حفظ حق غنیسازی و جلوگیری از تبدیل شدن این موضوع به ابزار فشار سیاسی است.»
پیشتر نیز در سال ۲۰۰۳، حسن روحانی که آن زمان دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، با فرانسه، آلمان و بریتانیا توافق کرد فعالیتهای غنیسازی و فرآوری اورانیوم بهطور کامل تعلیق شود و بازرسیهای سرزده آژانس پذیرفته شود.
تیم مذاکرهکننده ایران که قرار است پیشنهادهای مشخصی در ژنو ارائه کند، در پی رفع غیرقابل بازگشت تحریمها از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج از کشور است.
در داخل ایران نیز اعتراضات دانشگاهی برای پنجمین روز متوالی ادامه دارد؛ اعتراضاتی که حدود دو ماه پیش آغاز شده است.
