فسادهایی که دبش نیستند

اینتیتر - سحر سادات زمانی؛ اوایل آذر ماه بود که خبری از یک فساد میلیارد دلاری منتشر شد. شرکت چای که در عرض ۴ سال سهم ارز واردات چای را به انحصار خود در آورده و عدد ۳/۴ میلیارد دلار را برای واردات دریافت کرده بود.

این فساد توسط دولت پیگیری و افشا شد. به دنبال افشای فساد دبش ۶۰ مدیر دولتی برکنار شدند. پرونده این فساد نیز در قوه قضاییه در حال بررسی و پیگیری است. تاکنون جزییات مختلفی در برخی رسانه ها از این پرونده منتشر شده اما هنوز اطلاعات کامل و دقیقی از آن در دسترس نیست.

زمانی که خبر فساد ۳/۴ میلیارد دلاری دبش منتشر شد، بیشتر افراد جامعه شوک عجیبی را تجربه کردند زیرا عدد این فساد برای یک شرکت چای غیرقابل باور بود و سوال هایی از قبیل اینکه چطور یک شرکت برای واردات چای می تواند این عدد را در اختیار داشته باشد، مطرح شد.

سوالاتی که حول این فساد شکل گرفت بیشتر درباره چرایی این فساد بود و پاسخ های مختلفی هم به چرایی آن توسط کارشناسان داده شد. برخی ارز ترجیحی را علت این فساد می دانستند که این پاسخ توسط بانک مرکزی به چالش کشیده شد و این سازمان پاسخ داد به این شرکت تنها ارز نیمایی تعلق گرفته است. برخی دیگر تک نرخی نبودن ارز را منبع مشکل دانستند و راه حل تک نرخی شدن را ارائه کردند. برخی نیز مشکل را ناشی از عدم مدیریت صحیح عنوان کردند.

نکته اساسی این جاست که هر بار یک فسادی رخ می دهد، این مسائل مطرح می شود و کارشناسان هم حول محور آن به ریشه یابی و ارائه راه حل می پردازند. گویی که مشکل را فقط از همان نقطه ای که فساد رخ داده می بینند. در حالی که کافی است کمی زاویه نگاه را تغییر دهند و به سطح جامعه بیایند شاید در این حالت راحت تر بتوانند ریشه را پیدا کنند و به فکر چاره باشند.

شاید اگر به تعریف درست و دقیقی از فساد برسیم ما مردم عادی هم بتوانیم آن را تشخیص دهیم و برای جلوگیری از
آن اقدام کنیم یا حداقل مطالبه گر باشیم. هفته گذشته دکتر محمدرضا یزدی زاده، اقتصاددان و تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفتگویی با علی علیزاده درباره تعریف فساد این گونه گفت: فساد یعنی اعمال سلیقه شخصی در مدیریت و تخصیص منابع . در واقع فساد زمانی به وجود می آید که مدیر قانون را کنار بزند و براساس سلیقه شخصی به تخصیص منابع بپردازد.

بر اساس همین تعریف و با نگاهی به اطرافمان خیلی راحت و سریع می توانیم فسادهای ریزی که به چشم نمی آیند را تشخیص دهیم، فسادهایی که شاید ارزش مطرح کردن از نظر ما را نداشته باشند اما زمینه ساز فساد دبش در آینده خواهند شد.

نیازی نیست فساد در ادارات دولتی باشد تا آن را تشخیص دهد در بخش های خصوص هم با همین فرمول ارائه شده می توانید قادر به تشخیص فساد باشید.

بگذارید با یک مثال تشخیص فساد را پیش ببریم. نزدیک دوازده سال است که سراهای محله تهران واحدهایشان را به صورت ماهانه به کسب و کارهایی که تازه کارشان رو شروع کرده اند و توان پرداخت اجاره های سنگین را ندارند اجاره می دهند.چندی پیش برای اجاره واحدی به سرای محله میدان قندی تهران مراجعه کردیم و مدیر آن مجموعه برخورد بسیار عجیبی داشت. در لحظه ای که اسم اجاره واحد را به زبان آوردیم گفت واحدی نداریم و لیست رزرو هم در نظر نگرفتیم و تمایل داریم به مستاجران فعلی برای همیشه واحدها را اجاره بدهیم. این رفتار دقیقا مصداق اعمال سلیقه شخصی در تخصیص منابع است و زیربنای اصلی فساد است.

شاید در نگاه اول برای بسیاری از افراد این مدل برخوردها طبیعی و نرمال به نظر برسد اما فساد از سر و روی آنها در حال چکیدن است.