زیبای خفته سینما بیدار شد؟
در روزها و هفتههای گذشته درباره گیشه پررونق سال ۱۴۰۲ سینمای ایران خوانده و شنیدهاید. عبور کل گیشه از مرز ۱۰۰۰ میلیارد تومانی و نمایش ۲ فیلم با بیش از ۶ میلیون تماشاگر، باعث شد سال ۱۴۰۲ سالنهای سینما بسیار گرم و پررونق دیده شود.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرهیختگان، آنالیز از سینمای امسال، دستیابی به گیشه چشمگیر ۱۲۰۰ میلیارد تومانی را نشان میدهد؛ درحالیکه ۸۸ درصد فروش به فیلمهای کمدی تعلق دارد و پژمان جمشیدی بار دیگر عنوان پولسازترین بازیگر سال را کسب کرده است.
احتمالا در روزها و هفتههای گذشته درباره گیشه پررونق سال ۱۴۰۲ سینمای ایران خوانده و شنیدهاید؛ سالی که بعد از مدتها، بالأخره سایه ویروس کرونا را به طور کامل از سر گیشه برداشت و برای صنعت سینمای ایران بهیادماندنی شد. عبور کل گیشه از مرز ۱۰۰۰ میلیارد تومانی و نمایش ۲ فیلم با بیش از ۶ میلیون تماشاگر، باعث شد سال ۱۴۰۲ سالنهای سینما بسیار گرم و پررونق دیده شود. بر اساس آمارهای استخراجشده از سمفا، سینمای ایران از ۲۴ اسفند ۱۴۰۱ تاکنون ۲۷ میلیون و ۸۳۰ هزار قطعه بلیت به ارزش ۱۲۰۰ میلیارد و ۱۱۰ میلیون تومان فروخته است که از این میزان یکهزار و ۱۵۳ میلیارد تومان آن متعلق به فیلمهای اکران ۱۴۰۲، ۳۶ میلیارد تومان مربوط به فیلمهای باقیمانده از اکران سال گذشته، ۲ میلیارد تومان متعلق به هنر و تجربه و نزدیک به ۹ میلیارد برای فیلمهای خارجی بوده است.
سهم شگفتانگیز کمدیها
با وجودی که عدهای «بچهزرنگ» را به استناد آنکه یک انیمیشن است، اثری غیرکمدی معرفی میکنند، اما اهالی سینما میدانند «انیمیشن» یک قالب است و این اثر در ژانر «کمدی ماجراجویانه» تولید شده. بنابراین با احتساب این نکته، در فهرست ۱۰ فیلم پرفروش سال ۱۴۰۲، تنها یک فیلم درام (غیرکمدی) دیده میشود: «سه کام حبس» که در رتبه نهم گیشه سال ۱۴۰۲ قرار گرفته و پرفروشترین درام سال است. به جز این فیلم، از رتبه یک تا رتبه ۱۵، فقط یک فیلم درام دیگر («کتچرمی» در رتبه ۱۲) حضور دارد و مابقی ۱۳ فیلم پرفروش سال کمدیاند. با حساب آنچه گفته شد، سلطنت بیچونوچرای کمدیها در سینمای ایران به شکلی واضح دیده میشود. کمدیها درمجموع یکهزار و ۴۹ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان معادل ۸۷.۵ درصد از گیشه سال را به دست آوردهاند که متعلق به ۲۰ فیلم کمدی از سال ۱۴۰۲ و ۷ فیلم کمدی باقیمانده از سال ۱۴۰۱ است. این درحالی است که با احتساب ۵۳ فیلم اکرانشده در سال ۱۴۰۲، ۱۰ فیلم باقیمانده از اکران ۱۴۰۱، ۳۹ فیلم گروه هنر و تجربه، ۳۲ فیلم خارجی و ۸ فیلم مستند، مجموعا نزدیک به ۱۵۰ فیلم در سالنهای سینمای ایران نمایش داده شده، ولی ۸۷.۵ درصد فروش متعلق به ۲۰ فیلم کمدی آن بوده است!
صف اکران طولانیتر شد
با وجود آنچه گفته شد، صف طولانی فیلمهای در انتظار اکران روی پرده سینما که در گزارش چندی پیش «فرهیختگان»، بیش از ۲۴۰ فیلم آن آمده بود، باز هم طولانیتر شده است؛ چراکه با محاسبه ۵۳ فیلم اکران و ۳۹ فیلم هنر و تجربه، در سال ۱۴۰۲ عملا ۹۲ فیلم از فهرست فیلمهای در انتظار اکران کم شد، ولی با اعلام دبیرخانه چهلودومین جشنواره فیلم فجر مبنی بر دریافت ۱۰۶ فیلم، مشخص میشود که در سال ۱۴۰۲ حداقل ۱۴ فیلم بلند سینمایی به فهرست محصولات در صف اکران اضافه شده است. اما این همه آمار نیست و روشن است که چندین فیلم کمدی مثل «هتل» اساسا فرم حضور در جشنواره را پر نکردند و در این آمار به حساب نمیآیند. بنابراین در سال ۱۴۰۲ بیش از ۱۴ فیلم به صف طولانی اکران اضافه شد.
تساهل با تبلیغات ماهوارهای
در سال ۱۴۰۲ یک اتفاق جالب توجه در زمینه تبلیغات سینمای ایران رخ داد. در شرایطی که سازمان صداوسیما همان روند سابق خود را در برخورد با فیلمهای ایرانی روی پرده ادامه داد و به جز معدودی فیلمها نظیر «غریب»، «بچهزرنگ»، «مسافری از گانورا» و «ضد»، سینمای ایران از تیزرهای فراوان تلویزیونی بهرهمند نشد. ولی شبکههای ماهوارهای جور رسانه ملی را کشیدند و تیزر بسیاری از فیلمها را در تعداد بالا روی آنتن بردند. نکته جالب توجه آنجاست که امسال به خلاف تجربههای پیشین، تصمیمگیران سینما ترجیح دادند چشم بر تبلیغات ماهوارهای فیلمهای سینمایی ببندند تا ماجرا بیخ پیدا نکند و اغلب فیلمها خصوصا پرفروشترها از این امکان استفاده کنند. در برخی محافل هم شنیده میشود که برخی از فعالان حوزه تولید و پخش سینما از این شرایط رضایت دارند و این سهلگیری را ازجمله علل استقبال قابل توجه از فیلمهای سینمایی در سال ۱۴۰۲ میدانند.
یک اکران بسیار طولانی
اتفاق جالب و کمنظیر اکران ۱۴۰۲، وقوع یکی از طولانیترین نمایشهای مداوم تاریخ سینمای ایران برای «فسیل» بود که با مخالفتهای متعددی هم مواجه شد و حتی در مقطعی این اثر از پرده پایین کشیده شد، ولی با اعتراض تهیهکننده، یک بار دیگر به چرخه نمایش بازگشت. این فیلم از ۲۴ اسفند ۱۴۰۱ به سینماها رسید و تا همین امروز روی پرده قرار دارد. فسیل در هفته اخیر و در شرایطی که «تمساح خونی» با رکوردشکنیهایش به نمایش درآمده، حدود ۱۰ هزار قطعه بلیت به ارزش بیش از ۴۰۰ میلیون تومان فروخت و هشتمین فیلم پرفروش هفته شد! نمایش فسیل در نیمه اول سال به قدری موفق بود که صاحبان اغلب فیلمهای کمدی پرامید آثارشان را برای اکران در نیمه دوم سال نگه داشتند، به طوری که در میان ۶ فیلم دیگری که امسال حداقل ۳۰ میلیارد تومان فروختند، فقط «شهر هرت» در نیمه اول سال اکران شد و ۵ فیلم دیگر نمایش خود را در نیمه دوم سال آغاز کردند. یکی از علل احتمالی تمایل سازندگان شهر هرت به اکران در نیمه اول سال را هم میتوان حضور کریم امینی کارگردان فسیل در مقام کارگردان شهر هرت دانست؛ چراکه این فیلم توانست روی موج شگفتانگیز استقبال از فسیل سوار شود.
فهرست پرتماشاگرترینها
با وجودی که در نگاه اول به نظر میرسد هر فیلم با فروش بیشتر، از تماشاگر بیشتری نیز برخوردار است، اما دقیقا اینطور نیست. تفاوت بهای بلیت در سینماهای مدرن پایتخت با بعضی سینماهای درجهچندم شهرستانها و خصوصا تفاوت میزان استقبال از فیلمها در روزهای نیمبها، آمار میزان تماشاگر را از میزان فروش متفاوت میکند. به این موارد، افزایش ناگهانی بهای بلیت را در دیماه اضافه کنید که اتفاقی کمسابقه بود. گویی تصمیمگیران سینما که استقبال از سینما را مشاهده کردند، چه با هدف دستیابی به گیشه هزار میلیاردی و چه با هر هدف دیگر، تصمیم گرفتند تا بلیت سینما را در میانه سال گران کرده و به ۸۰ هزار تومان برسانند. به همین دلیل، به جز فسیل و هتل که مجموعا نزدیک به نیمی از تماشاگران سینما را در سال ۱۴۰۲ جذب کردند، سومین فیلم پرتماشاگر سال، انیمیشن بچهزرنگ بود که در رتبه ششم گیشه سال قرار گرفت. جالب آنکه در فهرست پرتماشاگرترین فیلمهای سال ۱۴۰۲، «ملاقات خصوصی» هم حضور دارد؛ فیلمی که از نیمه دیماه ۱۴۰۱ به نمایش عمومی درآمد، ولی از آغاز اکران ۱۴۰۲، حدود ۳۰۶ هزار قطعه بلیت به ارزش ۱۵ میلیارد تومان فروخت تا در رتبه ۱۲ فهرست پرفروشهای سال ۱۴۰۲ قرار گیرد!
کمدیها برای شهرستان و درامهای تلخ برای تهران
از دیرباز میان ساکنان پایتخت و شهرستانهای کشورمان در خریداری بلیت سینما تفاوتهایی وجود داشته که احتمالا به علل مختلف ازجمله تفاوتهای اقتصادی و فرهنگی است. امسال نیز این تفاوت در گیشه برخی فیلمها خود را نشان داد. درحالیکه فروش کل فیلمهای سینما در استان تهران حدود ۴۹۷ میلیارد تومان و معادل ۴۳.۱ درصد فروش کل در تمامی سینماهای کشور است، آمار فیلمهای کمدی معمولا کمی کمتر از این ۴۳.۱ درصد است، به این معنا که تهرانیها استقبال کمتری از فیلمهای کمدی میکنند. مثلا ۴۱.۱ فروش فسیل در تهران رخ داده است. این درحالی است که این اختلاف برای بعضی فیلمها چشمگیر میشود، مانند «کتچرمی» که ۵۹.۸ درصد فروش آن در تهران بوده و «حدود ۸ صبح» که ۶۲.۶ درصد گیشه آن در تهران رقم خورده. اثری مانند «غریب» که درباره شهید بروجردی است و در سازمان اوج تولید شده، در تهران ۵۴.۲ درصد فروخته. در مقابل کمدیهایی با استفاده از بازیگران تلویزیونی مانند «ورود و خروج ممنوع» با ۳۶.۳ درصد و «عروس خیابان فرشته» با ۳۹.۹ درصد فروش در تهران، آثاریاند که بیشتر در شهرستانها مورد استقبال قرار میگیرند. این نکته برای فیلمهای پویانمایی نیز صدق میکند؛ چراکه تنها ۳۹.۷ درصد فروش بچهزرنگ و ۳۳.۷ درصد فروش مسافری از گانورا در تهران رقم خورده است.
پژمان پولسازترین ستاره سال
با وجود آنکه فیلمی از بهرام افشاری در صدر جدول فروش سینمای ۱۴۰۲ است، اما پژمان جمشیدی لقب پولسازترین ستاره سال سینما را دریافت میکند که در یک دهه اخیر، چند بار دیگر نیز این جایگاه را به دست آورده بود. او با ۴ فیلم هتل، شهر هرت، «ویلای ساحلی» و «بیمادر» مجموعا گیشهای ۴۲۱ میلیارد تومانی را رقم زد. البته باید به این رقم، ۱۱ میلیارد تومان دیگر به خاطر فیلم «بخارست» اضافه کرد که در سال ۱۴۰۱ اکران شد، ولی امتداد آن به اوایل ۱۴۰۲ رسید و گیشه جمشیدی را به ۴۳۲ میلیارد تومان رساند. هادی کاظمی با گیشه ۳۹۸ میلیاردی فسیل، ورود و خروج ممنوع، «جوجه تیغی» و «آهنگ دونفره» و بخشی از بخارست پس از او قرار گرفت و بهرام افشاری و الناز حبیبی با فیلم ۳۲۴ میلیاردی فسیل مشترکا سوم شدند. فهرست ۱۰ بازیگر نخست جدول پولسازترینهای سینما در سال ۱۴۰۲ را در ادامه میبینید.
آهنگ فروش چند محصول پرفروش سال
برای بررسی روند فروش فیلمهای سینمایی، گیشه ۶ فیلم سال با بیش از یک میلیون تماشاچی که همگی کمدیاند و ۲ فیلم غیرکمدی پرفروش سال را که هردو بیش از ۳۰۰ هزار تماشاچی جذب کردهاند، در ۱۰ هفته اول اکران از سمفا استخراج کردهایم. در میان محصولات کمدی، تنها هاوایی و ویلای ساحلی در همین ۱۰ هفته افت جدی نشان میدهند و آمار فروش بقیه آثار، در ۱۰ هفته نخست، تغییر چندانی نکرده است. علت این امر را احتمالا میتوان واکنشهای منفی تماشاگران به این دو اثر دانست. در میان محصولات غیرکمدی اما هردو فیلم بعد از حدود ۵ یا ۶ هفته، با افت چشمگیری در گیشه هفتگی مواجه شدهاند. این درحالی است که هم سه کام حبس و هم کتچرمی پرفروشهای غیرکمدی در سال ۱۴۰۲ به شمار میروند.
