هوش مصنوعی وارد اتاق مشاوره مدارس شد؛ روانشناسان مدرسه چگونه از AI استفاده میکنند؟
معلمان مدتهاست از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین بهصورت حرفهای استفاده میکنند.
به گزارش اینتیتر، معلمان مدتهاست از ابزارهای هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین بهصورت حرفهای استفاده میکنند. اما وضعیت روانشناسان مدارس چگونه است؟ یک مطالعه جدید که در نشریه School Psychology منتشر شده، نشان میدهد چه تعداد از روانشناسان مدارس در آمریکا از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند و دیدگاه آنها درباره مزایا، محدودیتها و نگرانیهای احتمالی این فناوری چیست.
به گزارش سایکولوژی تودی، رایان فارمر، نویسنده مسئول این پژوهش، بههمراه همکارانش آدام لاکوود، رندی فلوید و الک سیسکو، در نسخه پیشانتشار این مطالعه نوشتهاند:
«این پژوهش شواهد تجربی از نقش روبهرشد هوش مصنوعی در روانشناسی مدارس ارائه میدهد و نخستین مطالعهای است که استفاده عملی از AI توسط متخصصان این حوزه را مستند میکند.»
سرعت پذیرش هوش مصنوعی در حوزه روانشناسی بهطور کلی شگفتانگیز بوده است. بر اساس نظرسنجیهای انجمن روانشناسی آمریکا، سهم روانشناسانی که از AI استفاده میکنند از ۲۹ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۵۶ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛ روندی که نشاندهنده گسترش سریع استفاده از این فناوری در میان متخصصان این حوزه است.
این روند در آموزشوپرورش نیز مشاهده میشود. طبق نظرسنجیای از ۲ هزار معلم که در آوریل ۲۰۲۵ توسط مؤسسه گالوپ و بنیاد خانواده والتون انجام شد، ۶۰ درصد معلمان مقطع K-12 از ابزارهای هوش مصنوعی در کار حرفهای خود استفاده کردهاند. در این میان، ۵۵ درصد معلمان ابتدایی، ۶۷ درصد معلمان راهنمایی و ۶۶ درصد معلمان دبیرستان در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۴ از AI بهره بردهاند.
اما آیا این روند در میان روانشناسان مدارس نیز وجود دارد؟ تا پیش از این، اطلاعات اندکی درباره استفاده آنها از هوش مصنوعی در دسترس بود. در این مطالعه جدید، نزدیک به ۲۰۰ روانشناس مدرسه در سراسر آمریکا مورد بررسی قرار گرفتند تا میزان استفاده از AI، نگرشها نسبت به مزایا و محدودیتها، و همچنین دغدغههای اخلاقی، حقوقی و حرفهای آنها مشخص شود.
پژوهشگران میگویند:
«در شرایطی که این حوزه با افزایش حجم کار، کمبود نیروی متخصص و پیچیدگی روزافزون نیازهای دانشآموزان مواجه است، درک اینکه هوش مصنوعی چگونه میتواند بهصورت مسئولانه از روانشناسان مدارس حمایت کند، ضروری و بهموقع است.»
از میان ۳۴۴ روانشناس مدرسه در آمریکا، ۱۹۹ نفر واجد شرایط ورود به مطالعه بودند؛ از جمله ارائه خدمات در مدرسه یا کلینیک طی شش ماه گذشته و رضایت برای شرکت در پژوهش. اگرچه حجم نمونه نسبتاً محدود است، اما به گفته نویسندگان، این مطالعه نخستین تصویر واقعی از وضعیت موجود ارائه میدهد.
نتایج نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی در میان روانشناسان مدارس نیز روندی مشابه دارد؛ بهطوری که حدود دو سوم شرکتکنندگان اعلام کردند طی شش ماه گذشته از AI استفاده کردهاند.
مهمترین کاربردهای گزارششده شامل تولید توصیههای تخصصی (۵۲.۸ درصد)، نگارش گزارشها (۳۷ درصد)، پاسخ به پرسشهای کاری (۲۸ درصد)، خلاصهسازی مطالب (۲۷.۶ درصد) و ارائه توضیحات ساده و قابل فهم (۲۶.۸ درصد) بوده است. نکته قابل توجه این است که ۹۴ درصد شرکتکنندگان گفتهاند محتوای تولیدشده با کمک AI را پیش از نهاییسازی بررسی میکنند.
در سطحی کمتر، روانشناسان از AI برای نگارش ایمیلها (۲۲ درصد)، تدوین اهداف برنامههای آموزشی فردی (IEP) یا اهداف درمانی (۱۸ درصد)، تولید محتوای ارائهها (۱۵.۷ درصد)، تفسیر نتایج آزمونها (۱۳ درصد)، فهرستکردن درمانهای مبتنی بر شواهد علمی (۹.۵ درصد)، ترجمه متون (۸.۶ درصد)، تدوین برنامههای درمانی (۶ درصد)، یادداشتبرداری (۶ درصد) و سایر کاربردها (۹.۵ درصد) استفاده کردهاند.
شرکتکنندگان با استفاده از مقیاس هفتدرجهای لیکرت، کیفیت محتوای حرفهای تولیدشده توسط AI را ارزیابی کردند. رایجترین پاسخ، «خنثی» بود.
در میان پاسخهای مثبت، ۵۰ درصد معتقد بودند توصیههای تولیدشده توسط AI همسطح یا بهتر از توصیههای خودشان است. این رقم برای اهداف IEP و درمانی ۳۹ درصد، برای برنامههای درمانی ۲۷.۵ درصد، برای یادداشتهای جلسات و گزارش پیشرفت ۲۵.۵ درصد و برای تفسیر آزمونها ۲۴.۷ درصد بود.
در مقابل، درصد قابلتوجهی از پاسخدهندگان معتقد بودند کیفیت محتوای AI پایینتر از کار خودشان است؛ از جمله ۴۶.۶ درصد برای گزارشنویسی، ۴۴ درصد برای تفسیر آزمونها و ۳۲ درصد برای برنامههای درمانی.
از نظر اخلاق حرفهای، یافتهها قابل تأمل است: ۵۹ درصد روانشناسان اعلام کردند استفاده از AI را به والدین، مدیران یا سایر ذینفعان اطلاع ندادهاند و تنها ۵ درصد گفتهاند محل کارشان سیاست مشخصی درباره استفاده از هوش مصنوعی دارد.
پژوهشگران در جمعبندی نتیجه گرفتند:
«روانشناسان مدارس بهسرعت در حال استفاده از هوش مصنوعی هستند، بهویژه در حوزه مستندسازی و ارائه توصیهها؛ اما نگرانیهای اخلاقی، بهخصوص درباره شفافیت و امنیت دادهها، همچنان پابرجاست.»
