کابوس جدید جنگهای آینده | چرا هیچ سامانهای حریف هایپرسونیکها نیست؟
سرعتی فراتر از تصور و مسیرهایی غیرقابل پیشبینی، رهگیری موشکهای هایپرسونیک را به مأموریتی تقریباً ناممکن تبدیل کرده است.
به گزارش اینتیتر به نقل از خبرآنلاین، در سالهای اخیر، کشورها تلاش کردهاند موشکهایی با سرعت بسیار بالا (بیش از ۵ برابر سرعت صوت) و توان مانورپذیری بالا بسازند تا سامانههای پدافندی مدرن را دور بزنند.
این موشکها اغلب پس از پرتاب به ارتفاع بالا میروند و سپس در فاز نهایی با سرعتهای سرگیجهآور و مسیر غیرقابل پیشبینی به سمت هدف میآیند.
برای نمونه، آوانگارد روسیه ادعا میکند با سرعت حدود ۲۰ ماخ پرواز میکند و قابلیت مانور بالایی دارد، بهگونهای که «سرعتهای بالای آوانگارد (تا Mach ۲۰) و توان مانور آن مسیر پیشبینیناپذیری را ایجاد کرده و رهگیری آن را پیچیده میکند». همچنین روسیه صراحتاً گفته هدف از توسعه این سلاحها نفوذ به سامانههای پدافندی پیشرفته آمریکا است.
موشکهای هایپرسونیک روسیه
آوانگارد (Avangard):
یک نوع گلایدر فوقسریع است که روی موشکهای قارهپیما نصب میشود. این وسیله میتواند بیش از ۶ هزار کیلومتر پرواز کند و سرعتش به حدود ۲۰ برابر سرعت صوت میرسد (حدود ۶.۸ کیلومتر در ثانیه!). آوانگارد میتواند با یک کلاهک هستهای بزرگ یا حتی معمولی حرکت کند.
وقتی موشک به ارتفاع حدود ۱۰۰ کیلومتر رسید، آوانگارد جدا میشود و خودش وارد جو میشود و به سمت هدف میرود. به خاطر سرعت خیلی زیاد و توانایی حرکت و پیچیدن در مسیر، بسیار سخت است که کسی آن را رهگیری کند. شکلش هم شبیه یک لبه تیز یا بالگرد فضایی است.
این سیستم از سال ۲۰۱۹ عملیاتی شده و روسیه آن را به صورت سریالی تولید کرده است.
برد عملیاتی: >۶۰۰۰ کیلومتر.
سرعت نهایی: حدود Mach ۲۰ (معادل ~۶.۸ km/s).
نوع هدایت: اینرسی پیشرفته (گلایدر بدون موتور فعال)؛ هدایت نهایی نامشخص.
قابلیت مانور: بسیار بالا
پنهانکاری راداری: طراحی به شکل موجمانند یا بالکمانند.
سرجنگی: هستهای سنگین (~۲ مگاتُن) یا متعارف تهاجمی.
کشور سازنده: روسیه.
کینژال (Kinzhal, Kh-۴۷M۲):
یک موشک بسیار سریع است که از جنگنده MiG-۳۱ شلیک میشود. گفته میشود نسخه بهروز شده موشک زمینی کوتاهبرد «اسکندر» است.
این موشک میتواند حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر پرواز کند و کلاهک ۴۸۰ کیلوگرمی، هستهای یا معمولی، دارد. بعد از شلیک، سرعتش از حدود ۴۹۰۰ کیلومتر بر ساعت شروع میشود و میتواند به حدود ۱۰ برابر سرعت صوت برسد.
سرعت بالا و مسیر پرواز از ارتفاع باعث میشود که مسیرش نامنظم و سخت قابل رهگیری باشد، یعنی رادارها و سیستمهای دفاعی به سختی میتوانند آن را بزنند. کینژال برای شکستن سامانههای دفاع موشکی طراحی شده و گفته میشود میتواند سامانههایی مثل THAAD و پاتریوت را دور بزند.
همچنین سطح موشک بهگونهای طراحی شده که بازتاب راداری کمی دارد و رد کردن آن برای دشمن سخت است.
برد عملیاتی: حدود ۱۵۰۰–۲۰۰۰ کیلومتر (بسته به پرتابگر).
سرعت نهایی: تا Mach ۱۰ (۱۲۳۵۰ km/h).
نوع هدایت: سامانه اینرسی + هدایت انتهایی (مشابه موشک بالستیک).
قابلیت مانور: بالا (تراژکتوری غیرمعمول و پیچشهای احتمالی در فاز نهایی).
پنهانکاری راداری: مقطع راداری کوچک (طراحی بالچه و پوشش ویژه).
سرجنگی: هستهای یا متعارف (وزن ~۴۸۰ کیلوگرم).
کشور سازنده: روسیه.
زیریکون (Tsirkon, ۳M۲۲):
یک موشک خیلی سریع است که عمدتاً برای هدف گرفتن کشتیها طراحی شده، ولی میتواند به اهداف زمینی هم حمله کند. این موشک توسط نیروی دریایی روسیه ساخته شده و اولین بار روی ناو Gorshkov و زیردریاییهای Yasen آزمایش شد.
زیریکون با موتور رمجت پرواز میکند و سرعتش حدود ۸ تا ۹ برابر سرعت صوت است. برد آن نزدیک ۱۰۰۰ کیلومتر است و با پرواز در ارتفاع بالا (حدود ۲۸ کیلومتر) و سرعت زیاد، وقت رادارها برای واکنش به آن به چند ثانیه کاهش مییابد.
این موشک مجهز به جستجوگر راداری در سرجنگی است و یک قابلیت خاص دارد: وقتی با سرعت مافوقصوت حرکت میکند، اطراف بدنهاش لایه پلاسما ایجاد میشود که بخشی از امواج راداری را جذب میکند و ردگیری آن را سخت میکند. با این حال، در مرحله آخر پرواز سرعتش کم میشود تا بتواند با رادار هدف قفل کند.
وزن سرجنگی آن مشخص نیست، ولی احتمالاً حدود ۳۰۰ کیلوگرم است.
برد عملیاتی: حدود ۱۰۰۰ کیلومتر (برد مؤثر ~۷۵۰–۱۰۰۰).
سرعت نهایی: تا Mach ۹ (حدود ۱۱۰۰۰ km/h).
نوع هدایت: هدایت اینرسی+سمتیاب راداری فعال/غیرفعال.
قابلیت مانور: متوسط (اصابت مستقیم به اهداف بزرگ؛ پرواز پایدار در ارتفاع بالا).
پنهانکاری راداری: با پوشش پلاسما در پرواز مافوقصوت، در رادار تقریباً نامرئی میشود.
سرجنگی: متعارف (~۳۰۰ کیلوگرم محتوا).
کشور سازنده: روسیه.
موشکهای هایپرسونیک چین
دیاف-۱۷ (Dongfeng-۱۷):
یک موشک بالستیک برد متوسط چین است که روی آن یک گلایدر فوقسریع به نام DF-ZF یا Wu-۱۴ نصب شده است.
برد این موشک حدود ۱۸۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلومتر است و سرعت گلایدرش بین ۵ تا ۱۰ برابر سرعت صوت برآورد شده. دیاف-۱۷ میتواند با کلاهک هستهای یا معمولی حمل شود.
برخلاف موشکهای بالستیک عادی، گلایدر این موشک بعد از جدا شدن دهها کیلومتر در جو میلغزد و مسیرش را تغییر میدهد. یعنی میتواند از مانورهای پیچیده و تغییر مسیر استفاده کند و همین باعث میشود رادارها و سیستمهای دفاعی نتوانند به راحتی آن را بزنند.
