صدور ۴ هزار سند برای بناهای تاریخی | سند مالکیت میراث فرهنگی چیست؟

به گزارش اینتیتر به نقل از همشهری، صدور اسناد برای بناهای تاریخی شفافیت حقوقی ایجاد می‌کند تا بهره‌برداری قانونی از آثار ارزشمند میراث فرهنگی به روشنی انجام شود. این اسناد کمک می‌کند تا علاوه بر ایجاد شفافیت حقوقی بناهای تاریخی، مالکیت اماکن تاریخی برای میراث فرهنگی تثبیت شود.

سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف شده‌است نسبت به محدوده بافت‌های تاریخی در نقشه‌های حدنگاری (کاداستر) تا پایان سال دوم برنامه هفتم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور اقدام کند.

حدنگاری بناهای تاریخی به چه معناست؟

کاداستر یا حدنگاری آثار و بناهای تاریخی به معنی ثبت نقشه‌های جغرافیایی و رقومی که اطلاعات توصیفی ملک در آن درج شود تا در صورت بروز حوادث غیرمترقبه مثل سیل یا زلزله و تخریب بنای تاریخی، شرایط مرمت و ترمیم بنا مطابق نقشه دنبال شود. حدنگاری آثار تاریخی مبتنی بر ۴ لایه، ساختمان‌ها و امارت‌های تاریخی، محوطه‌های باستانی، محدوده مناطق گردشگری و محدوده بافت ثبتی پیگیری می‌شود که با اعلام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی باید برای آنها سند صادر شود. از آنجایی که حدنگاری نقشه ملک در سامانه جامع کاداستر ثبت می‌شود امکان تعرض به آثار و بناهای تاریخی کاهش پیدا می‌کند و مالکیت بنا حفظ می‌شود.

قانون چه می‌گوید؟

کاداستر یا حدنگاری آثار و بناهای تاریخی یکی از بخش‌های قانون جامع حدنگار مصوب سال ۱۳۹۳ است. بر اساس این قانون و بند (پ) ماده (۸۳) قانون برنامه هفتم سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلف است تا پایان سال دوم برنامه، نقشه‌های عرصه و حریم آثار ملی و محدوده بافت‌های تاریخی را حدنگاری کند. همچنین در این بند قانونی آمده سازمان ثبت اسناد و املاک کشور باید پس از حدنگاری بناهای تاریخی، سند رسمی آن را در سامانه جامع صدور اسناد مالکیت ثبت کند.

صدور ۴هزار سند برای بناهای تاریخی

از سال ۱۴۰۰ تا اردیبهشت ۱۴۰۴ با پیگیری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و همکاری وزارت میراث فرهنگی، برای بیش از ۴ هزار بنای تاریخی کشور سند رسمی تک برگ ثبت شده است؛ از این میان، سال ۱۴۰۳ سند رسمی تخت جمشید، تپه هگمتانه، چهل ستون اصفهان و قلعه حسن صباح قزوین صادر شد.

مزایای صدور سند برای بناهای تاریخی

یکی از مزیت‌های اماکن میراثی که سند مالکیت دارند، در زمان اجرای طرح‌های توسعه‌ای است. در موقعیتی که ساخت و سازهایی مثل جاده‌کشی یا دیوارکشی مطرح می‌شود، داشتن سند مالکیت آثار میراثی و تاریخی از حد و حریم اثر به شکل قانونی صیانت می‌کند. سند مالکیت این بناهای تاریخی سبب می‌شود تا مشکلاتی که در حوزه تعارض‌های بین میراث فرهنگی و هر مالک دیگری باشد به راحتی حل و فصل و ضمن محافظت از سرمایه‌های ملی، از هرگونه تعرض و ابهام مالکیتی جلوگیری شود.
گنجینه‌ای از بناهای تاریخی کشور وجود دارد که از این تعداد، تاکنون ۴۳ هزار اثر ثبت ملی شده و ۲۹ اثر ملموس نیز در فهرست جهانی یونسکو جای گرفته‌اند. علاوه بر این، ۲۸ اثر ناملموس و بیش از ۵۸ اثر به صورت موقت در یونسکو ثبت شده است تا طی سال‌های آینده در چارچوب ضوابط، ثبت رسمی شوند.

مهم‌ترین آثار تاریخی که سند دارند

کاخ آپادانا و موزه میراث فرهنگی شوش

به تازگی و در بهمن ۱۴۰۴ سند مالکیت به تازگی سند مالکیت کاخ آپادانا و موزه میراث فرهنگی شوش به مساحت ۳۰۷ هکتار صادر و به اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اهدا شد. کاخ آپادانا از باشکوه‌ترین یادگاران دوران هخامنشی است که جلوه‌ای از تاریخ و معماری ایران باستان را به نمایش می‌گذارد. در فاصله ۷۵۰ متری از کاخ آپادانا، موزه شوش قرار گرفته که آثاری از دوران‌های مختلف تاریخی را به نمایش گذاشته است. این موزه در فضایی با چند سالن، مجموعه‌ای غنی از اشیای به‌جامانده از تمدن‌های ایلامی، هخامنشی و اسلامی را شامل می‌شود. در سال ۱۳۴۵ ساخت موزه شوش جهت نمایش آثار به دست آمده در طول قریب ۱۶۰ سال کاوش‌های باستان‌شناسی شوش درون باغ با صفایی با زیربنای ۵۵۰ مترمربع به پایان رسید و بعدها با اضافه کردن ۲ سالن به ۴ سالن قبلی به فعالیت خود ادامه داد. محوطه باستانی شوش از سال ۲۰۱۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.

مجموعه تاریخی بیشاپور کازرون

آذر ۱۴۰۴ اسناد مالکیت عرصه مجموعه تاریخی بیشاپور کازرون به مساحت ۱۰۰ هزار و ۷۰۰ مترمربع، سند منزل اهدایی به میراث فرهنگی در شهرستان داراب، سند مالکیت تپه تاریخی تل شیخ حسن سوری در شیبکوه و تل تاریخی سفید در شهرستان فسا و سند مالکیت منزلی در محدوده بقعه تاریخی شیخ یوسف سروستانی صادر شده به نام میراث‌فرهنگی استان فارس صادر شد.

تخت جمشید

مرداد ۱۴۰۴ سند رسمی مالکیت اسناد مالکیت تخت‌جمشید، باغ ارم، سد درودزن، دریاچه پریشان و کاخ هشت بهشت از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور صادر شد. کاخ هشت بهشت یا باغ بلبل یا کاخ هشت در بهشت یک کاخ تاریخی در شهر اصفهان است که در دوران صفویان و در سال ۱۰۸۰ قمری ساخته شده. ساختمان این کاخ در دو طبقه در میان باغی بزرگ بنا شده است. سبک معماری این بنا به شیوه اصفهانی است.

کاروانسرای مشهد میقان

تیر ۱۴۰۴، ‌ سند مالکیت بنای تاریخی کاروانسرای مشهد میقان صادر شد. کاروانسرای مشهد میقان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، روستای مشهد میقان واقع شده و این اثر به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده.

محوطه باستانی چغازنبیل

خرداد ۱۴۰۴، سند تک‌برگ ۵۴۰ هکتار از اراضی محوطه باستانی چغازنبیل در خوزستان صادر شد. چغازنبیل یکی از بارزترین و پراهمیت‌ترین نمادهای تمدن ایران باستان است که با توجه به تهدیدهای محیطی و انسانی موجود، نیازمند حفاظت و مراقبتی ویژه است. صدور این سند تک‌برگ نه تنها نقش اساسی در تعیین مالکیت قانونی این اثر تاریخی ایفا می‌کند، بلکه زمینه‌ساز حمایت حقوقی و مادی آن و حفظ تمامیت و اصالت آن برای نسل‌های آینده خواهد بود.

کاخ گلستان

آذر ۱۴۰۳، سند مالکیت کاخ گلستان، عمارت تاریخی چهلستون و تالار تیموری صادر شد. عمارت تاریخی چهلستون یکی از بناهای تاریخی اصفهان نیز صادر شد. شاه عباس یکم، کوشکی در میان باغ ساخت و این کوشک هسته اولیه کاخ چهلستون را تشکیل داد. تالار تیموری، یادگاری ارزشمند از دوره تیموریان، از دیگر آثار فاخر تاریخی اصفهان است که قدمت آن به قرن ۹ هجری قمری بازمی‌گردد. این بنا که زمانی مرکز برگزاری نشست‌های مهم حکومتی و هنری بود، دارای معماری کم‌نظیر، تزئینات گچ‌بری و نقاشی‌های دیواری است که سبک هنری آن دوران را به تصویر می‌کشد.

میراث جهانی گنبد قابوس

آذر ۱۴۰۰، سند مالکیت میراث جهانی گنبد قابوس صادر شد. میراث جهانی گنبد قابوس به‌عنوان بلندترین برج آجری جهان و مقبره قابوس بن وشمگیر، بنایی بازمانده از سده چهارم هجری تیرماه سال ۱۳۹۱ در فهرست آثار سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) به ثبت جهانی رسید. این شاهکار معماری اسلامی بر روی تپه‌ای به بلندی ۱۵ متر و با ارتفاع مجموع ۷۰ متر در مرکز شهر گنبدکاووس قرار دارد.