بررسی و نقد فیلم تنش بالا High Tension: چرا این پیچش، جنجالی‌ترین فیلم ترسناک سینمای فرانسه شد!؟

به گزارش اینتیتر به نقل از نواندیش، فیلم تنش شدید یا تنش بالا (Haute Tension) (High Tension) یک فیلم اسلشر محصول سال ۲۰۰۳ سینمای فرانسه به کارگردانی و نویسندگی الکساندر آژا است.

سسیل دو فرانس
مایوین 
فیلیپ نائون

داستان فیلم:

دو دوست به نامهای «ماری» و «الکسا» که برای تفریح به خانه ییلاقی والدین الکسا رفته‌اند، با یک قاتل مرموز روبه رو می‌شوند و …

(خطر اسپویل فیلم)

بخش آغازین فیلم الکساندر آژا (Alexander Aja)، که در رده‌ی فیلم‌های سینمای شدت نوی فرانسه (New French Extremity) جای می‌گیرد، بسیار معصومانه است: دو دوست و هم‌دانشگاهی به نام الکسیا و ماری به خارج از شهر رفته‌اند تا برای امتحان‌های آخر ترم درس بخوانند. ولی یک قاتل سریالی دنبالشان می‌افتد و نیمه‌شب، پس از کشتن خانواده‌ی الکسیا، او را گروگان می‌گیرد. ماری موفق می‌شود قاتل را دست‌به‌سر کند (هم در خانه‌ی پدری الکسیا و هم در موش‌وگربه‌بازی پرتنشی در دستشویی یک پمپ‌بنزین) و به‌قصد نجات دادن دوستش او را تعقیب می‌کند. 

در طول فیلم، ماری به دختری فوق‌العاده کارکشته و ماهر تبدیل می‌شود… تا این‌که معلوم می‌شود قاتل سریالی خودش است. علاقه‌ی ماری به الکسیا او را به انسانی دوشخصیتی تبدیل کرده است: یک شخصیت قاتلی سادیستیک و بی‌رحم است و شخصیت دیگر، ناجی فداکار الکسیا که دیگر حاضر نیست اجازه دهد کسی آن دو را از هم جدا کند. البته این پیچش با بسیاری از صحنه‌های پیشین فیلم تناقض دارد؛ به‌ویژه صحنه‌ای که در آن قاتل سر بریده‌شده‌ی یکی از قربانی‌هایش را از کامیون بیرون می‌اندازد. با این وجود پیچش این فیلم بسیار ناگهانی و جذاب است و پس از این همه سال مردم هنوز راجع‌به آن حرف می‌زنند.

نقد و بررسی فیلم تنش بالا و چرایی بحث برانگیز شدن آن

فیلم High Tension (با نام فرانسوی Haute Tension) یکی از مهم‌ترین آثار موج «وحشت افراطی فرانسه» در دهه ۲۰۰۰ است که هنوز هم میان طرفداران ژانر وحشت بحث‌برانگیز است.  

داستان در یک نگاه (با اسپویل کامل)

فیلم ابتدا شبیه یک اسلشر کلاسیک شروع می‌شود: ماری و دوستش الکس به خانه روستایی خانواده الکس می‌روند. نیمه‌شب یک قاتل روانی وارد خانه می‌شود و خانواده الکس را به شکل بسیار خشونت‌آمیزی قتل‌عام می‌کند. ماری هم در تمام فیلم در حال فرار و تلاش برای نجات دوستش است.

اما در پایان مشخص می‌شود که آن قاتل در واقع وجود خارجی نداشته و خود ماری قاتل بوده است. تمام ماجراهایی که دیده‌ایم از زاویه دید ذهن آشفته او روایت شده‌اند. ماری شیفته الکس بوده و ذهنش یک شخصیت مردانه و هیولاوار ساخته تا مسئولیت قتل‌ها را به او نسبت دهد. 

نقاط قوت فیلم

۱. تنش فوق‌العاده

عنوان فیلم دروغ نمی‌گوید. از حدود ۲۰ دقیقه اول تا پایان، فیلم تقریباً بدون توقف مخاطب را تحت فشار قرار می‌دهد. تعقیب‌وگریزها، فضای روستایی منزوی و حس ناامنی دائمی بسیار خوب اجرا شده‌اند. حتی بسیاری از منتقدانی که پایان فیلم را دوست ندارند، قبول دارند که بخش عمده فیلم از نظر تعلیق بسیار مؤثر است.  

۲. خشونت عملی و واقعی

برخلاف بسیاری از فیلم‌های امروزی که به CGI متکی هستند، خشونت فیلم با جلوه‌های عملی ساخته شده و به همین دلیل ضربه روانی بیشتری دارد. همین مسئله باعث شد فیلم به یکی از نمادهای سینمای وحشت خشن فرانسه تبدیل شود.  

۳. کارگردانی پرانرژی

آلکساندر آژا در سن کم توانست نشان دهد که در ساخت صحنه‌های تعقیب، شوک و وحشت استعداد زیادی دارد. بعدها هم با بازسازی فیلم The Hills Have Eyes این توانایی را دوباره ثابت کرد.  

بزرگ‌ترین مشکل فیلم

پیچش پایانی (Twist)

مشکل اصلی اینجاست که پیچش نهایی با بسیاری از اتفاقات قبلی جور درنمی‌آید.

اگر ماری قاتل بوده:

* چه کسی کامیون را رانندگی می‌کرد؟
* صحنه‌هایی که ماری و قاتل همزمان دیده می‌شوند چطور ممکن است؟
* برخی تعاملات قاتل با شخصیت‌های دیگر چگونه اتفاق افتاده‌اند؟

به همین دلیل بسیاری از منتقدان معتقدند فیلم برای غافلگیر کردن تماشاگر، منطق داستانی را قربانی کرده است. حتی امروز هم مهم‌ترین انتقاد به فیلم همین است.  

چرا فیلم جنجالی شد؟

۱. خشونت بسیار شدید

در سال ۲۰۰۳ بسیاری از تماشاگران به چنین سطحی از خشونت عادت نداشتند. صحنه‌های قتل فیلم برای زمان خودش تکان‌دهنده بودند و در برخی کشورها نسخه سانسورشده اکران شد.  

۲. شباهت به رمان «Intensity»

عده زیادی متوجه شباهت‌های داستانی میان فیلم و رمان Intensity اثر Dean Koontz شدند. این موضوع باعث اتهام اقتباس غیررسمی یا حتی سرقت ادبی شد و سال‌ها درباره آن بحث شد.  

۳.پایان دوپاره‌کننده

واکنش مخاطبان معمولاً یکی از این دو حالت است:

* «یکی از شوکه‌کننده‌ترین پایان‌های سینمای وحشت»
* «پایانی که کل فیلم را خراب می‌کند»

کمتر کسی نسبت به آن بی‌تفاوت می‌ماند. حتی در میان طرفداران وحشت نیز فیلم همچنان اثری بسیار دو قطبی محسوب می‌شود.  

جمع‌بندی

اگر پایان فیلم را کنار بگذاریم، High Tension یکی از بهترین تریلرهای تعقیب و گریز دهه ۲۰۰۰ است؛ فیلمی که از نظر فضاسازی، تنش و خشونت بسیار تأثیرگذار عمل می‌کند. اما پیچش نهایی آن‌قدر حفره‌های منطقی ایجاد می‌کند که برای بسیاری از تماشاگران کل تجربه را تضعیف می‌کند.

این فیلم نمونه‌ای کلاسیک از اثری است که هم‌زمان می‌تواند «خیلی خوب» و «به‌شدت مشکل‌دار» باشد.