ایران: توافق صلح با آمریکا به خروج نیروهای اسرائیل از لبنان مشروط است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد پایان کامل جنگ و اجرای توافق صلح با آمریکا منوط به خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی لبنان است. همزمان دونالد ترامپ با انتقاد کمسابقه از بنیامین نتانیاهو، حملات اخیر اسرائیل به بیروت را «بیرحمانه» توصیف کرد و نسبت به تهدید شدن روند آتشبس و مذاکرات هستهای با تهران هشدار داد.
به گزارش اینتیتر، وزیر امور خارجه ایران اعلام کرد که دستیابی به توافق صلح با آمریکا مستلزم خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان است؛ موضوعی که در شرایط افزایش نگرانیها درباره احتمال کارشکنی اسرائیل در تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه مطرح شده است. حتی دونالد ترامپ نیز از رفتار متحد خود، اسرائیل، انتقاد کرده است.
به گزارش گاردین، عباس عراقچی گفت: «تا زمانی که نیروهای اسرائیلی از سرزمینهایی که در جریان این جنگ اشغال کردهاند خارج نشوند، نمیتوان گفت جنگ بهطور کامل پایان یافته است.»
یکی از مسئولان روابط رسانهای حزبالله نیز اعلام کرد این گروه از سوی ایران اطمینانهایی دریافت کرده که تهران در مرحله بعدی مذاکرات خود با آمریکا، موضوع خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان را مطرح خواهد کرد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که دونالد ترامپ در حاشیه نشست سران گروه هفت (G7)، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل را به رفتار مسئولانهتر در لبنان فراخواند و حمله اخیر اسرائیل به بیروت را «بیرحمانه» توصیف کرد.
ترامپ گفت: «اسرائیل مدت زیادی است که با حزبالله درگیر است و افراد بسیار زیادی کشته میشوند. وقتی به دنبال یک نفر هستید، نیازی نیست یک ساختمان مسکونی را ویران کنید؛ زیرا افراد زیادی در آن زندگی میکنند و همه آنها عضو حزبالله نیستند.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین اشاره کرد که دولت سوریه ممکن است در مدیریت و مقابله با حزبالله عملکرد بهتری داشته باشد. هرچند دولت فعلی سوریه توسط گروههایی اداره میشود که در جریان جنگ داخلی این کشور علیه حزبالله جنگیده بودند، اما اکنون به دنبال ایجاد ثبات در کشور هستند.
ترامپ در عین حال تأکید کرد که همچنان «رابطه شخصی فوقالعادهای» با نتانیاهو دارد و درگیریهای لبنان را در مقایسه با توافق در حال شکلگیری با ایران، مسئلهای کماهمیتتر دانست.
اظهارات ترامپ نشان میدهد که او نسبت به امتناع اسرائیل از پذیرش آتشبس و تهدیدی که این موضوع برای آتشبس ۶۰ روزه مورد توافق با ایران ایجاد کرده، صبر خود را از دست داده است. او گفت: «بدون آمریکا و بدون من، اسرائیلی وجود نداشت؛ زیرا هیچ رئیسجمهوری حاضر نبود آنچه من انجام دادم انجام دهد.»
ترامپ همچنین فاش کرد که از حمله اسرائیل به بیروت تنها دو ساعت پیش از امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا ناراضی بوده است.
روز سهشنبه حملات پهپادی اسرائیل در لبنان دستکم چهار کشته برجای گذاشت. بر اساس گزارش رسانههای محلی، یکی از این حملات بهصورت «حمله دو مرحلهای» انجام شد؛ به این صورت که ابتدا خودرویی در روستای میفدون هدف قرار گرفت و سپس زمانی که مردم در محل تجمع کردند، حمله دوم انجام شد.
تحرکات اسرائیل در لبنان نگرانی کشورهای اروپایی را درباره پایداری طرح صلح افزایش داده است. در نشست گروه هفت در شهر اویان فرانسه، کشورهای اروپایی درباره طرحی با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس گفتوگو کردند که بر اساس آن تا ۳۰۰ میلیارد دلار در اقتصاد ایران سرمایهگذاری شود؛ مشروط بر اینکه تهران به تعهدات خود برای کنار گذاشتن سلاح هستهای پایبند بماند.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد این صندوق سرمایهگذاری تنها زمانی اجرایی خواهد شد که واشنگتن اطمینان یابد ایران برنامه هستهای خود را برچیده است و منابع مالی آن نیز از بودجه دولت آمریکا تأمین نخواهد شد.
کشورهای اروپایی که نقش محوری در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ (برجام) داشتند، از تصمیم آمریکا برای آغاز جنگ و همچنین مذاکرات پایان دادن به آن کنار گذاشته شدهاند. آنها معتقدند در دور جدید مذاکرات، حضور کارشناسان هستهای اروپا ضروری است.
با این حال، متن کامل یادداشت تفاهم ۱۴ بندی که چارچوب بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هستهای ایران را مشخص میکند، هنوز منتشر نشده است.
نگرانی اصلی اروپا، نبود جزئیات کافی در این توافق است. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز خواستار اعمال محدودیتهایی بر برنامه موشکهای بالستیک ایران شده؛ موضوعی که بهطور مستقیم در توافق مورد اشاره قرار نگرفته است.
برخی دیپلماتهای اروپایی معتقدند حملات آمریکا ممکن است ارتش ایران را بیش از گذشته به سمت دستیابی به سلاح هستهای سوق دهد؛ هرچند بسته شدن تنگه هرمز بهعنوان یک ابزار بازدارنده، تأثیر چشمگیری داشته است.
همزمان ترامپ با انتقادهایی از سوی اسرائیل و محافظهکاران آمریکایی روبهرو شده است؛ زیرا بخشی از توافق جدید اجازه میدهد معافیتهای تحریمی فروش نفت ایران بلافاصله پس از امضای توافق اجرایی شود. این معافیتها شامل خدمات بانکی، حملونقل و بیمه مورد نیاز برای صادرات نفت خواهد بود.
نگرانی دیگری نیز درباره امکان دریافت «هزینه خدمات دریایی» از سوی ایران برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز پس از پایان دوره ۶۰ روزه مطرح شده است؛ موضوعی که میتواند بر امنیت و ثبات تجارت جهانی تأثیر بگذارد.
با این حال، نشانههایی وجود دارد که محاصره بنادر ایران توسط آمریکا کاهش یافته و تعداد بیشتری از کشتیها در حال تردد به سمت این بنادر هستند.
بر اساس مفاد توافق، صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران با مشارکت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس ایجاد خواهد شد؛ کشورهایی که در جریان جنگ سهماهه اخیر و حملات ایران به تأسیسات انرژی خود، خسارتهای قابل توجهی متحمل شدهاند.
این صندوق جایگزینی برای مطالبه ایران مبنی بر دریافت غرامت از آمریکا و اسرائیل به دلیل آغاز جنگی است که تهران آن را غیرقانونی و غیرموجه میداند.
در مذاکرات اخیر، محمد بن زاید آل نهیان رئیس امارات، عبدالفتاح السیسی رئیسجمهور مصر و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر نیز حضور داشتند. جنگ ایران توجه جهانی را از بحران غزه منحرف کرده؛ موضوعی که نارضایتی کشورهای عربی را در پی داشته است.
علاوه بر صندوق سرمایهگذاری، ایران انتظار دارد نیمی از داراییهای مسدودشده خود در خارج از کشور نیز آزاد شود. حدود ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای ایران در خارج مسدود است که ۸ میلیارد دلار آن در قطر قرار دارد. مقامهای آمریکایی تاکنون درباره زمان و نحوه آزادسازی این منابع توضیح شفافی ارائه نکردهاند.
مقامهای آمریکایی تأیید کردهاند که صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری در واقع کمک بلاعوض به ایران نیست، بلکه سازوکاری برای تسهیل سرمایهگذاری تجاری کشورهای عربی در ایران خواهد بود و بهعنوان مشوقی برای کنار گذاشتن برنامه هستهای تهران عمل میکند.
جیدی ونس در این باره گفت: «ما کاملاً از سرمایهگذاری کشورهای حوزه خلیج فارس در بازسازی ایران استقبال میکنیم، اما تنها در صورتی که ایران برنامه هستهای خود را متوقف کند، ذخایر اورانیوم غنیشده را کنار بگذارد و تحت یک نظام بازرسی و نظارتی قرار گیرد که به مردم آمریکا اطمینان دهد ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.»
به گفته منابع ایرانی، این توافق گزینههایی برای تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا و کاهش سطح غنیسازی آن به ۳.۶۷ درصد پیشبینی کرده است؛ سطحی که برای مصارف غیرنظامی کافی است اما برای تولید سلاح هستهای کاربردی ندارد. همچنین در متن توافق، حق ایران برای غنیسازی اورانیوم در داخل کشور ـ که یکی از خطوط قرمز اصلی تهران محسوب میشود ـ حفظ شده است.
