تهران تهدید به بستن تنگه هرمز کرد؛ تنشهای لبنان توافق تازه ایران و آمریکا را به چالش کشید
ایران اعلام کرد در واکنش به حملات اسرائیل به لبنان، تنگه هرمز را میبندد؛ اقدامی که میتواند توافق موقت و شکننده اخیر میان تهران و واشنگتن را با خطر جدی مواجه کند.
به گزارش اینتیتر، ایران اعلام کرد در واکنش به حملات اسرائیل به لبنان، تنگه هرمز را میبندد؛ اقدامی که میتواند توافق موقت و شکننده اخیر میان تهران و واشنگتن را با خطر جدی مواجه کند.
براساس گزارش گاردین، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به کشتیها هشدار داد به این آبراه راهبردی نزدیک نشوند. این نهاد دلیل این تصمیم را آنچه «جنایتهای اسرائیل در لبنان» و همچنین «نقض تعهدات آمریکا برای برقراری آتشبس» عنوان کرد. تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ، مسیر عبور حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان بود.
با این حال، هنوز مشخص نیست که این تهدید عملاً اجرا شده است یا خیر و اینکه آیا این موضوع بر مذاکراتی که قرار است روز یکشنبه در سوئیس میان ایران و آمریکا برگزار شود، تأثیر خواهد گذاشت یا نه. هدف این مذاکرات، آغاز روند تبدیل توافق موقت امضاشده در هفته جاری به یک توافق جامعتر درباره برنامه هستهای ایران است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در واکنش به این تحولات اعلام کرد که در طول آتشبس موقت ۶۰ روزه هیچ عوارضی از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز دریافت نخواهد شد. با این حال او هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، آمریکا ممکن است دریافت عوارض از کشتیها را بررسی کند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز ادعای بسته شدن تنگه هرمز را رد کرد. تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، گفت: «ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار ندارد. تردد دریایی همچنان ادامه دارد و نیروهای آمریکایی وضعیت را زیر نظر دارند تا از ادامه جریان عبور و مرور اطمینان حاصل شود.»
در همین حال، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، بامداد یکشنبه برای شرکت در مذاکرات وارد سوئیس شد. او پیش از سفر ابراز امیدواری کرد که مذاکرات بتواند هم در موضوع هستهای و هم در پرونده آتشبس لبنان به پیشرفت منجر شود.
پاکستان که نقش میانجی اصلی را در این روند ایفا میکند، اعلام کرده مذاکرات طبق برنامه برگزار خواهد شد. گزارشهای منتشرشده از تهران نیز حاکی از آن است که هیأتی از مقامهای ارشد ایرانی برای حضور در گفتوگوها عازم سوئیس شدهاند.
در این میان، ادامه درگیریها میان حزبالله لبنان و اسرائیل به مهمترین چالش پیش روی توافق جدید ایران و آمریکا تبدیل شده است. مقامهای محلی لبنان اعلام کردند حملات هوایی اسرائیل به جنوب این کشور در روز شنبه دستکم ۱۶ کشته و ۱۲ زخمی برجای گذاشته است.
بر اساس توافق موقت میان تهران و واشنگتن، تمامی جبهههای درگیری از جمله لبنان باید شاهد توقف عملیات نظامی باشند. با این حال، این توافق با انتقاد شدید برخی وزیران و مقامهای اسرائیلی روبهرو شده است؛ افرادی که معتقدند این توافق دست اسرائیل را برای مقابله با تهدیدهای حزبالله میبندد.
ارتش اسرائیل اعلام کرده حملات اخیر در پاسخ به شلیک موشکها و پرتابههای حزبالله انجام شده است. تنشها پس از آن شدت گرفت که چهار نظامی اسرائیلی، از جمله یک افسر ارشد، در حملهای منتسب به حزبالله کشته شدند. حزبالله مدعی است این عملیات پس از نقض آتشبس قبلی از سوی اسرائیل انجام شده است.
مقامهای لبنانی میگویند حملات متقابل اسرائیل پس از این حادثه، ۸۳ کشته در جنوب لبنان و منطقه بقاع برجای گذاشته است.
در حالی که گزارشهایی از برقراری دوباره آتشبس منتشر شده، وضعیت دقیق این توافق همچنان مبهم است. حزبالله اعلام کرده در صورتی که اسرائیل به آتشبس پایبند بماند، این گروه نیز به آن احترام خواهد گذاشت، اما تأکید کرده هنوز نمیتوان از اجرای کامل آتشبس سخن گفت.
حسن فضلالله، نماینده حزبالله در پارلمان لبنان، نیز تأکید کرد این گروه حق پاسخگویی به حملات اسرائیل را برای خود محفوظ میداند. او گفت: «آنچه برای ما اهمیت دارد این است که دشمن به کشور و روستاهای ما حمله نکند و به دنبال اشغال مناطق جدید نباشد.»
دور جدید جنگ میان حزبالله و اسرائیل چند روز پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد. پس از آن حزبالله حملات موشکی و پهپادی علیه مناطق شمالی اسرائیل را آغاز کرد و ارتش اسرائیل نیز بخشهایی از جنوب لبنان را برای ایجاد منطقه حائل به اشغال خود درآورد.
ادامه خشونتها و ابهام درباره آینده مذاکرات ایران و آمریکا باعث شده بسیاری از ناظران نسبت به دستیابی به یک توافق پایدار برای پایان دادن به بحران منطقهای تردید داشته باشند. جنگی که تاکنون دستکم ۷ هزار کشته برجای گذاشته، قیمت انرژی را افزایش داده و نگرانیها درباره تبعات اقتصادی جهانی آن را تشدید کرده است.
بر اساس توافق موقت اخیر، آمریکا متعهد شده بود محاصره دریایی خود را کاهش دهد و در مقابل، ایران نیز مسیر عبور و مرور از تنگه هرمز را باز نگه دارد. این آبراه در روزهای ابتدایی جنگ از سوی تهران به روی بخش عمدهای از کشتیها بسته شده بود.
با وجود ادامه درگیریها در لبنان، جیدی ونس ابراز اطمینان کرد که آتشبس ۶۰ روزه میان ایران و آمریکا پابرجا خواهد ماند و تأکید کرد تاکنون هیچ نشانهای مبنی بر بسته شدن کامل تنگه هرمز مشاهده نشده است.
از سوی دیگر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد تهران پیش از هرگونه پیشرفت در مذاکرات، خواهان اطمینان از اجرای کامل تعهدات آمریکا است. او گفت: «هدف این سفر، مطالبه اجرای تعهدات طرف مقابل است.»
طبق توافق موقت، مذاکرهکنندگان ۶۰ روز فرصت دارند تا به یک توافق جامع هستهای دست پیدا کنند، هرچند امکان تمدید این مهلت وجود دارد. بسیاری از کارشناسان معتقدند دستیابی به توافقی با این سطح از پیچیدگی در مدت دو ماه دشوار خواهد بود؛ توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که بعدها توسط ترامپ لغو شد، بیش از ۱۸ ماه زمان برای مذاکره نیاز داشت.
