نفت ۲۰۰ دلاری می شود؟ | بزرگترین تاجر جهان هشدار داد

به گزارش اینتیتر، بازار جهانی نفت هنوز از خطر جهش قیمت‌ها عبور نکرده است. راسل هاردی، مدیرعامل گروه ویتول، بزرگ‌ترین شرکت مستقل تجارت نفت جهان، می‌گوید انتقال نفت میان کشتی‌ها در دریای عمان به شریان حیاتی تولیدکنندگان خلیج فارس و بازار جهانی نفت تبدیل شده است؛ شریانی که اگر قطع شود، قیمت هر بشکه نفت ممکن است به ۲۰۰ دلار برسد.

هاردی در نشست «انرژی اینتلیجنس» در لندن گفت: «بدون این انتقال‌ها، سناریوی نفت بشکه‌ای ۲۰۰ دلار واقعاً مطرح می‌شود. بنابراین ادامه آن بسیار مهم است.» او هشدار داد که دیگر ذخیره‌ای در غرب باقی نمانده که بتوان با برداشت بیشتر از آن، کمبود عرضه را جبران کرد.

به گزارش اویل پرایس در هفته‌های اخیر، انتقال کشتی‌به‌کشتی نفت به‌شدت افزایش یافته است. در این روش، شناورهای کوچک‌تر محموله‌های نفتی را از تنگه هرمز عبور می‌دهند و سپس در دریای عمان، نفت را به نفتکش‌های بزرگ‌تر منتقل می‌کنند.

برخی برآوردها نشان می‌دهد جریان خروج نفت و فرآورده‌های نفتی از تنگه هرمز به حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز، یعنی سطح پیش از جنگ، رسیده یا حتی از آن فراتر رفته است.

بااین‌حال، آمار ویتول تصویر محتاطانه‌تری ارائه می‌کند.

به گفته هاردی، طی هفت تا ده روز گذشته، روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت و فرآورده از خاورمیانه خارج شده که شامل ۱۲ میلیون بشکه نفت خام و دو میلیون بشکه فرآورده نفتی بوده است.

این حجم همچنان به‌طور قابل‌توجهی کمتر از سطح پیش از جنگ است، اما حفظ همین جریان برای جلوگیری از جهش دوباره قیمت نفت اهمیت حیاتی دارد.

مشکل آنجاست که شرایط امنیتی تنگه هرمز شکننده‌تر شده است. هرگونه اختلال در تردد کشتی‌ها می‌تواند نفت بیشتری را در منطقه گرفتار کند و عرضه جهانی را کاهش دهد.

براساس گزارش رویترز، در هفته منتهی به پنجم اکتبر، دست‌کم ۱۲ حمله به نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل گاز طبیعی مایع و گاز مایع نفتی در اطراف تنگه هرمز ثبت شده است.

مرکز مشترک اطلاعات دریایی به رهبری نیروی دریایی آمریکا نیز اعلام کرده فعالیت‌های منتسب به سپاه پاسداران، از جمله حملات یا تلاش برای حمله، پرواز پهپادها، رصد هدفمند کشتی‌های تجاری و تماس‌های رادیویی، ادامه داشته است. این مرکز چنین اقداماتی را نشانه تلاش ایران برای حفظ حضور و اعمال فشار بر مسیرهای اصلی کشتیرانی ارزیابی کرده است.

انتقال نفت میان کشتی‌ها اگرچه به جلوگیری از جهش قیمت‌ها کمک کرده، اما به گفته مدیرعامل ویتول، برای ناوگان جهانی نفتکش‌ها بسیار ناکارآمد است.

بسیاری از نفتکش‌ها روزها یا هفته‌ها در منطقه منتظر بارگیری می‌مانند. در نتیجه، عملاً از چرخه حمل‌ونقل سایر مسیرها خارج می‌شوند و کمبود کشتی، نرخ کرایه حمل را به رکوردهای تازه می‌رساند.

هاردی روند بحران را چنین توصیف کرد: «این درگیری با بحران نفت خام آغاز شد؛ سپس به بحران فرآورده‌های نفتی تبدیل شد. حالا نفت خام بیشتری از خاورمیانه خارج می‌شود، اما بحران در حال تبدیل شدن به بحران کشتیرانی است.»

او افزود که عملاً کشتی کافی برای پاسخ‌گویی به همه نیازهای حمل‌ونقل وجود ندارد.

از سوی دیگر، صادرات سوخت از ماه مارس سقوط کرده و بهبود معناداری نداشته است. همین مسئله فشار بر بازار جهانی فرآورده‌ها و قیمت نفت خام را حفظ کرده است.

هزینه حمل برای خریداران و پالایشگاه‌ها نیز به‌شدت افزایش یافته است. هاردی می‌گوید فعالان بازار حتی نمی‌توانند هزینه حمل هر بشکه نفت را با دقت دو تا چهار دلار پیش‌بینی کنند؛ وضعیتی که تصمیم‌گیری روزانه را دشوار کرده است.

ریکو لومان، اقتصاددان ارشد بخش حمل‌ونقل و لجستیک بانک ING، می‌گوید متوسط درآمد روزانه نفتکش‌های حامل نفت خام در اوایل اکتبر از مرز بی‌سابقه ۵۰۰ هزار دلار عبور کرده است؛ رقمی معادل ۱۰ برابر میانگین سال ۲۰۲۵.

نرخ روزانه نفتکش‌های سوئزمکس و نفتکش‌های غول‌پیکر VLCC حتی از این سطح نیز فراتر رفته است.

برای درک شدت افزایش هزینه‌ها کافی است مسیر صادرات نفت عربستان را در نظر بگیریم. سال گذشته حمل هر بشکه نفت از رأس‌تنوره در خلیج فارس به روتردام حدود دو دلار هزینه داشت؛ اما این رقم در سپتامبر از ۳۵ دلار عبور کرد.

به گفته لومان، تغییر مسیر جریان نفت و رقابت شدید برای دسترسی به ظرفیت حمل تحت حفاظت نظامی، هزینه‌ها را افزایش داده است. هم‌زمان، حاشیه سود پالایشگاه‌های اروپایی به ۲٫۵ برابر میانگین سال ۲۰۲۵ رسیده است.

ترکیب این دو عامل می‌تواند بیش از نیم دلار به قیمت پایه هر لیتر گازوئیل در جایگاه‌های سوخت اضافه کند.

لومان توضیح می‌دهد که کمبود ظرفیت، فعالیت در مناطق جنگی پرخطر و جهش حق بیمه، کرایه نفتکش‌ها را به سطوح بی‌سابقه رسانده است.

او یادآوری می‌کند که بازار حمل‌ونقل دریایی پیش‌تر نیز جهش‌هایی مانند سال ۲۰۲۲ و پس از تحریم روسیه را تجربه کرده بود، اما افزایش کنونی از تمام رکوردهای گذشته فراتر رفته است.

به این ترتیب، حتی اگر نفت خام بیشتری از خلیج فارس خارج شود، بحران پایان نمی‌یابد. بازار جهانی اکنون علاوه بر دسترسی به نفت، با پرسش مهم‌تری روبه‌روست: آیا کشتی کافی برای رساندن آن به مقصد وجود دارد؟