خرید بازنشستگان تامین اجتماعی از مستمری آبان کسر می‌شود یا افزایش حقوق؟
اعتبار خرید بازنشستگان تأمین اجتماعی در قالب طرح «تأمین رفاه» از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ آغاز شده است. این خدمت به مستمری‌بگیران این امکان را می‌دهد که پیش از واریز مستمری ماهانه، تا سقف مستمری قابل دریافت خود خرید کنند، اما این اعتبار به صورت پول نقد نیست و مبلغ مصرف‌شده از مستمری همان ماه کسر خواهد شد و حقوق افزایش نمی‌یابد.
به گزارش اینتیتر، طرح «تأمین رفاه» با همکاری سازمان تأمین اجتماعی و بانک رفاه کارگران به صورت ایجاد کیف پول اعتباری طراحی شده است؛ به این ترتیب مستمری‌بگیر می‌تواند بدون انتظار برای زمان پرداخت حقوق، معادل مستمری خالص خود اعتبار خرید دریافت کند.
بر اساس جزئیات اعلام‌شده توسط مدیرعامل بانک رفاه، اعتبار خرید از روز بیستم هر ماه در کیف پول مستمری‌بگیر فعال می‌شود. هدف این طرح فراهم کردن امکان خرید پیش از موعد پرداخت معمول مستمری است.
ویژگی مهم این طرح، تمایز بین زمان استفاده از اعتبار و افزایش واقعی مستمری است؛ مستمری‌بگیر زودتر دسترسی به خرید دارد، اما درآمد ماهانه او افزایش نمی‌یابد.
برای مثال، در صورت داشتن مستمری خالص ۱۸ میلیون تومان، سقف اعتبار خرید نیز همین مقدار است. اگر از این اعتبار ۵ میلیون تومان خرید انجام شود، هنگام تسویه مستمری همان مبلغ ۵ میلیون تومان از دریافتی ماهانه کسر می‌شود و ۱۳ میلیون تومان باقی می‌ماند.
جزئیات عملکرد اعتبار خرید
- مستمری خالص فرضی: ۱۸،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- اعتبار قابل استفاده: ۱۸،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- خرید انجام‌شده: ۵،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- مبلغ کسرشده از مستمری: ۵،۰۰۰،۰۰۰ تومان
- باقی‌مانده مستمری پس از کسر: ۱۳،۰۰۰،۰۰۰ تومان
تمام ارقام فوق مثال محاسباتی هستند و نشان‌دهنده مبلغ واقعی برای هیچ بازنشسته‌ای نیستند.
این ساختار نشان می‌دهد که اعتبار خرید پول نقد اضافه بر حقوق نیست و تنها امکان خرید زودتر از موعد را فراهم می‌کند و پرداخت هزینه‌ها همزمان با وصول مستمری انجام می‌شود.
تمایز اعتبار خرید از افزایش حقوق
یکی از برداشت‌های نادرست، تصور اعتبار خرید به عنوان افزایش مستمری است. این دو از نظر ماهیت و تاثیر بر دریافتی ماهانه تفاوت‌های جدی دارند.
افزایش مستمری بر اساس مقررات، به معنی افزایش قانونی حقوق است و در محاسبات آینده لحاظ می‌شود، اما اعتبار تأمین رفاه چنین نیست و هیچ مبلغ جدیدی به پایه مستمری اضافه نمی‌کند.
برای تفکیک این مفاهیم، باید دقت داشت:
- افزایش سالانه حقوق: افزایش قانونی مستمری و تاثیر آن در حکم جدید پرداخت
- متناسب‌سازی حقوق: اصلاح مستمری طبق ضوابط قانونی و تغییر مبالغ پرداختی
- اعتبار خرید تأمین رفاه: امکان خرید پیش از موعد و کسر مبلغ مصرفی در زمان تسویه مستمری
بنابراین مشاهده مبلغی در کیف پول اعتباری به معنای افزایش حقوق نیست و اعتبار تشویقی موجود نیز پول نقد محسوب نمی‌شود.
اعتبار خرید در مقایسه با وام نقدی
اعتبار خرید با وام نقدی تفاوت‌های اساسی دارد. وام نقدی به حساب فرد واریز می‌شود و بازپرداخت به صورت اقساط انجام می‌گیرد، اما اعتبار خرید در قالب یک کیف پول اعتباری است که فقط جهت خرید کالا و خدمات از فروشگاه‌های طرف قرارداد قابل استفاده است.
در این طرح امکان برداشت وجه نقد، انتقال به حساب دیگر یا استفاده آزاد مشابه وام وجود ندارد.
مبلغ مصرف‌شده نیز در زمان دریافت مستمری به طور مستقیم از دریافتی کسر می‌شود و اقساط جداگانه‌ای ندارد.
علاوه بر این، حضور امکان خرید اقساطی کالا و خدمات در طرح از اعتبار خرید اولیه جدا است و شرایط متفاوتی دارد.
افراد مشمول و روش استفاده از طرح
بر اساس اعلام مدیرعامل بانک رفاه کارگران، بازنشستگان و مستمری‌بگیرانی که حقوق خود را از این بانک دریافت می‌کنند، می‌توانند از این خدمت بهره‌مند شوند. همچنین سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که مستمری‌بگیران این سازمان نیز امکان فعال‌سازی کیف پول اعتباری را دارند.
اگر فرد بخواهد از اعتبار خرید استفاده نکند، مستمری مطابق روال معمول به حساب وی واریز خواهد شد.
نحوه ثبت‌نام و فعال‌سازی
ثبت‌نام در این طرح به صورت غیرحضوری و از طریق اپلیکیشن «وایب» انجام می‌شود. مراحل به شرح زیر است:
- نصب اپلیکیشن وایب و ایجاد حساب کاربری
- ثبت‌نام در بخش مربوط به طرح تأمین رفاه و تکمیل مراحل راه‌اندازی حساب
- پذیرش شرایط و فعال‌سازی کیف پول اعتباری
- مشاهده اعتبار تخصیص یافته و استفاده از آن برای خرید
- بررسی مبلغ مصرف‌شده و میزان مستمری باقی‌مانده حین تسویه
فعال‌سازی کیف پول رایگان است و نیاز به ضامن، وثیقه، افتتاح حساب یا کارت بانکی جدید ندارد و مراجعه حضوری نیز ضروری نیست.
زمان کسر اعتبار از مستمری
مبلغ اعتبار مصرف‌شده هنگام پرداخت مستمری در سه روز پایانی ماه به صورت خودکار از دریافتی مستمری‌بگیر کسر می‌شود. سه وضعیت ممکن برای بازنشسته وجود دارد:
- عدم استفاده از اعتبار: مستمری پرداخت عادی بدون کسر
- استفاده از بخشی از اعتبار: فقط مبلغ خرید کسر خواهد شد
- استفاده از کل اعتبار: مبلغ مصرف‌شده تا سقف اعتبار تخصیص‌یافته کسر می‌شود
اجرای طرح تغییری در زمان‌بندی معمول پرداخت مستمری ایجاد نمی‌کند؛ هدف صرفاً فراهم کردن امکان خرید زودتر است.
اعتبار تشویقی خرید
یکی دیگر از قابلیت‌های طرح، اختصاص اعتبار تشویقی با میانگین تا ۵ درصد ارزش خرید است. این امتیاز در کیف پول اعتباری قرار می‌گیرد و برای خریدهای آتی قابل استفاده است، اما به صورت وجه نقد قابل برداشت یا انتقال نیست.
مثلاً در خریدی به ارزش ۲ میلیون تومان، اعتبار تشویقی ۵ درصد برابر ۱۰۰ هزار تومان خواهد بود که به معنای افزایش مستمری نیست.
