اسامی و بیوگرافی فیلم سینمایی ستارخان + داستان فیلم
فیلم سینمایی «ستارخان» به کارگردانی علی حاتمی، یکی از آثار تاریخی سینمای ایران است که در سال ۱۳۵۱ ساخته شد و به بخشی از زندگی و مبارزات ستارخان، از چهره‌های برجسته جنبش مشروطه ایران، می‌پردازد.
به گزارش اینتیتر، این فیلم با حضور بازیگرانی همچون علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی، عنایت‌الله بخشی، پرویز صیاد و جلال پیشواییان ساخته شد، اما نمایش آن با حاشیه‌های سیاسی و تاریخی متعددی همراه بود و سرانجام چند روز پس از آغاز اکران عمومی توقیف شد.
در ادامه، داستان فیلم سینمایی ستارخان، اسامی بازیگران و بیوگرافی هنرمندان حاضر در این اثر را مرور می‌کنیم.
داستان فیلم سینمایی ستارخان چیست؟
فیلم ستارخان روایتی از زندگی و مبارزات ستارخان در جریان انقلاب مشروطه ایران است. داستان با فرار کربلایی علی و ستارخان از نیروهای امنیتی در بازار تبریز آغاز می‌شود. این دو پس از دستگیری و بازجویی، با تلاش حیدرخان عمواوغلی آزاد می‌شوند و راهی تهران می‌شوند.
در تهران، ستارخان به صف مشروطه‌خواهان می‌پیوندد و فرماندهی گروهی متشکل از ۱۰۰ سوار مشروطه‌چی را بر عهده می‌گیرد. او در ادامه با باقرخان دیدار می‌کند و همراه او پیمان‌نامه‌ای به امضا می‌رساند.
با به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی به دستور محمدعلی شاه و آغاز درگیری میان نیروهای دولتی و مشروطه‌خواهان، حیدرخان عمواوغلی به تبریز بازمی‌گردد تا مردم را به حمایت از ستارخان ترغیب کند. اما ورود نیروهای دولتی به تبریز، نبردی خونین را رقم می‌زند و شماری از مشروطه‌خواهان کشته یا زخمی می‌شوند.
در جریان این اتفاقات، کربلایی علی نیز دستگیر و شکنجه می‌شود و خانواده‌اش سرنوشت تلخی پیدا می‌کنند. در نهایت، ستارخان و باقرخان بازداشت و به تهران منتقل می‌شوند. داستان فیلم با کشته شدن این دو چهره تاریخی در باغ اتابک به پایان می‌رسد.
اسامی بازیگران فیلم ستارخان
از بازیگران معرفی‌شده برای فیلم سینمایی ستارخان می‌توان به هنرمندان زیر اشاره کرد:
-
علی نصیریان در نقش ستارخان
-
عنایت‌الله بخشی
-
عزت‌الله انتظامی
-
پرویز صیاد
-
جلال پیشواییان
-
محمدعلی کشاورز
-
صادق بهرامی
-
عبدالعلی همایون
-
جهانگیر فروهر
-
محمدعلی سپانلو
-
سیروس ابراهیم‌زاده
-
باقر صحرارودی
-
قدرت‌الله انتظامی
بیوگرافی بازیگران فیلم ستارخان
علی نصیریان
علی نصیریان، متولد ۱۵ بهمن ۱۳۱۳، بازیگر، نمایشنامه‌نویس و کارگردان سینما، تئاتر و تلویزیون ایران است. او از چهره‌های ماندگار هنر بازیگری ایران به شمار می‌رود و در سال ۱۳۸۰ عنوان چهره ماندگار رشته بازیگری را دریافت کرد.
نصیریان فعالیت سینمایی خود را با فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ آغاز کرد. او در طول فعالیت هنری خود در آثار ماندگاری همچون «آقای هالو»، «هزاردستان»، «بوی پیراهن یوسف»، «مسخره‌باز» و «هفت بهار نارنج» حضور داشته است.
او برای بازی در فیلم مسخره‌باز برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و برای فیلم هفت بهار نارنج برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد جشنواره فیلم فجر شد. نصیریان در فیلم ستارخان نقش اصلی این اثر، یعنی سردار مشروطه را ایفا کرد.
عزت‌الله انتظامی
عزت‌الله انتظامی، متولد ۳۱ خرداد ۱۳۰۳ و درگذشته ۲۶ مرداد ۱۳۹۷، از بازیگران برجسته سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بود که به «آقای بازیگر» شهرت داشت.
او فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد و پس از تجربه حضور در نمایش‌های مختلف، برای ادامه تحصیل در زمینه سینما و تئاتر به آلمان رفت. انتظامی نخستین تجربه سینمایی خود را با فیلم «گاو» به کارگردانی داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۸ رقم زد.
از آثار شاخص او می‌توان به «گاو»، «اجاره‌نشین‌ها»، «حاجی واشنگتن»، «هامون»، «دایره مینا»، «روسری آبی» و «خانه‌ای روی آب» اشاره کرد. او همچنین نخستین مدیرعامل موزه سینمای ایران بود و در سال ۱۳۸۲ به عنوان چهره ماندگار ایران انتخاب شد.
عنایت‌الله بخشی
عنایت‌الله بخشی، متولد ۷ فروردین ۱۳۲۴، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بود که در طول حدود شش دهه فعالیت هنری در بیش از ۱۷۰ اثر نمایشی حضور داشت.
او فعالیت تئاتری خود را از سال ۱۳۴۴ در گروه هنر ملی آغاز کرد و نخستین تجربه سینمایی‌اش حضور در فیلم «آقای هالو» به کارگردانی داریوش مهرجویی در سال ۱۳۴۹ بود.
بخشی در آثار مطرحی همچون «ستارخان»، «تنگنا»، «تنگسیر»، «گوزن‌ها»، «سردار جنگل»، «روز واقعه»، «سگ‌کشی» و «شاه‌نقش» بازی کرد. از مجموعه‌های تلویزیونی مطرح او نیز می‌توان به «سربداران»، «امام علی»، «پهلوانان نمی‌میرند» و «ولایت عشق» اشاره کرد.
او برای فعالیت‌های هنری خود نشان درجه یک هنری دریافت کرد و در سال ۱۳۹۸ به همراه علی نصیریان و محمدعلی کشاورز، نخستین نشان سنگلج را دریافت کرد.
پرویز صیاد
پرویز صیاد، متولد اول فروردین ۱۳۱۸ در لاهیجان، بازیگر، نمایشنامه‌نویس، مترجم، فیلم‌ساز و نویسنده ایرانی مقیم آمریکاست.
او پس از تحصیل در رشته اقتصاد دانشگاه تهران، از ۱۸ سالگی فعالیت‌های هنری خود را آغاز کرد. صیاد بیشتر به دلیل خلق و بازی در مجموعه آثار شخصیت صمد شناخته می‌شود. از دیگر آثار مطرح او می‌توان به فیلم «حسن کچل» و مجموعه تلویزیونی «دایی جان ناپلئون» اشاره کرد.
جلال پیشواییان
جلال پیشواییان، متولد ۲۰ خرداد ۱۳۰۹ و درگذشته ۲۰ آذر ۱۴۰۰، بازیگر سینما و از چهره‌های شناخته‌شده نقش‌های منفی در سینمای ایران بود.
او فعالیت بازیگری را در سال ۱۳۴۰ با فیلم «دختری فریاد می‌کشد» آغاز کرد و در بیش از ۸۰ فیلم سینمایی حضور داشت. بازی در نقش منصور آب‌منگل در فیلم «قیصر» به کارگردانی مسعود کیمیایی، از مهم‌ترین نقش‌های کارنامه هنری او محسوب می‌شود.
پیشواییان همچنین با کارگردانانی همچون علی حاتمی، ساموئل خاچیکیان و پرویز صیاد همکاری کرد.
محمدعلی کشاورز
محمدعلی کشاورز، متولد ۲۶ فروردین ۱۳۰۹ و درگذشته ۲۵ خرداد ۱۳۹۹، از بازیگران برجسته سینما و تلویزیون ایران بود.
او فعالیت سینمایی خود را در سال ۱۳۴۳ با فیلم «شب قوزی» آغاز کرد و در ادامه با کارگردانان مطرحی همچون فرخ غفاری، ابراهیم گلستان و علی حاتمی همکاری داشت.
از آثار شاخص او می‌توان به «آقای هالو»، «رگبار»، «مادر»، «هزاردستان» و «زیر درختان زیتون» اشاره کرد. کشاورز به‌ویژه با ایفای نقش شعبان استخوانی در مجموعه تلویزیونی «هزاردستان» در ذهن مخاطبان ماندگار شد.
صادق بهرامی
صادق بهرامی، متولد ۱۲۸۸ و درگذشته دی ۱۳۶۶، بازیگر و کارگردان تئاتر، سینما و تلویزیون ایران بود.
او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۰۱ با حضور در گروه‌های تئاتری آغاز کرد و از دانش‌آموختگان هنرستان هنرپیشگی ایران بود. بهرامی در سال ۱۳۳۰ با فیلم «شکار خانگی» وارد سینما شد و از سال ۱۳۳۳ نیز فعالیت خود را در رادیو به عنوان بازیگر و کارگردان نمایش‌های رادیویی ادامه داد.
عبدالعلی همایون
مهم‌ترین نقش او شخصیت سرکار استوار در مجموعه تلویزیونی «سرکار استوار» و مجموعه فیلم‌های صمد به کارگردانی پرویز صیاد بود. او فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد و پیش از ورود به رادیو، در تأسیس تماشاخانه هنر نیز مشارکت داشت.
جهانگیر فروهر
او در بیش از ۱۰۰ فیلم سینمایی و ۳۰ مجموعه تلویزیونی حضور داشت. فعالیت حرفه‌ای او در تئاتر از سال ۱۳۲۱ آغاز شد و نخستین تجربه سینمایی‌اش در سال ۱۳۴۵ با فیلم «گنجینه سلیمان» رقم خورد.
از آثار شناخته‌شده او می‌توان به «سوته‌دلان»، «مسافران» و «هزاردستان» اشاره کرد. او پدر لیلا فروهر، خواننده ایرانی، بود.
سیروس ابراهیم‌زاده
سیروس ابراهیم‌زاده، متولد ۱۲ فروردین ۱۳۱۶ در اردبیل، بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایران بود.
او پس از تحصیل در رشته زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاه تهران، برای ادامه تحصیل در رشته تئاتر به انگلستان رفت و در زمینه تئاتر و موسیقی تحصیلات خود را ادامه داد. از فعالیت‌های هنری او در سینما و تلویزیون نیز می‌توان به حضور در آثار مختلف نمایشی اشاره کرد.
محمدعلی سپانلو
او دانش‌آموخته رشته حقوق دانشگاه تهران و از اعضای نخستین کانون نویسندگان ایران بود. سپانلو علاوه بر سرودن شعر، آثار نویسندگان مطرحی همچون آلبر کامو و ژان پل سارتر را ترجمه کرد. از مجموعه‌های شعری او می‌توان به «پیاده‌روها»، «نبض وطنم را می‌گیرم» و «قایق‌سواری در تهران» اشاره کرد.
باقر صحرارودی
او فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۳۴ آغاز کرد و علاوه بر بازیگری، در زمینه تهیه‌کنندگی، نویسندگی و کارگردانی نیز فعالیت داشت. نخستین حضور سینمایی او با ایفای نقش معلم صمد رقم خورد.
قدرت‌الله انتظامی
قدرت‌الله انتظامی، متولد سال ۱۳۰۸ در محله سنگلج تهران و درگذشته ۱۸ شهریور ۱۴۰۰، بازیگر و موسیقیدان ایرانی و برادر کوچک‌تر عزت‌الله انتظامی بود.
او علاوه بر بازیگری، در موسیقی نیز فعالیت داشت و نوازندگی سنتور را نزد استادانی همچون ابوالحسن صبا و حسین یاحقی فرا گرفت. مهم‌ترین نقش تلویزیونی او شخصیت گروهبان حیدری در مجموعه «سرکار استوار» بود که در بیش از ۱۰۰ قسمت از این مجموعه حضور داشت.
حاشیه‌های فیلم ستارخان و علت توقیف آن
فیلم ستارخان از جمله آثار بحث‌برانگیز علی حاتمی در دهه ۱۳۵۰ بود. این فیلم پس از ساخته شدن در سال ۱۳۵۱، از ۱۳ اسفند همان سال در ۱۰ سالن سینمای تهران به نمایش درآمد، اما خیلی زود با اعتراض‌هایی از سوی روزنامه‌ها و برخی نمایندگان مجلس شورای ملی مواجه شد.
در نشست غیرعلنی مجلس در ۱۵ اسفند ۱۳۵۱، شماری از نمایندگان بیانیه‌ای در اعتراض به روایت تاریخی فیلم امضا کردند. منتقدان معتقد بودند که فیلم در بازنمایی وقایع تاریخی و شخصیت ستارخان دچار تحریف شده است.
سندیکای هنرمندان نیز از علی حاتمی به دلیل نحوه روایت زندگی این شخصیت تاریخی انتقاد کرد. در پی این اختلاف‌ها، حاتمی از سندیکای هنرمندان خارج شد.
سرانجام کمیته امور سینمایی وزارت فرهنگ و هنر در ۱۷ اسفند ۱۳۵۱ پروانه نمایش فیلم را لغو کرد و نمایش عمومی آن متوقف شد. به این ترتیب، فیلم ستارخان تنها چند روز پس از آغاز اکران با توقیف مواجه شد.
