نشست تاریخی شنژن؛ آغاز نظم تازه یا نمایش قدرت؟

کد خبر : ۴۷۷۷۶۰
نشست تاریخی شنژن؛ آغاز نظم تازه یا نمایش قدرت؟

نشست سه‌جانبه ترامپ، پوتین و شی جین‌پینگ در شنژن، فرصتی برای تقویت جایگاه دیپلماتیک چین و گفت‌وگو درباره مسائل جهانی از جمله جنگ اوکراین، درگیری ایران، کنترل تسلیحات هسته‌ای و اختلاف‌های تجاری است. با این حال، اولویت‌های سه کشور یکسان نیست: واشنگتن بر مسائل هسته‌ای و خاورمیانه و تمدید آتش‌بس تجاری تمرکز دارد، مسکو خواهان پیشبرد مذاکرات اوکراین است و پکن تلاش می کند بدون پذیرش مسئولیت مستقیم در جنگ، روابط خود با روسیه را حفظ کند.

به گزارش اینتیتر به نقل از شبکه سی‌ان‌بی‌سی،   چین روز دوشنبه تأیید کرد شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور این کشور، روز پنجشنبه در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شهر شنژن با ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، رؤسای جمهور روسیه و آمریکا، دیدار خواهد کرد. این نشست نخستین گردهمایی سه‌جانبه رهبران این سه قدرت به شمار می‌رود و در شرایطی برگزار می‌شود که جنگ اوکراین، درگیری‌های خاورمیانه و اختلاف‌های تجاری واشنگتن و پکن همچنان بر مناسبات بین‌المللی سایه انداخته‌اند.

 تأیید پکن پس از اعلام خبر از سوی مسکو و کاخ سفید منتشر شد. پیش‌تر روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود پوتین پیشنهاد برگزاری چنین نشستی را با هدف مذاکره درباره پایان جنگ چهار ساله اوکراین مطرح کرده است.

ابتکار دیپلماتیک و موقعیت چین

اگرچه دیدار سه‌جانبه رهبران چین، روسیه و آمریکا سابقه نداشته است، هر سه طرف پیش‌تر روابط دوجانبه مستمری داشته‌اند. شی جین‌پینگ از اکتبر سال گذشته تاکنون سه بار با ترامپ دیدار کرده و از زمان رسیدن به ریاست‌جمهوری چین در سال ۲۰۱۳ نیز بیش از ۴۰ بار با پوتین ملاقات داشته است. ترامپ و پوتین نیز چندین بار دیدار حضوری داشته‌اند که از جمله آن‌ها سفر رئیس‌جمهور روسیه به آلاسکا در اوت ۲۰۲۵ بود.

پیتر الکساندر، مدیرعامل شرکت مشاوره «زی‌بن ادوایزرز» در شانگهای معتقد است صرف توانایی شی برای گردهم آوردن رهبران آمریکا و روسیه، حتی پیش از آغاز مذاکرات، برای چین دستاورد سیاسی محسوب می‌شود. از نگاه او، میزبانی این نشست جایگاه پکن را به‌عنوان بازیگری مؤثر در تعامل میان قدرت‌های بزرگ تقویت می‌کند. ترامپ نیز واشنگتن را برای سفری چهارروزه به آسیا ترک کرده است که علاوه بر حضور در چین، شامل توقفی در فیلیپین خواهد بود.

اختلاف بر سر دستور کار نشست

با وجود اهمیت نمادین این دیدار، هنوز درباره محورهای اصلی مذاکرات توافق روشنی وجود ندارد. نئو وانگ، استراتژیست ارشد چین در مؤسسه اورکور آی‌اس‌آی، اختلاف بر سر دستور کار را مهم‌ترین مانع پیش روی نشست سه‌جانبه می‌داند. کاخ سفید اعلام کرده است واشنگتن قصد دارد موضوعاتی مانند کنترل تسلیحات هسته‌ای و جنگ خاورمیانه را در اولویت قرار دهد، در حالی که احتمال پرداختن جدی به جنگ اوکراین را کاهش داده است.

اولیویا ویلز، سخنگوی کاخ سفید، گفته است ترامپ درباره کاهش تسلیحات هسته‌ای در جهان گفت‌وگو خواهد کرد؛ موضوعی که به گفته او رئیس‌جمهور آمریکا آن را تهدیدی جدی می‌داند. جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز از دیگر موضوعاتی است که ترامپ قصد دارد مطرح کند، اما انتظار نمی‌رود جنگ روسیه در اوکراین در دستور کار اصلی واشنگتن قرار گیرد. این رویکرد با اولویت مسکو تفاوت دارد. پوتین در دیدار هفته گذشته با جرد کوشنر و استیو ویتکاف در مسکو، موضع خود درباره جنگ اوکراین را تغییر نداد و از اروپا خواست مشخص کند که خواهان صلح است یا جنگ.

این دیدار یک روز پس از پایان دور دیگری از مذاکرات با هدف خاتمه جنگ اوکراین در ابوظبی برگزار شد. یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور روسیه، نیز اعلام کرده است مذاکرات شنژن ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به راه‌حلی مذاکره‌شده درباره جنگ اوکراین خواهد بود.

احتیاط پکن درباره پرونده اوکراین

با وجود روابط راهبردی نزدیک چین و روسیه، پکن ممکن است در صدور موضع مشترک درباره جنگ اوکراین محتاطانه عمل کند. نئو وانگ معتقد است شی احتمالاً به دلیل مناسبات نزدیک با پوتین تمایل دارد با حضور در نشست به او امتیاز سیاسی بدهد، اما صدور بیانیه مشترک درباره سرزمین‌های اوکراین، ترتیبات امنیتی یا تحریم‌های روسیه بعید به نظر می‌رسد. به گفته این تحلیلگر، چنین موضع‌گیری‌هایی می‌تواند چین را در معرض فشار و پرسشگری سیاسی بیشتری قرار دهد. پکن تاکنون تلاش کرده است ضمن حفظ روابط نزدیک با مسکو، از پذیرش مسئولیت مستقیم در قبال جنگ اوکراین و پیامدهای آن فاصله بگیرد.

در همین حال، رابرت کیگن، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز، پیش‌تر هشدار داده بود که اگر چین و روسیه احساس کنند ترامپ در داخل آمریکا از نظر سیاسی تضعیف شده است، ممکن است در دو سال آینده رویکرد نظامی جسورانه‌تری در پیش بگیرند. این ارزیابی پس از شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شد.

آتش‌بس تجاری واشنگتن و پکن

یکی دیگر از محورهای مهم نشست، احتمال تمدید آتش‌بس تجاری میان آمریکا و چین است؛ توافقی که قرار است در ژانویه به پایان برسد. تحلیلگران عمدتاً انتظار دارند دو طرف با تمدید آن موافقت کنند، هرچند نشانه‌هایی از افزایش اختلاف‌ها در روابط اقتصادی و سیاسی واشنگتن و پکن دیده می‌شود. کارلوس کازانووا، اقتصاددان ارشد آسیا در بانک یوبی‌پی معتقد است رهبران دو کشور ممکن است علاوه بر تمدید فوری آتش‌بس، درباره ایجاد چارچوبی پایدارتر برای بازتنظیم روابط تجاری نیز گفت‌وگو کنند.

کسری تجاری آمریکا در برابر چین همچنان قابل‌توجه است و صادرات پکن به بازار آمریکا در بخش عمده سال جاری، در مقایسه با پایه پایین سال گذشته، رشد دورقمی داشته است. از دیدگاه واشنگتن، کاهش این کسری یکی از محورهای اصلی مطالبه برای برقراری توازن بیشتر در تجارت دوجانبه خواهد بود.

نشست شنژن در شرایطی برگزار می‌شود که اختلاف بر سر اوکراین، جنگ ایران، کنترل تسلیحات هسته‌ای و مناسبات تجاری، دستور کار سه قدرت را تحت تأثیر قرار داده است. در حالی که چین از میزبانی این دیدار می‌تواند برای تقویت جایگاه دیپلماتیک خود بهره ببرد، تفاوت اولویت‌های واشنگتن و مسکو و ملاحظات پکن، دستیابی به توافقی جامع را دشوار می‌کند. از این رو، اهمیت نشست تنها به نتایج احتمالی آن محدود نیست؛ نحوه تعامل سه رهبر و میزان آمادگی آن‌ها برای مدیریت اختلاف‌ها نیز می‌تواند بر مسیر روابط قدرت‌های بزرگ در ماه‌های آینده تأثیر بگذارد.

نظرات بینندگان