جزئیات تازه از طرح دو روزه تهران برای پایان جنگ
یک منبع دیپلماتیک گفت: طبق طرح دو روزه ایران، آمریکا نخست باید به جنگها در تمامی جبههها پایان دهد، تحریمهای نفتی را لغو کند و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد سازد و محاصره دریایی بنادر ایران را بردارد.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، همزمان با تشدید تنشها در تنگه هرمز و ادامه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ، انتشار دو گزارش از سوی رسانههای آمریکایی درباره ارتباط سدهای ایران با تأسیسات موشکی و احتمال استفاده تهران از «بمب کثیف»، واکنشهای گستردهای در پی داشته است. یک روزنامه لبنانی این گزارشها را در چارچوب نگرانیها درباره زمینهسازی رسانهای برای توجیه گسترش حملات آمریکا به زیرساختهای ایران بررسی کرده است.
به نقل از الاخبار، تحولات نظامی و دیپلماتیک منطقه در شرایطی دنبال میشود که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، رایزنیهای خود را در اسلامآباد و مسقط ادامه داده و همزمان توجهها به نشست سهجانبه دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، رؤسای جمهور آمریکا، روسیه و چین، معطوف شده است.
در همین حال، دو گزارش منتشرشده از سوی روزنامه نیویورکتایمز و شبکه سیانان درباره زیرساختهای ایران و ادعاهای مربوط به احتمال استفاده از سلاحهای غیرمتعارف، بحثهایی را درباره پیامدهای احتمالی این فضاسازی رسانهای بر روند جنگ برانگیخته است.
ادامه درگیریها در تنگه هرمز؛ رایزنیهای عراقچی در مسقط و اسلامآباد
در تازهترین تحولات میدانی، ایران روز گذشته بار دیگر اعلام کرد یک رادار آمریکایی را در پایگاه نظامی شیخ عیسی در بحرین هدف قرار داده است. این حمله سومین اقدام از این نوع طی پنج روز گذشته عنوان شده است. در مقابل، آمریکا مناطقی را در جزیره قشم، واقع در تنگه هرمز، هدف حمله قرار داد.
همزمان با این تحولات، عراقچی روز گذشته در مسقط با هیثم بنطارق، سلطان عمان، و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور، دیدار کرد.
البوسعیدی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که در این دیدار، طرفین دیدگاههای خود را درباره آخرین تلاشهای دیپلماتیک برای مقابله با چالشهای منطقهای» مبادله کردند و بر «اهمیت تداوم گفتوگو و رایزنی با هدف کاهش تنشها و دستیابی به راهحلهای مسالمتآمیز تأکید داشتند.
عراقچی نیز با اشاره به رویکرد تهران در قبال تحولات منطقه تأکید کرد که ایران همواره در استفاده از دیپلماسی جدی بوده و در دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی خود با قاطعیت عمل میکند.
جزئیات طرح دو روزه ایران برای توافق با آمریکا
در کنار رایزنیهای عمان، اظهارات اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، درباره پیشنهاد جدید ایران برای توافق با آمریکا نیز مورد توجه قرار گرفت.
دار در کنفرانس خبری مشترک با عراقچی در اسلامآباد اعلام کرد که تهران یک «طرح دو روزه» برای دستیابی به توافق با واشنگتن ارائه کرده و اکنون در انتظار پاسخ طرف آمریکایی است.
با این حال، یک منبع دیپلماتیک گفت: طرح دو روزه ایران که اسحاق دار از آن سخن گفته، نسخه فشردهشده طرح هفتروزهای است که ایران در سپتامبر گذشته ارائه کرد و پیشنهاد جدیدی محسوب نمیشود.
این منبع در تشریح جزئیات طرح افزود: بر اساس این طرح، آمریکا در روز نخست باید تمامی تعهدات خود را بهطور کامل و عملی اجرا کند؛ از جمله پایان دادن به جنگها در تمامی جبههها، لغو تحریمهای نفتی، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و رفع محاصره دریایی بنادر ایران. در روز دوم و پس از اجرای این اقدامات، ایران تنگه هرمز را به روی کشتیرانی تجاری باز میکند و مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، از جمله درباره برنامه هستهای ایران، آغاز میشود.
به گفته این منبع، اختلاف اصلی تهران و واشنگتن بر سر ترتیب و زمانبندی اجرای تعهدات است. ایران بر اجرای فوری و کامل شروط خود در مرحله نخست تأکید دارد، در حالی که آمریکا خواهان آن است که برخی اقدامات به مراحل بعدی موکول شود و تهران پیش از آن امتیازهایی در حوزه هستهای ارائه کند.
این منبع همچنین خاطرنشان کرد که تلاشهای قطر برای نزدیک کردن مواضع دو طرف تاکنون نتوانسته است گشایشی در این اختلاف ایجاد کند.
با وجود آنکه وزارت امور خارجه قطر از ادامه تلاشهای میانجیگرانه برای پایان دادن به جنگ خبر داده، الاخبار معتقد است پذیرش طرح دو روزه ایران از سوی واشنگتن با موانعی روبهرو است.
نشست ترامپ، پوتین و شی جینپینگ؛ چشمانداز مبهم پایان جنگ
در شرایطی که تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها ادامه دارد، نگاهها به نشست سهجانبه دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در شهر شنژن چین دوخته شده است؛ نشستی که قرار است مشخص کند آیا رایزنی میان سه قدرت جهانی میتواند بر روند تحولات منطقهای و جنگ ایران و آمریکا تأثیر بگذارد یا خیر.
با این حال، محافل پیگیر تحولات سطح انتظارات از این دیدار را بالا ارزیابی نمیکنند. تماسهای پیشین میان واشنگتن و هر یک از مسکو و پکن نیز نتوانسته بحران را از وضعیت کنونی خارج کند.
این تحولات در حالی دنبال میشود که در داخل دولت آمریکا درباره گام بعدی در قبال ایران اختلافنظر وجود دارد و فشارهای اسرائیل برای ازسرگیری جنگ نیز ادامه دارد.
ادعای نیویورکتایمز درباره ارتباط سدهای ایران با تأسیسات موشکی
در چنین فضایی، گزارش روزنامه نیویورکتایمز درباره احتمال ارتباط میان شبکه سدها و طرحهای انتقال آب ایران با تأسیسات زیرزمینی موشکی، واکنشهای گستردهای برانگیخته است.
این روزنامه با تطبیق نقشه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به مواضع موشکی با موقعیت سدها و طرحهای آبرسانی ایران، مدعی شد که میان برخی از این زیرساختها و تأسیسات نظامی زیرزمینی همپوشانی جغرافیایی وجود دارد.
بر اساس ادعای این گزارش، برخی کارشناسان احتمال دادهاند که تعدادی از پروژههای آبی ایران علاوه بر کارکردهای غیرنظامی، برای تأمین آب و انرژی تأسیسات نظامی زیرزمینی نیز مورد استفاده قرار گرفته باشند؛ موضوعی که میتواند وابستگی این تأسیسات به شبکه سراسری را کاهش دهد.
با این حال، نکته مهم آن است که این گزارش به معنای اثبات کاربری نظامی سدهای ایران نیست و ارتباط مطرحشده در آن در حد فرضیه و بررسی همپوشانی جغرافیایی باقی مانده است.
ادعای سیانان درباره احتمال استفاده ایران از بمب کثیف
در سوی دیگر، شبکه سیانان به نقل از هفت مقام آمریکایی گزارش داد که اطلاعات اطلاعاتی جدید آمریکا از بررسی گزینههایی در ایران برای هدف قرار دادن مقامهای ارشد دولت ترامپ در واشنگتن با استفاده از «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی حکایت دارد.
بر اساس ادعای این گزارش، مقامهای آمریکایی درباره توانایی یا تصمیم تهران برای اجرای چنین سناریویی اتفاقنظر ندارند. منابع مورد استناد سیانان همچنین تأکید کردهاند که اطلاعات مطرحشده لزوماً به معنای قریبالوقوع بودن حمله نیست و بیشتر از بررسی گزینههای احتمالی حکایت دارد.
دونالد ترامپ نیز در واکنش به این گزارش اعلام کرد که این ادعاها را «بسیار جدی» میگیرد.
انتشار این گزارش در کنار گزارش نیویورکتایمز، بحثهایی را درباره احتمال تأثیرگذاری چنین ادعاهایی بر فضای سیاسی و امنیتی آمریکا و فراهم شدن زمینه برای اقدامات نظامی بیشتر علیه ایران به راه انداخته است.
واکنش ایران؛ اتهام زمینهسازی رسانهای برای حمله به زیرساختها
مقامهای ایرانی هر دو گزارش را رد کرده و نسبت به پیامدهای انتشار آنها هشدار دادهاند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، گزارش نیویورکتایمز درباره ارتباط سدها با تأسیسات موشکی را نوعی «عملیات فریب رسانهای» توصیف کرد و گفت هدف از طرح چنین ادعاهایی، فراهم کردن زمینه برای حمله به زیرساختهای حیاتی ایران است.
بقائی با اشاره به حمایت حقوق بینالملل بشردوستانه از تأسیسات و زیرساختهای غیرنظامی، به ماده ۵۶ پروتکل الحاقی نخست به کنوانسیونهای ژنو استناد کرد؛ مادهای که حمایت ویژهای از سدها، بندها و نیروگاههای هستهای در برابر حملات نظامی در شرایط مشخص در نظر گرفته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران همچنین گزارش سیانان درباره احتمال استفاده تهران از بمب کثیف در واشنگتن را رد کرد و آن را ادعاهایی بیاساس خواند.
او در واکنش به این فضاسازیها گفت: آنها تلاش میکنند گامبهگام پوششی از مشروعیت برای اقدامات تجاوزکارانه و جنایتهای بیشتر ایجاد کنند.
واکنش قالیباف به گزارش ادعایی نیویورکتایمز درباره سدهای ایران
محمدباقر قالیباف نیز به گزارش نیویورکتایمز واکنش نشان داد و با انتقاد از معیار مطرحشده درباره نزدیکی سدها به تأسیسات نظامی، به پیامدهای تعمیم چنین استدلالی اشاره کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: اگر سدهای نزدیک به پایگاههای موشکی دارای کاربری دوگانه هستند، پس هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی پایگاههای آمریکایی یا اسرائیلی قرار دارد نیز از همین کاربری دوگانه برخوردار است.
اظهارات قالیباف در شرایطی مطرح شده است که بحث درباره مرز میان زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات نظامی و همچنین قواعد حقوق بینالملل درباره حفاظت از زیرساختهای حیاتی، بار دیگر به یکی از محورهای مناقشه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.