آیفون چه چیزی را از نسل ما گرفت؟
مخترع Oculus و یکی از بنیانگذاران Anduril، گفت کهپیش از ظهور آیفون، «این تصور وجود داشت که فناوری ابزاری است برای چند برابر کردن خروجی و بازدهِ انسان.» او به تعبیر خودِ استیو جابز اشاره کرد که کامپیوتر را «دوچرخهای برای ذهن» میدانست. اما به عقیده لاکی، آیفون عملاً به نوعی «دوچرخه خودران» تبدیل شد؛ وضعیتی که از دیدگاه او، مشکلساز است.
به گزارش اینتیتر به نقل از فوربس، پالمر لاکی گلایهای در مورد آیفون دارد و آن را با زندگینامهنویس استیو جابز در میان گذاشت. لاکی، مخترع Oculus و یکی از بنیانگذاران Anduril، در قسمتی از پادکست Isaacson با عنوان The Builders که روز سهشنبه پخش شد و گزیدهای از آن به طور انحصاری با Fortune به اشتراک گذاشته شد، به والتر ایزاکسون میگوید: «استیو جابز همه چیز را با آیفون خراب کرد. ما هنوز از اثرات طراحی فوقالعاده محصول او رنج میبریم.»
به نقل از fortune، لاکی، که ثروتی بالغ بر ۵.۹ میلیارد دلار دارد، بحثی در مورد مهارت مطرح کرد: آیفون یادگیری فناوری را آنقدر آسان کرد که دیگر چیزی برای ماهر شدن در آن باقی نمانده است و از آن زمان تاکنون، هر محصولی از آن کپیبرداری کرده است. لاکی Oculus را در سال ۲۰۱۲ تأسیس کرد و فیسبوک آن را در سال ۲۰۱۴ با بیش از ۲ میلیارد دلار خریداری کرد. او در سال ۲۰۱۷ شرکت را ترک کرد تا Anduril، یک شرکت دفاعی که آخرین ارزش آن ۶۱ میلیارد دلار بود، تأسیس کند. سال گذشته، آندوریل و متا برای ساخت تجهیزات واقعیت افزوده و مجازی برای ارتش ایالات متحده با یکدیگر همکاری کردند و لاکی اخیراً با بن لام، کارآفرین شبیهسازی گرگهای وحشی و ماموتهای پشمالو، برای پرورش سگهای شبیهسازی شده ژنتیکی برای مصارف نظامی، از طریق شرکتی به نام وارهوند، همکاری کرده است.
آیزاکسون بحث خود را با این نظریه آغاز کرد که بزرگترین پیشرفتهای فناوری در نقطه تلاقی انسان و ماشین رخ میدهند؛ از اختراع «موس» توسط داگ انگلبارت گرفته تا رابطهای کاربری گرافیکی و کارهای استیو جابز، که شاید اوج آن «نورالینک» و تراشههایی باشد که در مغز ما کاشته میشوند.
لاکی در پاسخ گفت که پیش از ظهور آیفون، «این تصور وجود داشت که فناوری ابزاری است برای چند برابر کردن خروجی و بازدهِ انسان.» او به تعبیر خودِ استیو جابز اشاره کرد که کامپیوتر را «دوچرخهای برای ذهن» میدانست. اما به عقیده لاکی، آیفون عملاً به نوعی «دوچرخه خودران» تبدیل شد؛ وضعیتی که از دیدگاه او، مشکلساز است.
لاکی گفت: «مشکل آیفون این است که همه چیز را تا حدی ساده کرده که بله، میتوانید در کمتر از یک دقیقه کار با آن را یاد بگیرید.» به گفته او، شما در عرض حدود ۱۰ دقیقه با تمام قابلیتهای آن آشنا میشوید و پس از آن، در زمینه مهارت و بهرهوری به یک «سقف» برخورد میکنید.
او جایگزینی غیرمنتظره را مطرح کرد: «کار با صفحهکلید نیازمند هفتهها یا ماهها تمرین مداوم و متمرکز است تا بتوان به سرعت و دقت بالایی دست یافت»؛ حتی تا حد تسلط بر میانبرهای پیچیده برای کار با نرمافزار اکسل. نتیجه این تلاش چیست؟ «من به ابزاری فراتر از تواناییهای عادی انسان دست مییابم؛ ابزاری که به من اجازه میدهد با سرعتی معادل سرعتِ فکر کردن و با دقتی بسیار بالا، کلمات را وارد کامپیوتر کنم.»
همه چیز به «آیفون» تبدیل شده است
او گفت: «مشکل اینجاست که همه چیز به آیفون تبدیل شده است. هر اپلیکیشنی اکنون همان آیفون است. هر محصولی، آیفون است. هر هدست واقعیت مجازیای هم، آیفون است.» محصولات بهگونهای طراحی میشوند که یادگیریشان یک دقیقه و رسیدن به تسلط کامل بر آنها ۱۰ دقیقه زمان ببرد؛ و در این میان، «هیچ جایگاهی برای فردی که حاضر است ۱۰۰۰.۱۰، ۰۰۰ یا ۵۰.۰۰۰ ساعت صرفِ آموختنِ مهارت و هنرِ خود کند، در نظر گرفته نشده است.»
این عدد آشنا به نظر میرسد. مالکوم گلدول در سال ۲۰۰۸، یک سال پس از فروش آیفون، در کتاب «Outliers» قانون «۱۰۰۰۰ ساعت» را مطرح کرد. این قانون از مطالعهای در سال ۱۹۹۳ توسط روانشناس آندرس اریکسون بر روی دانشجویان ویولن در یک آکادمی موسیقی برلین گرفته شده است، جایی که بهترینها تا سن ۲۰ سالگی به طور متوسط حدود ۱۰۰۰۰ ساعت تمرین داشتند. اریکسون سالها به این شعار اعتراض کرد. او به همراه همکارش رابرت پول نوشت که این عدد یک میانگین است و «هیچ چیز خاص یا جادویی در مورد ده هزار ساعت وجود ندارد.» آنچه اهمیت داشت تمرین آگاهانه بود: آموزش متمرکز در مرز تواناییهایتان، چیزی شبیه به کیبورد لاکی.
مطالعات دیگر در مورد این ایده که تمرین باعث کمال میشود، تردید دارند. یک متاآنالیز در سال ۲۰۱۴ از ۸۸ مطالعه به رهبری بروک مکنامارا، که آن زمان در پرینستون بود، نشان داد که تمرین حدود ۱۲٪ از تفاوتها در عملکرد کلی و کمتر از ۱٪ در حرفهها را تشکیل میدهد.
شواهد محکمی درباره ماهیت آنچه «لاکی» توصیف میکند وجود دارد؛ شواهدی که نه از آیفون، بلکه از جدیدترین نوع رابطهای کاربری نشأت میگیرند. در مطالعهای که توسط اقتصاددانانی به نامهای اریک برینجلفسون، دنیل لی و لیندزی ریموند انجام شد، عملکرد ۵۱۷۹ کارشناس پشتیبانی مشتریان که به یک دستیار مبتنی بر هوش مصنوعی مولد مجهز شده بودند، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تعداد مسائل حلوفصلشده در هر ساعت، بهطور میانگین ۱۴ درصد افزایش یافته است؛ این رقم برای کارکنان تازهکار و کممهارت به ۳۴ درصد میرسد، در حالی که تأثیر آن بر کارکنان باتجربه و بسیار ماهر «ناچیز» بوده است.
این وضعیت که میتوان آن را به نوعی «معامله» در محیط کار تشبیه کرد نشان میدهد که افراد تازهکار بهسرعت پیشرفت چشمگیری میکنند، اما افراد خبره بهره چندانی نمیبرند. لاکی در بخشی از این پادکست اگرچه مستقیماً به هوش مصنوعی اشاره نمیکند، اما انتقاد مشابهی را متوجه رابطهای «مغز-رایانه» میسازد. او میگوید: «همه خواهان یک رابط جادویی میان انسان و رایانه هستند؛ رابطی که بتوان بدون نیاز به آموزش یا یادگیری از آن استفاده کرد. اما آیا واقعاً لازم است از چنین فناوری شگفتانگیزی استفاده کنیم، صرفاً برای اینکه روش متفاوتی برای فشردن چند دکمه و کار با رابط کاربری آیفون داشته باشیم؟»
تمام این هشدارها یادآور «پارادوکس بهرهوری سولو»است؛ مشاهدهای مشهور از رابرت سولو در سال ۱۹۸۷ که میگفت: «عصر رایانه را همهجا میتوان دید، مگر در آمارهای بهرهوری.» بر اساس دادههای «اداره آمار کار» در ایالات متحده، بهرهوری نیروی کار در این کشور بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ سالانه ۳.۳ درصد رشد داشت، اما این رقم در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸ به ۱.۴ درصد در سال کاهش یافت. طبق برآورد این اداره، این کندیِ رشد، معادل ۱۰.۹ تریلیون دلار از دست رفتنِ خروجی بوده است؛ رقمی که به ازای هر کارگر، حدود ۹۵ هزار دلار برآورد میشود.
آیفون نمیتواند با این شواهد، تقصیر را به گردن بگیرد. چاد سیورسون، اقتصاددان دانشگاه شیکاگو، تاریخ این رکود را به سال ۲۰۰۴، سه سال قبل از آیفون، نسبت میدهد. او دریافت که این رکود، دهها کشور را صرف نظر از میزان استفاده آنها از فناوری اطلاعات، تحت تأثیر قرار داده است و ارزش کالاهای دیجیتال رایگان که آمار از قلم انداخته، کمتر از یک سوم این شکاف را پوشش میدهد. بحران مالی ۲۰۰۸ نیز در همین دوره قرار میگیرد.
دلیل اینکه محصولات به سمت آیفون رفتند، پول است. دستگاهی که هر کسی میتواند در ۱۰ دقیقه با آن آشنا شود، میتواند به میلیاردها نفر برسد و همچنان بزرگترین تجارت اپل است: آیفون ۲۵۴.۱ میلیارد دلار از ۴۷۸.۸ میلیارد دلار درآمد این شرکت را در سال مالی ۲۰۲۶ که به گفته اپل در سپتامبر به پایان رسید، به خود اختصاص داده است. این رقم نسبت به ۲۰۹.۶ میلیارد دلار سال قبل افزایش یافته است.
نسخههای محل کار این معامله قدیمیتر از آیفون هستند. هری بریورمن در کتاب «کار و سرمایه انحصاری» در سال ۱۹۷۴ استدلال کرد که مدیران، مهارت را به عنوان یک استراتژی کنترل از مشاغل حذف میکنند و آیفون نسخهای از این معامله را به مصرفکنندگان فروخت.
مشتری خود لاکی ممکن است نظریه او را آزمایش کند. شرکت آندوریل میگوید که یک قرارداد نمونهسازی ۱۵۹ میلیون دلاری ارتش برای ساخت سیستمهای واقعیت افزوده با متا برای برنامه Soldier Borne Mission Command، جانشین هدست مشکلدار IVAS مایکروسافت، را برنده شده است و در حال توسعه هدست EagleEye خود با بودجه شخصی خود است. انتظار نمیرود ارتش تا سال ۲۰۲۸، اگر اصلاً یکی را انتخاب کند، گزینه برتر خود را به مرحله تولید برساند.
سربازان برای امرار معاش آموزش میبینند، تقریباً به اندازه هر کاربر ۱۰۰۰۰ساعته دیگری. اما MIT Technology Review گزارش داد که این چشمانداز، آنها را به زبان ساده با رابط صحبت میکند، و در نهایت حرکات چشم و ضربه زدن جایگزین گفتار میشود. جاناتان وانگ از RAND به این رسانه گفت که سیستم «باید کاملاً یکپارچه باشد».
سه سال پیش، «لاکی» نسبت به اپل رویکردی مهربانانهتر داشت. به گزارش «رود تو ویآر»، زمانی که هدست «ویژن پرو» در سال ۲۰۲۳ رونمایی شد، او گفت که اپل «تقریباً همه کارها را درست انجام داده است.» او همچنین اشاره کرد که «ایدههایی» برای رابطهای کاربری دارد که تسلط بر آنها سالها زمان میبرد، اما توضیح نداد که این ایدهها دقیقاً چه هستند.
او به «آیزاکسون» گفت: «امیدوارم روزی دوباره سروکلهاش پیدا شود.»