علت درگیری روسیه و اوکراین چیست؟

اینتیتر - سحر سادات زمانی؛ چند ماهی می شود که در مرزهای مشترک روسیه و اوکراین تحرکاتی از جنس جنگ دیده می شود و روسیه اخیرا بیش از صد هزار سرباز را راهی این مرزها کرده است. در حالی که روسیه این ادعا را دارد که پای جنگ در میان نیست و صرفا برای انجام رزمایش، نیروها را در آن قسمت مستقر کرده است، جامعه جهانی به خصوص آمریکا هشدار جنگی بزرگ را میان روسیه و اوکراین می دهد. برخی نیز خطر جنگ بین این دو کشور را زمینه ای برای جنگ جهانی سوم می دانند.

بیشتر بخوانید:

• سنگرهای برفی در خط مقدم جنگ اوکراین و روسیه + تصویر
• آموزش غیرنظامیان اوکراین برای جنگ با روسیه + تصویر

در مرزهای اوکراین و روسیه چه خبر است؟

در هفته اخیر نیز تنش ها در میان این دو کشور بالا گرفته است به گونه ای که زلنسکی رئیس جمهور اوکراین شب گذشته عنوان کرد: طبق اخباری که به دستش رسیده، روسیه روز چهارشنبه به این کشور حمله می کند. خبر حمله احتمالی روسیه به اوکراین را ابتدا آمریکا مطرح کرد و رسانه های غربی و کشور فرانسه نیز خبر از حالت تهاجمی نیروهای روسی در مرز اوکراین داده اند. همچنین در این هفته کشور انگلیس، پرچم خود را در اوکراین پایین کشید و صربستان نیز از این کشور رفت. همچنین سفارت آمریکا در شب گذشته در اوکراین بسته شد و کشورهای غربی و آمریکا از شهروندان خود خواستند تا اوکراین را ترک کنند.

اما از طرفی رییس جمهور اوکراین داستان حمله روسیه به این کشور را اغراق غربی ها در این خصوص تلقی کرده و طبق خبری که امروز ایسنا به نقل از رویترز منتشر کرده است رییس جمهور اوکراین به احتمال حمله روسیه به اوکراین در روز ۱۶ فوریه تردید داشته و این روز را روز وحدت اعلام کرده است. او در یک پیام ویدیویی خطاب به ملت اوکراین گفته است که آنها به ما گفتند که ۱۶ فوریه روز حمله روسیه است. ما آن را به روز وحدت تبدیل می‌کنیم. آنها تلاش می‌کنند تا با اعلام روزی به عنوان آغاز حمله نظامی ما را بترسانند. در این روز ما پرچم‌ های اوکراین را به دست می‌ گیریم و با خواندن سرود ملی به تمام جهان وحدت خود را نشان می‌ دهیم.

از طرفی روسیه نیز در این چند وقت بارها اعلام کرده است که به دنبال جنگ نیست و تنها خواستار تضمین های امنیتی است به این دلیل که اوکراین از طرف ناتو و اتحادیه اروپا از نظر تسلیحاتی در حال شارژ شدن است و تهدیدی بزرگ برای روسیه به حساب می آید.

تاکنون از اخبار احتمالات جنگ و اتفاقاتی که در مرز این دو کشور در جریان است، گفتیم. لازم است بدانید که در سالهای متمادی در اوکراین و روسیه این درگیری وجود داشته و هر از چندگاهی وضعیت در میان مرزهای این دو کشور وخیم می شود. اما سوالی که پیش می آید این است که چرا به این میزان تنش و حساسیت میان این دو کشور بالاست؟

علت درگیری روسیه و اوکراین چیست؟

همانطور که اشاره کردیم درگیری روسیه و اوکراین سابقه ای طولانی مدت دارد و به دوران استقلال اوکراین از جماهیر شوروی و فروپاشی این نظام باز میگردد. در واقع جدایی اوکراین از شوروی زمینه فروپاشی آن را فراهم آورد و از آن پس روسیه همواره به چشم تهدید به این سرزمین نگاه می کند.

نکته جالب در این موضوع اینجاست اوکراین در ابتدای تشکیل جماهیر شوروی از متحدان قوی این نظام بود و به همراه روسیه هسته اصلی شوروی را تشکیل می دادند و در زمان جدایی اوکراین از جماهیر شوروی، ضربه سختی به روسیه به عنوان تنها میراث دار شوروی خورد. از طرفی اوکراین برای روسیه به دلیل داشتن مرزهای مشترک جزو مناطق استراتژیک محسوب می شود و همواره به تمام اتفاقات و رویدادهای این کشور واکنش نشان می دهد.

ترس روسیه از پیشروی ناتو

اما مهم ترین مسئله نگرانی روسیه از عضویت اوکراین در ناتو است و بارها هم در این خصوص هشدار داده و این موضوع را به عنوان خط قرمز اقدامات امنیتی روسیه مطرح کرده است. اما دلیل ترس روسیه از ناتو و عضویت اوکراین در آن چیست؟

سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو در سال ۱۹۴۹ با هدف جلوگیری از حملات شوروی به دیگر کشورهای اروپایی تشکیل شد. در این پیمان کشورهای امضا کننده توافق کرده‌ اند حمله نظامی علیه یک یا چند کشور عضو در اروپا یا آمریکای شمالی را به عنوان حمله به تمامی کشورهای عضو تلقی کنند و به مقابله با آن برخیزند. پس از فروپاشی شوروی، روسیه دیگر ضرورتی بر وجود این پیمان نمی دید و همواره ناتو را به عنوان تهدید برای مرزهایش تلقی کرده و میکند. اما ناتو هچنان با قدرت باقی ماند و هم اکنون ۳۰ عضو دارد.

در سال ۲۰۰۸ اوضاع برای روسیه بدتر نیز شد و ناتو به عضویت اوکراین و گرجستان دو کشور هم مرز روسیه چراغ سبز نشان داد و در همانجا روسیه این اقدام را تهدید جدی برای امنیت ملی خود دانست.

از آن پس درگیری های میان اوکراین و روسیه بیشتر شده است. برخی از مردم اوکراین معتقدند که روسیه نمی تواند برای عضویت کشورشان در ناتو تصمیم گیری کند اما برخی دیگر از مردم این سرزمین عرق خاصی به روسیه دارند و با این کشور هم نظر هستند. در واقع اوکراین را می توان کشور دوپاره در نظر گرفت که طرف شرقی آن با روسیه همگام است و طرف غربی آن با کشورهای غرب اروپا توافق بیشتری دارد.

تنش هشت ساله میان اوکراین و روسیه

با وجود همه ی دلایلی که مطرح شد، شدت تنشی که امروز بین روسیه و اوکراین مشاهده می کنیم سابقه ای هشت ساله دارد و با سرنگونی ویکتور یانوکویچ، رییس جمهوری وقت اوکراین که به شدت طرفدار روسیه بود آغاز شد.

در سال ۲۰۱۴ ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه با برگزاری همه پرسی شبه جزیره استراتژیک کریمه را به خاک روسیه منضم کرد. این شبه جزیره بیش از نیم قرن بود که تحت کنترل اوکراینی ها بود و همین امر با مخالفتهای گسترده آمریکا و کشورهای اروپایی مواجه شد و تحریم هایی را برای روسیه در نظر گرفتند. از آن پس به بعد کشورهای غربی همواره روسیه را متهم به طرفداری از جدایی طلبان اوکراینی نیز می کنند.

همچنین طبق ادعای روسیه در سالهای اخیر ناتو و اتحادیه اروپا حمایتشان از اوکراین را بیشتر کرده و در اختیار آنها تسلیحات نظامی قرار می دهند. در سال ۲۰۲۱ این تحرکات از جانب ناتو جدی تر شده است و از این رو روسیه نیز روز به روز بر تعداد نیروهای نظامی خود در مرزهای اوکراین افزوده است. از طرفی جو بایدن در پایان سال ۲۰۲۱ هشدار حمله احتمالی روسیه به اوکراین را داد اما روسیه همواره احتمال جنگ را رد کرده است و به گفته خودش تنها به دنبال تضمین های امنیتی است.

در هفته اخیر نیز اخبار رسانه های غربی حکایت از این دارد که مسئله بین این دو کشور در حال جدی شدن است و احتمال درگیری و جنگ بالاست در حالی که روسیه و اوکراین بارها احتمال جنگ را رد کرده اند و حرف از اتحاد را به میان آورده اند.