ابوریحان بیرونی چه کسی بود؟

کد خبر : ۱۵۷۴۹۶
ابوریحان بیرونی چه کسی بود؟

امروز سیزدهم شهریور روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی، عالم و دانشمند بزرگ قرن چهارم و پنجم هجری قمری است.

اینتیتر - سحر سادات زمانی؛ ابوریحان بیرونی دانشمند پرآوازه است که در زمینه های مختلف علمی مانند فلسفه، ریاضیات، تقویم، جغرافیا، تاریخ و دیگر علوم آن دوران دستی بر آتش داشته است.

بیرونی در عصر سامانی و غزنوی زندگی می کرد. او را به عنوان پدر علم انسان شناسی و هندشناسی می دانند. روز سیزدهم شهریور در تقویم هجری شمسی به عنوان روز بزرگداشت این دانشمند بزرگ شناخته می شود.

زندگینامه ابوریحان بیرونی

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی در تاریخ هجدهم دی ماه سال ۳۵۱ خورشیدی در شهر کاث یکی از شهرهای ولایت خوارزم به دنیا آمد. پدر ابوریحان، ابوجعفر احمد بن علی اندیجانی، اخترشناس دربار خوارزمشاه و مادر او ماما بود.

ابوریحان از کودکی علاقه مند به علم و دانش بود و از همان زمان شروع به یادگیری علوم مختلف کرد.

او ۲۵ سال ابتدای زندگی خود را در شهر کاث گذراند و در آنجا به آموختن علوم فقه و الهیات، ریاضیات و نجوم مشغول شد. ابوریحان در این مدت از محضر دانشمندی چون بونصر عراقی بهره‌مند شد. وی در دوران جوانی با ابن‌سینا که در آن زمان نوجوان بود، مکاتبه داشته است. برخی از این مکاتبات که مربوط به فلسفه بوده، هنوز باقی مانده است.

ابوریحان در نجوم حرف های زیادی برای گفتن داشت. او در سن ۱۷ سالگی شروع به فعالیت در اخترشناسی کرد و با استفاده از حلقه ای درجه دار ارتفاع نصف النهاری خورشید در کاث را به دست آورد و موفق شد انقلاب تابستانی را در یک روستا در نزدیکی کاث رصد نماید.

ابوریحان در دوره های حکومت سامانی و غزنوی و می زیسته و در این میان کمی و بیش به دربار هم رفت و آمدی داشته است.

ابوریحان بیرونی در تاریخ بیست و دوم آذر ماه سال ۴۲۷ خورشیدی برابر با ۱۳ دسامبر ۱۰۴۸ میلادی و ۲۷ جمادی الثانی ۴۴۰ قمری در غزنه در ۸۰ سالگی بر اثر کهولت سن از دنیا رفت. مقبره او در منطقه موسوم به باغ بهلول در جنوب شرقی شهر غزنی افغانستان واقع شده است.

آثار ابوریحان بیرونی

ابوریحان بیرونی به زبان های خوارزمی، فارسی، عربی، و سانسکریت مسلط بود و کتب بسیاری را نوشت. اما بسیاری از آثار او از بین رفته اند و تنها ۳۵ اثر از ابوریحان بیرونی به جا مانده است.

این آثار به شرح زیر است:

  • آثار الباقیه (الآثار الباقیه عن قرون الخالیه)
  • اسطرلاب (کتاب فی استیعاب الوجوه الممکنه فی صنعه الاسطرلاب)
  • سدس (حکایه آلاله الموسومه بالسدس الفخری)
  • تحدید (تحدید نهایات الاماکن لتصحیح مسافات المساکن)
  • چگالی ها (مقاله فی النسب التی بین الفلزات و الجواهر فی الحجم)
  • سایه ها (افراد المقال فی امر الظلال)
  • وترها (استخراج الاوتار فی الدائره)
  • التفهیم (التفهیم لأوائل صناعه التنجیم)
  • ماللهند (تحقیق ماللهند من مقوله مقبوله فی العقل او مرذوله)
  • قره الزیجات
  • قانون مسعودی
  • ممرها (تمهید المستقر لتحقیق معنی الممر)
  • الجماهیر (الجماهر فی معرفه الجواهر)
  • تسطیح (تسطیح الصور و تسطیح الکور)
  • مغالید (مقالید علم الهیئه ما حدث فی سطح بسیط الکره)
  • صیدله (کتاب الصیدله فی الطب)

پژوهش ها و اختراع های ابوریحان بیرونی

  • ترازویی برای اندازه گیری وزن مخصوص جامدات
  • چگالی سنج
  • به دست آوردن جَیب یک درجه
  • قاعده ی تسطیح کُره و ترسیم نقشه های جغرافیایی
  • چاه آرتزین
  • حرکت خاصه وسطی خورشید
  • خاصیت فیزیک الماس و زمرد
  • جزرومد رودها و نهرها
  • چشمه های متناوب
  • اشکال هندسی گُل ها و شکوفه ها
  • امکان خلأ
  • کیفیت و چگونگی ساختن عسل توسط زنبور عسل
  • رصد خسوف و کسوف
  • مقدار حرکت دوری ثوابت
  • تحقیق در تاسیس دولت ساسانیان
  • اطلاعات دقیق و کشف سلسله ی هخامنشیان
  • تضاعیف خانه های شطرنج
  • ساختن کره جغرافیایی
  • ساختن آلات و افزارهای رصدی همانند سه میله، شاغول و غیره.
  • طرح نظریاتی درباره ی وجودِ قاره آمریکا
  • قاعده ی یافتن سمت قبله و ساختن محراب مساجد
نظرات بینندگان