آیا داروهای ADHD علائم اوتیسم را آشکارتر میکنند؟
همزمان با افزایش تشخیص همزمان اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD)، این پرسش نیز بیشتر مطرح شده است که آیا داروهای ADHD، بهویژه داروهای محرک، میتوانند علائم اوتیسم را آشکارتر کنند؟ متخصصان میگویند این داروها باعث ایجاد اوتیسم نمیشوند، اما ممکن است ویژگیهایی را که پیشتر در سایه علائم ADHD پنهان مانده بودند، نمایانتر کنند.
به گزارش اینتیتر، با افزایش تعداد افرادی که همزمان به اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD) مبتلا تشخیص داده میشوند، پرسشهای تازهای نیز مطرح شده است. یکی از مهمترین این پرسشها آن است که آیا داروهای محرک ADHD میتوانند علائم اوتیسم را که پیشتر چندان قابل مشاهده نبودند، آشکارتر کنند؟
براساس گزارش سایکولوژی تودی، پاسخ کوتاه این است که این اتفاق برای همه افراد رخ نمیدهد، اما موضوعی است که همچنان مورد بررسی پژوهشگران قرار دارد.
همه داروهای ADHD از نوع محرک نیستند
درمان ADHD تنها به مصرف داروهای محرک محدود نمیشود و میتواند شامل ترکیبی از روشهای دارویی و غیردارویی باشد.
داروهای ADHD به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- داروهای محرک مانند ریتالین (متیلفنیدیت)، ویوانس (لیزدگزامفتامین) و آدرال.
- داروهای غیرمحرک مانند استراترا (اتوموکستین)، اینتونیو (گوانفاسین) و کاپوِی (کلونیدین).
علاوه بر دارو، رواندرمانی، کاردرمانی و سایر روشهای توانبخشی نیز نقش مهمی در کنترل علائم ADHD دارند.
این مطلب عمدتاً بر تأثیر داروهای محرک تمرکز دارد، هرچند برخی افراد پس از مصرف داروهای غیرمحرک نیز تغییرات مشابهی را گزارش کردهاند.
چگونه علائم ADHD میتوانند علائم اوتیسم را پنهان کنند؟
در افرادی که هر دو اختلال را دارند، برخی رفتارهای ناشی از ADHD ممکن است باعث شوند ویژگیهای اوتیسم کمتر به چشم بیاید.
برای مثال:
- پرحرفی، قطع کردن صحبت دیگران و تغییر سریع موضوع مکالمه ممکن است باعث شود مشکلات فرد در درک زبان بدن، کنایه یا قواعد اجتماعی کمتر دیده شود.
- راه رفتن مداوم، تکان دادن پا یا بیقراری دستها ممکن است تنها به عنوان بیشفعالی تعبیر شود، در حالی که میتواند با نحوه پردازش محرکهای حسی در اوتیسم نیز مرتبط باشد.
- نیاز شدید به برنامه ثابت، دشواری در پذیرش تغییرات و انعطافناپذیری نیز گاهی فقط به ADHD نسبت داده میشود.
زمانی که دارو علائم ADHD را کنترل میکند، ویژگیهای اوتیسم که پیشتر در سایه بیشفعالی یا نقص توجه قرار داشتند، ممکن است واضحتر شوند.
داروهای محرک چه تأثیری دارند؟
داروهای محرک با افزایش سطح دوپامین و نورآدرنالین در بخشهایی از مغز که مسئول توجه و کنترل تکانه هستند، باعث کاهش بیتوجهی، بیشفعالی و رفتارهای تکانشی میشوند.
با این حال، مانند هر داروی دیگری، ممکن است عوارض جانبی نیز ایجاد کنند که شدت آن در افراد مختلف متفاوت است.
یکی از شایعترین عوارض این داروها اضطراب است.
در افراد مبتلا به اوتیسم، اضطراب میتواند ویژگیهایی مانند:
- نیاز بیشتر به کنترل شرایط
- تفکر انعطافناپذیر
- دشواری در کنار آمدن با تغییرات
- حساسیت بیشتر به محرکهای محیطی
- تحریکپذیری
را تشدید کند.
همچنین بهبود تمرکز ممکن است باعث شود علایق خاص فرد بسیار پررنگتر و شدیدتر از قبل به نظر برسند.
آیا دارو باعث ایجاد اوتیسم میشود؟
پاسخ متخصصان کاملاً روشن است: خیر.
هیچ داروی ADHD، چه محرک و چه غیرمحرک، باعث ایجاد اوتیسم نمیشود.
آنچه بیشتر رخ میدهد این است که با کاهش علائم ADHD، ویژگیهای اوتیسم که از قبل وجود داشتهاند، راحتتر دیده میشوند.
به عبارت دیگر، دارو اوتیسم ایجاد نمیکند؛ بلکه ممکن است باعث شود علائمی که پیشتر کمتر قابل تشخیص بودند، آشکارتر شوند.
آیا باید مصرف دارو را متوقف کرد؟
کارشناسان تأکید میکنند نگرانی از «اوتیستیکتر شدن» نباید مانع درمان ADHD شود.
اگر فرد پس از شروع درمان متوجه تغییراتی در رفتار یا احساسات خود شد، بهترین کار این است که موضوع را با پزشک یا متخصص معالج در میان بگذارد و از قطع یا تغییر خودسرانه دارو خودداری کند.
در مجموع، شواهد پژوهشی نشان میدهد داروهای محرک همچنان یکی از مؤثرترین روشهای درمان علائم ADHD در افراد مبتلا به اوتیسم هستند، هرچند واکنش هر فرد به درمان میتواند متفاوت باشد و نیاز به ارزیابی و پیگیری تخصصی داشته باشد.
