نگاهها به پاسخ ایران به آمریکا؛ علی لاریجانی به عمان نرفت؟
در آستانه دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو منابع عمانی از سفر علی لاریجانی دبیر شورای علی امنیت ملی به مسقط خبر دادند. سفری که البته دستکم به شکل علنی انجام نشد. اما فراتر از این سفر، متن پیشنهادی ایران برای توافق با آمریکا است.
به گزارش اینتیتر به نقل از اقتصادآنلاین، تبادل پیام بین ایران و آمریکا، گویی قبل از دور سوم مذاکرات در جریان است. این را تحولات در منطقه نشان میدهد. هرچند خبر غیررسمی سفر علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت به عمان تایید نشد، اما بسیاری از رسانهها آن بازتاب دادهاند. سرانجام هم موضعی رسمی اتخاذ نشد تا مشخص شود این سفر انجام نشده یا به شکل غیرعلنی انجام شده است.
اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه نیز روز دوشنبه در پاسخ به سوالی در این زمینه، بدون آنکه اصل سفر را تکذیب کند، گفت که «من از این سفر مطلع نیستم.»
لاریجانی پس از دور نخست مذاکرات نیز عازم عمان شد و بسیاری سفر او را برای تبادل پیام و رایزنیهای فشرده دیپلماتیک دانستند. این سفر پیش از دور دوم مذاکرات انجام شده بود و حتی در تصاویری که از دیدار لاریجانی با وزیرخارجه عمان منتشر شده بود، پاکت نامهای در کنار بدر ابوسعیدی دیده میشد.
گمانهزنیها از کجا آغاز شد؟
گمانهزنیها از آنجا شروع شد که، محمد العریمی، کارشناس عمانی و رئیس انجمن روزنامهنگاران این کشور، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «انتظار میرود علی لاریجانی در سفر روز سهشنبه پاسخ ایران در مورد پرونده هستهای ایران را به همراه داشته باشد.»
این در حالی است که برخی منابع از اختیارات بیشتر لاریجانی نسبت به عراقچی میگویند و سفر او را پیش از دور دوم در راستای پاسخ ایران به آمریکا ارزیابی میکردند. دور نخست گفتوگوهای ایران و آمریمکا ۱۷ بهمن در عمان انجام شد و لاریجانی ۲۱ بهمن به مسقط و دوحه سفر کرد. پس از آن دور دوم گفتوگوها ۲۸ بهمن در سوئیس برگزار شد.
با این همه، برخی شنیدههای خبرنگار اقتصادآنلاین حاکی از آن است که سفر لاریجانی ارتباط مستقیمی با مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و آمریکا نداشته است. البته که لاریجانی رایزنیهای چند ساعته با سلطان عمان و امیر قطر داشت، اما گفته میشود این رایزنیها در ادامه مذاکرات عباس عراقچی رییس دستگاه دیپلماسی با استیو ویتکاف نبوده است.
گزارشی که به مذاق ترامپ خوش نیامد
سفر لاریجانی اما روز سهشنبه دستکم به صورت علنی انجام نشد. در حالی که گفتهشده این سفر قرار بوده روز سهشنبه انجام شود تا قبل از مذاکرات طرفین در ژنو، آمریکا پاسخ جمهوری اسلامی ایران را ارزیابی کند.
اما اخبار غیررسمی فقط مربوط به ایران نبوده و پیش از دور سوم مذاکرات، گزارشهای غیررسمی از فضای کاخ سفید نیز منتشر شده است. والاستریت ژورنال در گزارشی مدعی شد که ژنرال دن کین رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا در جلسهای مرتبط با ایران بر مخاطرات اقدام نظامی از جمله ریسکهایی نظیر تلفات احتمالی نیروهای آمریکایی و متحدان، تخلیه ذخایر پدافند هوایی و فرسایش شدید توان نظامی ایالات متحده تأکید کرده است.
اما این گزارش چندان به مذاق ترامپ خوش نیامد و او با انتشار پستی در شبکه «تروث سوشیال» به آن واکنش نشان داد. ترامپ مدعی شد که دن کین مثل همه مقامات آمریکا مخالف جنگ است، اما درصورت تصمیم برای اقدام نظامی معتقد است که پیروزی از آن آمریکا خواهد بود.
ترامپ همچنین نوشت که «من کسی هستم که تصمیم میگیرم، ترجیح میدهم توافق حاصل شود، اما اگر توافقی حاصل نشود، روز بسیار بدی برای آن کشور و، بسیار متأسفانه، مردم آن خواهد بود.»
این گزارشها همزمان با ارسال مداوم تجهیزات آمریکا به خاورمیانه، گمانهزنیها درباره گزینه نظامی در صورت شکست دیپلماسی را افزایش داده است.
ارسال تجهیزات آمریکا و آمادگی ایران
همزمان با ارسال تجهیزات آمریکا به منطقه، خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد که ایران به خرید موشکهای ضدکشتی از چین نزدیک شده است. بر اساس این گزارش، این موشکهای مافوقصوت (سرعت دو و نیم تا چهار ماخ) با برد حدود ۲۹۰ کیلومتر و قابلیت عبور از سامانههای دفاعی ناوها، میتوانند توان تهاجمی دریایی ایران را بهطور قابل توجهی افزایش دهند و تهدیدی بالقوه برای نیروهای دریایی ایالات متحده محسوب شوند. البته هنوز زمان دقیقی برای تحویل این موشکها اعلام نشده و مشخص نیست که در بحبوحه تنشها با آمریکا چینیها چنین حمایتی از ایران میکنند یا خیر.
پیشنهاد ایران چه خواهد بود؟
در چنین شرایطی است که پاسخ پیشنهادی ایران به آمریکا تعیینکننده خواهد بود؛ بنابراین چندان تفاوتی ندارد که علی لاریجانی این پاسخ را منتقل میکند یا عراقچی. در حالی که ابهامات و گمانهزنیهای زیادی درباره جزییات متن پیشنهادی ایران وجود دارد.
عباس عراقچی بارها تاکید کرده که ایران از حق غنیسازی عقبنشینی نمیکند، اما میتوان بر سر شیوههای نظارت بر صلحآمیزبودن آن مذاکره کرد. از طرف گفته شده که دونالد ترامپ خواهان توقف غنیسازی در خاک ایران است. حال باید دید که چه راهی در میانه مواضع تهران و واشنگتن برای حصول توافق وجود دارد. چراکه در صورت عدم حصول توافق، مسیرهای بدیل دیپلماسی روی میز قرار میگیرند.
