اختیارات جنگی ۶۰ روزه در آمریکا؛ جنگ ایران تمام میشود یا ترامپ قانون را دور میزند؟
تکلیف پایان جنگ ایران، که ۵۹ روز از آغازش گذشته، نه فقط در واشنگتن بلکه در ایران هم موضوع مورد بحث است. ترامپ به مهلت ۶۰ روزه قانون پایبند میماند؟
به گزارش اینتیتر به نقل از زومان،شاید شما هم از مهلت ۶۰ روزه مطالبی خوانده یا در گعدهها نکاتی شنیدهاید؛ مهلتی که با حساب تاریخ آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶)، فردا (۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ / ۲۸ آوریل ۲۰۲۶) تمام میشود. اما در ایالات متحده، پایان این مهلت را ابتدای ماه می یعنی ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ عنوان میکنند که ۴ روز دیگر است.
این مهلت مربوط به قانونی است که سالهاست سرِ آن در آمریکا دعواست؛ قانونی که میگوید رئیسجمهور بدون تأیید کنگره نمیتواند کشور را وارد جنگ کند. حالا در جریان جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، این دعوا دوباره اوج گرفته است. به زبان ساده، این قانون میگوید تصمیم جنگ میان رئیسجمهور (فرمانده کل قوا) و کنگره تقسیم شده و هیچکدام به تنهایی نمیتوانند آن را بگیرند.
ما از قانونی میگوییم که با نام «قطعنامه اختیارات جنگی مصوب سال ۱۹۷۳» شناخته میشود؛ یک قانون فدرال که بهصورت یک «قطعنامه» به تصویب رسید.
قانون اختیارات جنگی چه میگوید؟
این قانون تصریح میکند که رئیسجمهور تنها در دو حالت میتواند نیروهای مسلح آمریکا را به عملیات در خارج از کشور اعزام کند؛
- با دریافت «مجوز قانونی کنگره»
- یا در صورت وضعیت اضطراری در سطح ملی، ناشی از حمله به ایالات متحده، سرزمینها یا نیروهای مسلح آن
قانون اختیارات جنگی همچنین در بخش دیگری رئیسجمهور را ملزم میکند؛
- ظرف ۴۸ ساعت پس از ورود نیروهای آمریکایی به جنگ، کنگره را مطلع کند.
- در صورت نداشتن مجوز کنگره، برای استفاده از نیروی نظامی یا اعلام رسمی جنگ، ادامه حضور نیروها بیش از ۶۰ روز ممنوع است؛ البته یک دوره ۳۰ روزه اضافی نیز برای خروج نیروها در نظر گرفته شده است.
مرور همین موارد میتواند سرنخ مناقشه بر سر اجرای این قانون را درباره جنگ ایران، نشان دهد.
رسانههای آمریکایی تایید میکنند که ترامپ در ۴۸ ساعت اول گزارش مربوط به اقدام نظامی علیه ایران را ارائه کرد. اما کنگره مجوزی برای آن صادر نکرده؛ در حالی که تنها یک روز به سررسید موعد ۶۰ روزه همین قانون باقی مانده است.
جنگ یا عملیات نظامی؛ عنوان مهم است!
همینجا کمی مکث کنیم؛ به عبارت اقدام نظامی توجه کنید. شاید در ادبیات، اقدام نظامی برابر با جنگ باشد اما دونالد ترامپ گویا نظر دیگری دارد و عامدانه از واژه جنگ استفاده نمیکند. او در نشست سالانه جمعآوری کمکهای مالی کمیته ملی جمهوریخواهان گفت: «واژه جنگ را دوست ندارم، چون برای استفاده از آن باید مجوز بگیرید. به همین دلیل من میگویم عملیات نظامی. در واقع هم همین است؛ این یک تخریب نظامی است.»
اینجا ترامپ صراحتا از استعمال واژه جنگ سر باز زد تا نخواهد از کنگره مجوز بگیرد.
او یک بار در کاخ سفید هم به خبرنگاران گفت که تحت فشار زمانبندیها برای پایان جنگ قرار نخواهد گرفت.
این اولین بار نیست که ترامپ تلاش میکند با تغییر واژگان ـ با قرائت خود از این قانون- اقدام خود را از شمول قانون اختیارات ۱۹۷۳ خارج کند. البته او تنها رئیس جمهور آمریکا هم نبوده که با برداشتی متفاوت و ارائه تفسیرهای خلاقانه، تلاش کرده از شمول این قانون رها شود.
در واقع از سال ۱۹۷۳ تاکنون، رؤسایجمهور به شیوههای مختلف با این قانون برخورد کردهاند. اینجا به دو نمونه اشاره میکنم:
- ترامپ در نوامبر گذشته ادعا کرد حملات به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در کارائیب و اقیانوس آرام مشمول این قانون نیست زیرا فاصله آنها بهگونهای بوده که جان نیروهای آمریکایی را به خطر نمیانداخته است.
- باراک اوباما در سال ۲۰۱۱ استدلال کرد که بمباران لیبی به دلیل شدت پایین، مشمول تعریف «درگیری» در این قانون نمیشود.
شمارش معکوس قانونی
تغییر واژگان تنها ابزار نیست. شبهههای دیگری نیز مطرح است که میتوانند ابزاری برای جلوگیری از اجرای این قانون شوند.
ریچل اسوالد نویسنده فارنپالیسی در تحلیلی نوشت: از آنجا که نشانهای از اقدام کنگره برای تصویب مجوز استفاده از نیروی نظامی—مانند آنچه پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ یا پیش از حمله ۲۰۰۳ به عراق رخ داد—دیده نمیشود، جنگ علیه تهران باید بهطور خودکار متوقف شود.
او در این مطلب اشاره کرد که ترامپ میتواند عملیات نظامی را تا ۳۰ روز دیگر تمدید کند، اما همانطور که قانون اختیارات جنگی میگوید، این تمدید صرفاً برای خروج امن و منظم نیروها در نظر گرفته شده نه برای ادامه یک جنگ بدون مجوز.
با این حال، در فاصله بسیار کم تا پایان مهلت ۶۰ روزه، نشانهای از پایان قریبالوقوع جنگ دیده نمیشود.- ریچل اسوالد نویسنده فارنپالیسی
آیا میتوان روزشمار ۶۰ روزه را متوقف کرد؟
یک شبهه دیگر درباره قانون اختیارات جنگی مربوط به محاسبه مهلت ۶۰ روزه است. احتمالا شما هم درباره آن چیزهایی شنیدهاید. بعضی کارشناسان حقوقی از یک احتمالی حرف میزنند؛ که کاخ سفید استدلال کند آتشبس—که از ۸ آوریل (۱۹ فروردین) آغاز شده—باعث توقف شمارش مهلت ۶۰ روزه شده است.
«اگر قرار باشد نوعی مانور حقوقی انجام شود، احتمالاً این استدلال مطرح میشود که آتشبس ساعت را متوقف کرده است. به نظر من بسیار محتمل است که دولت با تفسیرهای حقوقی داخلی بگوید این جنگ میتواند بیش از ۶۰ روز ادامه یابد.»- کاترین یان ابریت، کارشناس حقوقی در مرکز برنان در گفت و گو با فارنپالیسی
به این ترتیب حتی اگر قانون اعمال شود، مدیریت مهلت ۶۰ روزه خود میتواند به یک ابزار تبدیل شود. زیرا دولت میتواند:
- زمان شروع درگیری را متفاوت تفسیر کند
- عملیات نظامی را موقتاً کاهش دهد و سپس از سر بگیرد
- یا شکل درگیری را تغییر دهد تا از شمول قانون خارج شود
در نتیجه، «ساعت قانونی» همیشه بهسادگی قابل اندازهگیری نیست.
با این همه، باید بدانیم که گرچه تا امروز برداشتهای متفاوت، برای جنگ یا اقدام نظامی ایالات متحده علیه کشورهای دیگر توجیه ساخته اما قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ هیچ سازوکاری برای توقف این مهلت ۶۰ روزه، حتی در زمان آتشبس پیشبینی نکرده است.
ترامپ در آستانه یک مانع حقوقی
با همه آنچه گفته شد، اگر جنگ از مهلت قانونی عبور کند، فشار بر جمهوریخواهان کنگره برای دادن رای موافق به پایان آن افزایش خواهد یافت. گزارشها میگویند که حامیان جمهوریخواه ترامپ در کنگره با یک دوراهی روبهرو هستند: اگر ترامپ بر نادیده گرفتن قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ که پایان عملیات نظامی بدون مجوز را پس از ۶۰ روز الزامی میکند اصرار کند، چه باید کرد؟
«هنوز زود است که بتوان گفت اگر در اول می(۱۱ اردیبهشت)، با پایان مهلت قانونی، جنگ همچنان ادامه داشته باشد، اکثر قانونگذاران جمهوریخواه چه واکنشی نشان خواهند داد. برخی، مانند سناتور جیمز لنکفورد، معتقدند هنوز برای گمانهزنی زود است. در مقابل، برخی دیگر مانند سناتور سوزان کالینز اعلام کردهاند که ممکن است با دموکراتها همراه شوند و به قطعنامههایی برای پایان دادن به جنگ رأی دهند. تنها کافی است تعداد اندکی از جمهوریخواهان در هر دو مجلس نمایندگان و سنا از خط حزبی عبور کنند تا چنین قطعنامههایی تصویب و برای ترامپ ارسال شود.» این بخشی از گزارشی است که اخیرا در فارنپالیسی منتشر شده.
این یک سمت از حزب جمهوریخواه است و در سمتی دیگر برخی مانند سناتور جان کندی نیز هستند که مهلت ۶۰ روزه را کماهمیت جلوه دهند:
فکر نمیکنم این ۶۰ روز تفاوتی ایجاد کند… هیچکس در سنا ثانیهشماری نمیکند که بگوید بلافاصله بعد از ۶۰ روز باید همه چیز متوقف شود.- جان کندی در گفت و گو با فارنپالیسی
در مجموع با نزدیک شدن به پایان مهلت قانونی ۶۰ روزه، جنگ ایران به یک آزمون جدی برای قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ تبدیل شده است. اینکه آیا این قانون واقعاً میتواند قدرت رئیسجمهور را محدود کند یا نه؛ توپ ظاهرا در زمین کنگره است و صرفاً متن قانون قدرتمند و الزامآور نیست.
