گزارش آکسیوس از جزئیات یادداشت تفاهم احتمالی میان ایران و آمریکا

به گزارش اینتیتر، آکسیوس نوشت:‌ بر اساس یادداشت تفاهم (MOU) میان آمریکا و ایران که دونالد ترامپ مدعی است به‌زودی امضا خواهد شد، تنگه هرمز باید بدون دریافت عوارض عبور بازگشایی شود و در مقابل، ایران نیز متناسب با میزان پایبندی خود به توافق، از کاهش و لغو تحریم‌ها بهره‌مند خواهد شد. این موضوع را دیپلمات یکی از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی اعلام کرده‌اند.

این یادداشت تفاهم آتش‌بس را به مدت ۶۰ روز تمدید می‌کند؛ آتش‌بسی که لبنان را نیز در بر می‌گیرد. در این بازه زمانی، مذاکرات هسته‌ای برگزار خواهد شد. متن توافق همچنین چارچوبی برای رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران ارائه می‌دهد، اما هرگونه اقدام عملی درباره برنامه هسته‌ای ایران منوط به دستیابی به توافقی دوم و بسیار جزئی‌تر خواهد بود.

اما توافق اکنون در چه وضعیتی است؟

دیپلمات یکی از کشورهای میانجی که جزئیات متن توافق را برای آکسیوس تشریح کرده، گفت:

آمریکا و ایران بر سر متن توافق به تفاهم رسیده‌اند، اما هنوز تأیید نهایی طرفین لازم است.

به گفته دو منبع آگاه تا عصر پنج‌شنبه این توافق در سطوح عالی در ایران تأیید شده بود، اما احتمالاً هنوز به تأیید نهایی رهبری ایران، نرسیده بود.

ترامپ اعلام کرده است انتظار دارد مراسم امضای توافق در آخر هفته برگزار شود. در مقابل، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفته است تهران «هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است.»

کاخ سفید طی دو ماه گذشته چندین بار تصور کرده بود که توافق در آستانه نهایی شدن است، اما مذاکرات در نهایت به بن‌بست خورد. با این حال، دیپلمات مذکور این بار نسبت به پایداری توافق خوش‌بین است.

چهار فروند هواپیمای ترابری C-17 نیروی هوایی آمریکا روز پنج‌شنبه راهی اروپا شدند تا تجهیزات مورد نیاز برای سفر احتمالی جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهور آمریکا را به مراسم امضای توافق در ژنو منتقل کنند.

به گفته دو منبع از کشورهای میانجی و دو مقام آمریکایی به آکسیوس، توافق اولیه چهارشنبه شب و پس از ساعت‌ها مذاکره میان علی الثوادی میانجی قطری و عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران حاصل شد.

دو منبع آگاه می‌گویند الثوادی در طول مذاکرات تهران چندین بار تلفنی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ گفت‌وگو کرده است.

اعلام ترامپ مبنی بر نهایی شدن توافق، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل را غافلگیر کرد.

به گفته یک منبع آمریکایی مطلع، نتانیاهو در روزهای اخیر از روند مذاکرات بی‌اطلاع مانده و با تماس با متحدان نزدیک به دولت ترامپ تلاش کرده اطلاعات بیشتری به دست آورد.

طبق این یادداشت تفاهم، ایران تعهداتی را درباره برنامه هسته‌ای خود می‌پذیرد که مهم‌ترین آن‌ها عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای و حل‌وفصل اختلافات مربوط به ذخایر اورانیوم غنی‌شده است.

یک مقام ارشد آمریکایی گفته است ترامپ پذیرفته که یکی از راه‌حل‌های ممکن برای این موضوع، کاهش غنای اورانیوم با غنای بالا در داخل ایران و تحت نظارت بازرسان سازمان ملل باشد.

با این حال، هرگونه اقدام عملی در حوزه برنامه هسته‌ای ایران تنها در صورت دستیابی به توافق دوم انجام خواهد شد؛ موضوعی که با توجه به دشواری مذاکرات فعلی، همچنان نامطمئن به نظر می‌رسد.

این دیپلمات مدعی است که یادداشت تفاهم «تمام جزئیات مربوط به مسائل هسته‌ای را پوشش می‌دهد» و «خواسته‌های آمریکا را تأمین می‌کند.»

بر اساس متن توافق، تنگه هرمز باید بدون دریافت عوارض بازگشایی شود و حجم تردد کشتی‌ها ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در مقابل، محاصره اعمال‌شده از سوی آمریکا نیز لغو خواهد شد.

سؤال اصلی اینجاست؛ ایران در ازای این تعهدات چه دریافت می‌کند؟

مقام‌های آمریکایی پیش‌تر به آکسیوس گفته بودند که پس از بازگشایی تنگه، ایران برای مدت ۶۰ روز از معافیت‌های موقت تحریمی برخوردار خواهد شد تا بتواند نفت صادر کند؛ اقدامی که درآمد قابل توجهی برای تهران ایجاد می‌کند.

در صورتی که توافق اولیه پایدار بماند سطح کاهش تحریم‌ها افزایش خواهد یافت.

این دیپلمات گفت: «هیچ تاریخ مشخصی برای رفع تحریم‌ها تعیین نشده و این موضوع به نحوه اجرای توافق وابسته خواهد بود.»

هنوز مشخص نیست که متن توافق شامل توضیحات دقیقی درباره میلیاردها دلار دارایی مسدودشده ایران در خارج از کشور می‌شود یا خیر.

ایران اصرار داشته است که بلافاصله پس از امضای هر توافق اولیه، بخشی از این منابع آزاد شود؛ در حالی که آمریکا تأکید کرده این پول‌ها باید به‌صورت مرحله‌ای و متناسب با میزان پایبندی ایران آزاد شوند.

آنطور که آکسیوس به نقل از یک منبع آمریکایی خارج از دولت نوشته، موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ممکن است در قالب یک توافق محرمانه جانبی حل‌وفصل شود؛ هرچند یک مقام آمریکایی اخیراً این احتمال را رد کرده است.

به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع از کشورهای میانجی، آمریکا، ایران و قطر در روزهای اخیر درباره سازوکاری گفت‌وگو کرده‌اند که بر اساس آن ایران بتواند برای خرید کالاهای بشردوستانه به بخشی از منابع مالی مسدودشده خود در قطر دسترسی پیدا کند.

در صورتی که دو طرف در نهایت توافق را امضا کنند، این توافق که با میانجیگری مشترک قطر و پاکستان شکل گرفته، «توافق اسلام‌آباد» نام خواهد گرفت.

دیپلمات یکی از کشورهای میانجی گفت: «در حال همکاری با طرف‌ها هستیم تا آخرین جزئیات توافق نهایی شود و زمان برگزاری مراسم امضا تعیین گردد.»