ترامپ: ایران و آمریکا در حاشیه نشست سازمان ملل مذاکره کردند
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه اعلام کرد مقامهای ایرانی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به مدت سه ساعت با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، مذاکره کردهاند.
به گزارش اینتیتر، ترامپ گفت قرار است این دیدار در آیندهای بسیار نزدیک ادامه پیدا کند.
به گزارش گاردین، ویتکاف نیز اعلام کرد که از این دیدار احساس بسیار خوبی داشته است. این نخستین تماس مستقیم از زمان دیدار جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با هیئت ایرانی در سوئیس در ماه ژوئن و توافق دو طرف برای تنظیم یک یادداشت تفاهم محسوب میشود.
مقامهای ایرانی نیز برگزاری این دیدار را تأیید کردند و گفتند عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در مذاکرات با ویتکاف حضور داشته است. این دیدار با میانجیگری دیپلماتهای قطری انجام شد.
همزمان، یک مقام ارشد ایرانی اعلام کرد تهران آماده است در صورت انجام اقدامات متقابل از سوی آمریکا برای کاهش فشارهای نظامی و اقتصادی علیه ایران، تنگه هرمز را ظرف یک هفته بازگشایی کند.
ایران پیش از این برای لغو محاصره تنگه هرمز، که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت در جهان است، هفت پیششرط تعیین کرده بود. از جمله این شروط، پایان جنگ آمریکا «در همه جبههها» و تعهد واشنگتن به توقف تمامی اقدامات تهاجمی علیه ایران، از جمله تحریمها، بود.
در روزهای اخیر، دیپلماتها در حال بررسی زمینههای برگزاری مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا بودهاند و دیپلماتهای قطری نیز با عباس عراقچی در تماس بودهاند. با این حال، دیدار مستقیم میان مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و ترامپ عمدتاً به دلیل احتمال افزایش تنش، منتفی تلقی میشد.
پزشکیان قرار است روز چهارشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند. بیشتر اعضای هیئت ایرانی روز سهشنبه و در جریان سخنرانی ترامپ، پس از آنکه او ایران را «قلدر خاورمیانه» توصیف کرد، سالن را ترک کردند.
با این حال، سپاه پاسداران پیشتر در بیانیهای اعلام کرده بود که انجام مذاکرات همزمان با ادامه جنگ، تناقضی ندارد. محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، نیز اخیراً در اظهاراتی که به صورت آنلاین برای مجلس ایران پخش شد، موضع مشابهی را مطرح کرده بود.
این مقام ایرانی گفت تهران به دنبال دریافت نشانههایی از سوی واشنگتن است که نشان دهد آمریکا آماده بازگشت به مذاکرات و برداشتن گامهایی برای پایان دادن به محاصره نظامی بنادر ایران و توقف عملیات نظامی مرتبط با تنگه هرمز است.
به گفته این مقام، در چنین شرایطی ایران آماده خواهد بود ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند و به میز مذاکره بازگردد.
ترامپ نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت با یک تصمیم بزرگ روبهروست: اینکه ایران را نابود کند یا به این کشور برای تبدیل شدن به کشوری قدرتمند کمک کند.
او گفت: «آیا آنها را بدون هیچ شانسی برای بقا و هیچ امیدی برای آینده و نسلهای آینده به جهنم بفرستم؟» ترامپ افزود انتظار دارد ایران بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای آمریکا برای توافق اقدام کند.
رئیسجمهور آمریکا گفت: «دو گزینه وجود دارد؛ یکی میتواند بسیار بد باشد و دیگری میتواند این کشور را به سمت عظمت و پیشرفت ببرد. بنابراین فکر میکنم آنها میخواهند این کار را انجام دهند.»
با این حال، لحن ترامپ و پیامهای متناقضی که از تهران ارسال میشود، نشان میدهد دو طرف همچنان با توافق فاصله دارند. هرگونه توافق درباره تنگه هرمز نیز ابتدا مستلزم توافق ایران و عمان بر سر مسیر جدیدی برای عبور کشتیهای تجاری خواهد بود؛ مسیری که بخش عمده آن از آبهای ایران عبور میکند. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تاکنون چنین توافقی را تأیید نکردهاند.
عربستان سعودی نیز خواستار آن بوده است که بهعنوان یکی از امضاکنندگان و تأییدکنندگان این مسیر حضور داشته باشد، اما ایران تأکید کرده است این مسیر باید تنها از سوی دو کشوری که آبراههای تنگه هرمز در محدوده آنها قرار دارد، یعنی ایران و عمان، تأیید شود.
همزمان، فشارها بر تهران در حال افزایش است. محاصره صادرات نفت ایران از سوی آمریکا بر ذخایر ارزی و تورم داخلی این کشور تأثیر گذاشته است. ترامپ در سخنرانی خود از کشورهای دیگر نیز خواست ایران را از نظر اقتصادی منزوی کنند و از جمله خواست همه کشورها مانع فرود هواپیماهای مسافربری ایران در فرودگاههای خود شوند.
دیپلماتهای آمریکایی به ترکیه و عراق هشدار دادهاند که در این زمینه همکاری کنند یا با تحریمهای آمریکا مواجه شوند.
در همین حال، بسیاری از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در نظر داشتند از ترامپ بخواهند فشار بیشتری بر اسرائیل وارد کند تا این کشور به تعهدات خود در چارچوب طرح صلح ششماهه برای خروج از غزه عمل کند.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، نیز در سخنرانی خود در سازمان ملل، هنگامی که غزه را «بزرگترین گورستان جهان و غیرانسانیترین و شرمآورترین اردوگاه کار اجباری زمان ما» توصیف کرد، موجب شد هیئت اسرائیلی سالن را ترک کند.
اردوغان گفت: «اسرائیل از توقف اشغال خودداری میکند. ما با ذهنیتی نسلکش مواجه هستیم که هرگز از کشتن سیر نمیشود. هیچکس که از حس انسانیت، رحمت یا شفقت برخوردار باشد و از عدالت و وجدان پیروی کند، نمیتواند نسبت به این تصویر بیتفاوت بماند.»
عبدالله دوم، پادشاه اردن، نیز در سخنرانی خود گفت: «در مورد اسرائیل، قطعنامهها روی کاغذ به همان جایی ختم میشوند که آغاز شدهاند. نتیجه، دولتی بدون محدودیت است. احساس مصونیت این دولت به سطوح ترسناکی رسیده است. دیگر از خود نمیپرسد: آیا میتوانیم از این کار جان سالم به در ببریم؟ بلکه از قبل پاسخ را میداند.»
او افزود آنچه در کرانه باختری اشغالی در حال وقوع است، مجموعهای از اقدامات جداگانه نیست، بلکه «عناصر یک سیاست واحد برای وادار کردن یک جمعیت کامل به ترک سرزمین خود» است. عبدالله گفت: «و نامی برای آن وجود دارد: کوچ اجباری. و این یک جنایت جنگی است.»
همزمان، وزرای خارجه هشت کشور عربی حاشیه خلیج فارس نیز در بیانیهای از اسرائیل خواستند فوراً به تعهدات باقیمانده خود در مرحله نخست توافق آتشبس غزه عمل کند.
در این بیانیه بر ضرورت تضمین ارسال فوری، امن و بدون مانع کمکهای بشردوستانه و تجهیزات مربوط به بازسازی اولیه و همچنین تسهیل بازسازی زیرساختهای حیاتی تأکید شده است.
وزرای خارجه این کشورها بار دیگر مخالفت قاطع خود را با هرگونه اقدام برای اخراج یا کوچ اجباری فلسطینیان از سرزمین مادری خود و همچنین هرگونه تلاش برای تغییر ماهیت سرزمینی یا جمعیتی سرزمینهای اشغالی فلسطین اعلام کردند.