آمریکایی‌ها آمادگی ندارند امتیاز سیاسی قابل‌توجهی به ایران بدهند
یک دیپلمات پیشین با اشاره به تداوم فشارهای واشینگتن و احتمال اقدام نظامی، از چشم‌اندازی مبهم برای روابط ایران و آمریکا سخن گفته است.
به گزارش اینتیتر به نقل از ایلنا، محمد ایرانی، دیپلمات پیشین، در ارزیابی تحرکات دیپلماتیک هفته گذشته و سفرهای منطقه‌ای و بین‌المللی مقام‌های مختلف به ایران و عراق اظهار کرد: به نظر من، تحولات هفته گذشته بیش از هر چیز به احتمالات مطرح‌شده درباره فعال شدن مجدد جنگ و تهدیدهای دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بازمی‌گردد.
وی ادامه داد: وقتی به محور اصلی این رایزنی‌ها نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که بازگشت امنیت به منطقه و جلوگیری از تشدید تنش‌ها و وقوع جنگ، از موضوعات مهم مطرح‌شده است.
این دیپلمات پیشین گفت: در اسرائیل، موضوع انتخابات و وضعیت سیاسی نتانیاهو اهمیت زیادی دارد. او در شرایطی قرار گرفته که با رقبای خود رقابت نزدیک دارد و این احتمال وجود دارد که موقعیت سیاسی‌اش با خطر مواجه شود.
ایرانی افزود: تهدیدهایی که نتانیاهو مطرح می‌کند، تا حد زیادی در همین چارچوب قابل ارزیابی است. حتی برخی اسرائیلی‌ها هم به این مسئله اشاره کرده‌اند که تحرک نظامی در منطقه می‌تواند بر وضعیت سیاسی نتانیاهو تأثیر بگذارد. او ممکن است تلاش کند از طریق ایجاد شرایطی مبتنی بر درگیری نظامی، دستاوردی برای خود در رقابت‌های داخلی به دست آورد.
وی تصریح کرد: فضای سیاسی اسرائیل در حال حاضر فضای تندی است و این احتمال وجود دارد که نتانیاهو بخواهد از جنگ به‌عنوان ابزاری برای مصرف داخلی و تقویت موقعیت خود در برابر رقبا استفاده کند.
ایرانی با اشاره به شرایط سیاسی آمریکا هم اظهار کرد: از سوی دیگر، آمریکا هم به انتخابات کنگره در ماه نوامبر نزدیک می‌شود. با این حال، به نظر من، اهمیت این شرایط برای اسرائیل و شخص نتانیاهو بیشتر از ترامپ است؛ زیرا ترامپ اعلام کرده که حتی در صورت از دست دادن اکثریت کنگره هم این مسئله لزوماً تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر ادامه دوره ریاست‌جمهوری او نخواهد داشت.
این دیپلمات پیشین ادامه داد: هنگامی که فضای سیاسی به سمت تهدیدهای امنیتی و برهم خوردن ثبات کشورهای منطقه حرکت می‌کند، می‌توان نتیجه گرفت که زمینه روانی جنگ نسبت به هفته‌های گذشته تقویت شده است. به‌ویژه اینکه مقام‌های ایرانی و مسئولان نظامی کشور هم درباره نحوه مواجهه با این تهدیدها موضع‌گیری می‌کنند.
وی افزود: چنین شرایطی باعث می‌شود کشورهایی که تمایلی به وخیم‌تر شدن اوضاع و حرکت منطقه به سمت جنگ ندارند، برای کاهش تنش‌ها دست به اقدامات دیپلماتیک بزنند و تحرکات بیشتری در این زمینه داشته باشند.
ایرانی در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای اخیر مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی علیه ایران و موانع شکل‌گیری گفت‌وگو، اظهار کرد: تصور من این است که ترامپ سناریویی را دنبال می‌کرد که بر اساس آن، با اظهارنظرهای تند و متفاوت خود با همه دولتمردان دنیا عامل تحریک شود و ایران را به انجام یک اقدام نظامی تحریک کند؛ اقدامی که بتواند به‌عنوان شروع جنگ از سوی ایران تلقی شود. چنین اتفاقی می‌توانست بهانه لازم را در اختیار آمریکا، رژیم صهیونیستی و شخص نتانیاهو قرار دهد تا اقدامات نظامی خود را توجیه کنند.
این دیپلمات پیشین با اشاره به رویکرد ایران در مواجهه با این تهدیدها گفت: به نظر من، هوشمندی در این بود که پیش از اقدام دشمن، دست به تحرکات نظامی نزنیم و اجازه ندهیم طرف مقابل از اقدامات ایران به‌عنوان بهانه‌ای برای آغاز جنگ استفاده کند.
ایرانی افزود: بخشی از اظهارات اخیر طرف مقابل می‌تواند ناشی از عصبانیت از همین وضعیت باشد. آن‌ها تمایل دارند طرف ایرانی را تحریک کنند تا پیش از انتخابات دست به اقداماتی نظامی بزند و از این طریق، زمینه لازم را برای آغاز درگیری فراهم کنند.
وی تأکید کرد: البته این تنها یک بُعد ماجراست. از بُعد دیگر، به نظر می‌رسد طرف مقابل در حال انجام آخرین تلاش‌های خود است. نمی‌توان گفت که همه این مسائل صرفاً جنبه روانی دارد؛ چراکه ممکن است در لحظات پایانی، گزینه‌های تندتر و خشن‌تری هم در دستور کار قرار گیرد. بنابراین، باید همه این احتمالات را در نظر گرفت.
این دیپلمات پیشین، درباره احتمال تشدید فشارهای آمریکا علیه ایران اظهار کرد: به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها فضایی را ترسیم کرده‌اند که در آن، فشارهای اقتصادی و محدودیت‌ها، به‌ویژه در حوزه‌های هوایی و مرزهای زمینی، گسترش پیدا کند و تشدید شود؛ بدون آنکه لزوماً به سمت انجام عملیات نظامی گسترده حرکت کنند.
وی افزود: با این حال، به نظر من، مسئولان نظامی کشور کاملاً هوشیارند و شرایط را زیر نظر دارند، اقداماتی هم که او می‌خواهد انجام دهد مواردی مانند حمله به کوه کلنگ و اقداماتی از این دست است که بیشتر مطرح می‌شود بنابراین، اظهارات و اعلام آمادگی‌های مکرر از سوی طرف‌های مختلف نشان می‌دهد که نمی‌توان احتمال اقدام نظامی را به‌طور کامل نادیده گرفت.
این دیپلمات پیشین با اشاره به نگرانی‌های احتمالی آمریکا از واکنش ایران در صورت آغاز جنگ گفت: یکی از نگرانی‌های آمریکایی‌ها ممکن است این باشد که اگر آن‌ها جنگ را آغاز کنند، پاسخ ایران چگونه خواهد بود و این درگیری چه ابعادی پیدا خواهد کرد.
ایرانی ادامه داد: از سوی دیگر، کشورهای عربی منطقه هم تحت فشار قرار دارند و احتمالاً نگران‌اند که در صورت گسترش درگیری، آن‌ها هم درگیر شوند و خسارت‌های زیادی متحمل شوند. این مسئله هم می‌تواند یکی از عواملی باشد که آمریکا را به سمت اکتفا کردن به جنگ روانی و فشارهای غیرنظامی سوق دهد.
ایرانی در پاسخ به پرسشی درباره پیام‌های ردوبدل‌شده از طریق میانجی‌ها و احتمال تشدید تنش‌ها، اظهار کرد: ارزیابی ابعاد نظامی یک جنگ، طبیعتاً در حوزه تخصص مسئولان نظامی است و آن‌ها اشراف بیشتری بر شرایط میدان دارند؛ اما آمریکایی‌ها نیز در صورت تصمیم‌گیری برای هرگونه اقدام، باید پیامدهای آن را در نظر بگیرند.
وی با اشاره به چشم‌انداز مذاکرات ایران و آمریکا تصریح کرد: تصور من این است که آمریکایی‌ها در شرایط فعلی آمادگی ندارند امتیاز سیاسی قابل‌توجهی به ایران بدهند. به نظر می‌رسد آن‌ها می‌خواهند سیاست کنونی خود را ادامه دهند و خواسته‌هایشان را بر ایران تحمیل کنند.
این دیپلمات پیشین افزود: محور اصلی مطالبات آمریکا، موضوع هسته‌ای است؛ از جمله تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و ایجاد تغییراتی در وضعیت این ذخایر. به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها می‌خواهند ابتدا مسئله هسته‌ای و ذخایر اورانیوم را تعیین تکلیف کنند و سپس به موضوعات دیگر مورد اختلاف، از جمله تحریم‌ها، دارایی‌های ایران و رفع محاصره دریایی، بپردازند.
ایرانی ادامه داد: آمریکایی‌ها همچنان بر این رویکرد اصرار دارند و دست‌کم در شرایط فعلی، نشانه روشنی از آمادگی آن‌ها برای پایان سریع اختلافات و اعطای امتیاز به ایران دیده نمی‌شود.
وی با اشاره به انتخابات پیش روی آمریکا گفت: بر این اساس، بعید می‌دانم تا زمان برگزاری انتخابات نوامبر، تحول جدی در روند مذاکرات رخ دهد.
این دیپلمات پیشین در ادامه، احتمال تغییر رویکرد واشنگتن در آستانه انتخابات را هم منتفی ندانست و اظهار کرد: یک احتمال وجود دارد؛ اینکه فشارهای داخلی آمریکا به سمتی برود که ترامپ احساس کند توافق با ایران می‌تواند به موقعیت سیاسی او در رقابت با دموکرات‌ها کمک کند.
ایرانی افزود: با توجه به شرایط رقابت‌های انتخاباتی، ممکن است ترامپ به این جمع‌بندی برسد که دستیابی به تفاهم با ایران می‌تواند برای جمهوری‌خواهان در رقابت‌های مربوط به سنا مؤثر باشد؛ هرچند به نظر من، احتمال چنین تغییری ضعیف است.
وی در پایان تأکید کرد: در مجموع، بعید می‌دانم آمریکایی‌ها تا ماه نوامبر حاضر شوند به مذاکراتی که پیش‌تر مطرح بوده است بازگردند و امتیازاتی را در اختیار ایران قرار دهند.
