سوخو-۷۵ چک‌میت؛ جنگنده ۳۰ میلیون دلاری روسیه که قرار بود رقیب اف-۳۵ شود، حالا کجا ایستاده است؟
همه چیز درباره سوخو-۷۵ چک‌میت: طراحی و شکل ظاهری، ساختار، موتور AL-51، تسلیحات، برد و سرعت ادعاشده، قیمت ۳۰ میلیون دلاری و آخرین وضعیت ساخت نمونه پرنده.
به گزارش اینتیتر، سوخو-۷۵ چک‌میت (Su-75 Checkmate) جنگنده سبک، تک‌موتوره و تک‌سرنشین روسیه است که با هدف ارائه یک گزینه ارزان‌تر در کنار جنگنده سنگین سوخو-۵۷ معرفی شد. روسیه آن را با نام LTS (هواپیمای تاکتیکی سبک) هم می‌شناسد و در دفتر طراحی سوخو با نام داخلی T-75 از آن یاد می‌شود. این جنگنده هنوز به مرحله تولید نرسیده و یکی از پروژه‌های پرحاشیه صنعت هوایی روسیه است.
سوخو-۷۵ چیست و چرا ساخته شد؟
سوخو-۷۵ به‌عنوان جایگزینی سبک‌تر و قابل تولید انبوه‌تر برای سوخو-۵۷ سنگین مطرح شد و در سال ۲۰۲۱ رونمایی شد، اما برنامه آن چند بار با تأخیر روبه‌رو شد. سازنده آن را جایگزینی ساده‌تر و ارزان‌تر در برابر اف-۳۵ آ آمریکا معرفی می‌کند.
از نگاه روسیه، این پروژه چند هدف را هم‌زمان دنبال می‌کند:
- تکمیل ناوگان سنگین سوخو-۵۷ با جنگنده‌ای ارزان‌تر
- جایگزینی تدریجی انواع قدیمی میگ-۲۹
- ورود دوباره به بازار صادرات جنگنده‌های تک‌موتوره، بازاری که روسیه در دهه‌های اخیر تقریباً در آن حضور نداشته است
شکل و طراحی ظاهری سوخو-۷۵
طراحی سوخو-۷۵ برای کاهش پیدایی در رادار و ساده‌تر کردن ساختار انجام شده است. ویژگی‌های ظاهری اصلی:
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| تعداد موتور | یک موتور؛ تفاوت اصلی با جنگنده‌های دو موتوره قبلی روسیه |
| دم | به‌جای دم معمولی، دم V شکل دارد، شبیه نورثروپ YF-23 |
| سرنشین | تک‌سرنشین |
| نقش | چندمنظوره، مناسب مأموریت هوا به هوا و هوا به زمین با یک بدنه مشترک |
| پنهان‌کاری | طراحی برای کاهش سطح مقطع راداری از زاویه روبه‌رو |
نکته جالب این است که روس‌ها با انتخاب یک موتور، همان منطقی را دنبال کرده‌اند که لاکهید مارتین برای اف-۳۵ به کار برد: هزینه خرید و عملیات کمتر.
ساختار و سامانه‌های داخلی
کابین خلبان
طبق گفته‌های مقام‌های مرتبط، چیدمان کابین مانند سوخو-۵۷ است و دو نمایشگر ال‌سی‌دی اصلی ۳۸ سانتی‌متری دارد که شبیه آرایش سوخو-۳۵ اس است.
موتور
موتور سوخو-۷۵ یک توربوفن ساتورن AL-51F-1 است که قرار است موتور نسخه سوخو-۵۷ ام هم باشد. این اشتراک قطعه می‌تواند هزینه تولید و پشتیبانی را پایین بیاورد، اما به معنی آماده بودن موتور برای تولید انبوه هم نیست.
مشخصات اعلام‌شده
منابع، مشخصات را کمی متفاوت گزارش کرده‌اند؛ چون هنوز نمونه پرنده آزمایش نشده و تمام اعداد ادعای سازنده است:
| مشخصه | رقم اعلام‌شده |
|---|---|
| وزن حداکثر برخاست | ۲۶ تن |
| بار تسلیحاتی | تا ۷۴۰۰ کیلوگرم روی نقاط خارجی و داخلی |
| توپ | توپ خودکار ۳۰ میلیمتری |
| حداکثر سرعت | بین ماخ ۱.۸ (حدود ۱۹۰۰ کیلومتر در ساعت) تا ۲۲۰۰ کیلومتر در ساعت، بسته به منبع |
| برد | بین ۲۸۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر، بسته به منبع |
| قیمت صادراتی وعده‌داده‌شده | حدود ۳۰ میلیون دلار |
نکته مهم: ترکیب دقیق تسلیحات و پیکربندی آنها باید در مرحله آزمایش‌های پرواز و اصلاح هواپیما مشخص شود. بنابراین فهرست دقیق سلاح‌ها هنوز قطعی نیست.
وضعیت فعلی؛ جنگنده‌ای که هنوز پرواز نکرده است
- ۲۰۲۱: نمایش ماکت در نمایشگاه ماکس. همراه با کمپین تبلیغاتی گسترده.
- تأخیرها: اولین پرواز برای ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، ۲۰۲۵ و حالا اواخر ۲۰۲۶ وعده داده شده است.
- ژوئن ۲۰۲۶: مدیرعامل شرکت یکپارچه هواپیماسازی روسیه (UAC) گفت کار روی چک‌میت در مرحله ساخت نمونه اولیه است.
- محل ساخت: کارخانه KnAAZ در کومسومولسک‌آن‌آمور.
- سفارش و تولید: تا میانه ۲۰۲۶ هیچ سفارش صادراتی قطعی اعلام نشده و هیچ فروند عملیاتی ساخته نشده است.
- طراحی: مقام‌ها اعلام کرده‌اند طراحی نهایی شده و محموله نخست در روسیه برای نیروهای خود این کشور ساخته می‌شود.
پرسش‌های متداول
سوخو-۷۵ چند موتور دارد؟
یک موتور؛ توربوفن ساتورن AL-51F-1.
آیا سوخو-۷۵ پرواز کرده است؟
بر اساس گزارش‌های میانه ۲۰۲۶، خیر. نمونه پرنده در حال ساخت است و پرواز اول اواخر ۲۰۲۶ هدف‌گذاری شده است.
قیمت سوخو-۷۵ چقدر است؟
روسیه برای نسخه صادراتی حدود ۳۰ میلیون دلار وعده داده است.
آیا مشتری خارجی دارد؟
تا میانه ۲۰۲۶ هیچ سفارش صادراتی قطعی اعلام نشده است.
چه سلاحی حمل می‌کند؟
تا ۷۴۰۰ کیلوگرم بار تسلیحاتی و یک توپ ۳۰ میلیمتری اعلام شده؛ پیکربندی دقیق در مرحله آزمایش مشخص می‌شود.
تفاوتش با سوخو-۵۷ چیست؟
سوخو-۵۷ جنگنده سنگین دو موتوره است، اما سوخو-۷۵ سبک و تک‌موتوره با هدف هزینه کمتر.
