آمریکا ابزار فشار بر ایران را تغییر داده، نه اهدافش را| ترامپ فعلاً حمله نمی‌کند، اما فشارها را افزایش می‌دهد
علی‌اصغر زرگر، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی، در گفت‌وگو با فرارو می گویدتحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ، بار دیگر احتمال مذاکره میان دو کشور را مطرح کرده است؛ هرچند اختلاف بر سر شروط توافق و ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، در شرایطی که دونالد ترامپ فعلاً از انجام حملات نظامی تازه علیه ایران عقب‌نشینی کرده و هم‌زمان بر ادامه فشارهای اقتصادی و محاصره دریایی تأکید دارد، این پرسش مطرح است که آیا واشنگتن واقعاً به دنبال پایان دادن به تنش‌ها و دستیابی به توافقی تازه با تهران است یا توقف موقت گزینه نظامی را باید بخشی از راهبرد فشار برای گرفتن امتیازهای بیشتر دانست؟
علی‌اصغر زرگر، کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی، در گفت‌وگو با فرارو می‌گوید تحرکات دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ، بار دیگر احتمال مذاکره میان دو کشور را مطرح کرده است؛ هرچند اختلاف بر سر شروط توافق و ترتیب اجرای تعهدات همچنان پابرجاست.
عقب‌نشینی نظامی آمریکا به معنای تغییر راهبرد نیست
علی‌اصغر زرگر با اشاره به اینکه آمریکا هنوز از اهداف اولیه خود در تقابل با ایران عقب‌نشینی نکرده است، گفت: «به نظر می‌رسد واشنگتن همچنان همان اهدافی را دنبال می‌کند که پیش از این در چارچوب فشار نظامی و سیاسی علیه ایران مطرح کرده بود. مسئله اصلی آمریکا وادار کردن ایران به پذیرش خواسته‌های خود است و در واقع، واشنگتن می‌خواهد از طریق ترکیبی از فشارهای اقتصادی، سیاسی و نظامی، تهران را به سمت نوعی تسلیم در برابر مطالبات خود سوق دهد. به همین دلیل، نباید توقف فعلی حملات نظامی را به معنای تغییر رویکرد آمریکا تلقی کرد. این کشور همچنان محاصره دریایی و تحریم‌های اقتصادی را ادامه می‌دهد و تلاش می‌کند محدودیت‌های بیشتری بر روابط تجاری و ارتباطات زمینی ایران با کشورهای همسایه اعمال کند.»
وی افزود: «حتی در حال رایزنی با برخی کشورها برای افزایش فشار بر مبادلات تجاری ایران است. در کنار این اقدامات، آمادگی‌های نظامی و تهدیدهای واشنگتن نیز همچنان حفظ شده و گاهی شاهد حملات محدود به برخی اهداف در جنوب ایران، از جمله قشم و بندرعباس، هستیم. بنابراین، آنچه اکنون اتفاق افتاده بیشتر به معنای تغییر ابزار فشار است تا کنار گذاشتن اهداف قبلی. آمریکا ممکن است در مقطع فعلی تمایلی به آغاز یک جنگ گسترده نداشته باشد، اما همچنان تلاش می‌کند از طریق فشار اقتصادی و محدود کردن مسیرهای ارتباطی ایران، هزینه‌های بیشتری به کشور تحمیل کند.»
فشار افکار عمومی آمریکا، ترامپ را با محدودیت مواجه کرده است
این تحلیلگر سیاست خارجی درباره دلایل توقف حملات نظامی آمریکا گفت: «یکی از عوامل مؤثر در این تصمیم، شرایط داخلی ایالات متحده و وضعیت افکار عمومی این کشور است. دولت ترامپ با مخالفت‌هایی در داخل آمریکا نسبت به ادامه جنگ مواجه است و تحولات سیاسی و انتخاباتی اخیر و شکست جمهوری‌خواهان در برابر دموکرات‌ها نیز بر فضای سیاسی واشنگتن تأثیر گذاشته است. بخشی از افکار عمومی آمریکا با ادامه جنگ علیه ایران و همراهی نظامی با اسرائیل موافق نیستند و این مسئله برای دولت ترامپ هزینه سیاسی ایجاد می‌کند. علاوه بر این، تبعات اقتصادی جنگ نیز قابل چشم‌پوشی نیست. درگیری نظامی در منطقه تنها به ایران و آمریکا محدود نمی‌شود و آثار آن می‌تواند اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. افزایش هزینه‌های اقتصادی و نگرانی از گسترش بحران در منطقه، عواملی هستند که دولت آمریکا ناچار است در محاسبات خود در نظر بگیرد. در واقع، ترامپ نمی‌تواند بدون توجه به واکنش افکار عمومی و هزینه‌های داخلی و بین‌المللی، تصمیم به ادامه یک جنگ گسترده بگیرد.»
وی با اشاره به تحرکات دیپلماتیک برای جلوگیری از آغاز مجدد جنگ گفت: «در حال حاضر، برخی کشورهای منطقه از جمله قطر، ترکیه و پاکستان تلاش می‌کنند از طریق میانجی‌گری و انتقال پیام‌ها، زمینه جلوگیری از یک درگیری تازه را فراهم کنند. این کشورها به‌خوبی می‌دانند که بازگشت جنگ می‌تواند منطقه را با بحران گسترده‌تری مواجه کند و به همین دلیل، تلاش دارند امکان دستیابی به نوعی مصالحه میان تهران و واشنگتن را فراهم کنند. در کنار این تلاش‌ها، نقش قدرت‌های بزرگ نیز اهمیت دارد. چین و روسیه نیز تحولات را دنبال می‌کنند و رایزنی‌های دیپلماتیک در سطح بین‌المللی ادامه دارد. مجموعه این عوامل می‌تواند در جلوگیری از بازگشت فوری درگیری مؤثر باشد، اما به معنای آن نیست که اختلافات اصلی میان ایران و آمریکا حل شده یا دو طرف به توافق نزدیک شده‌اند.»
آمریکا به دنبال مذاکره بر اساس اولویت‌های خود است
این کارشناس مسائل سیاست خارجی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی همچنان اختلاف بر سر ماهیت و چارچوب توافق احتمالی است، گفت: «آمریکایی‌ها هنوز حاضر نیستند شرایط و مطالبات ایران را بپذیرند. آن‌ها می‌خواهند مذاکرات در چارچوب اولویت‌ها و خواسته‌های خودشان پیش برود. یکی از مهم‌ترین این اولویت‌ها، حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران است و به نظر می‌رسد واشنگتن ترجیح می‌دهد ابتدا درباره این موضوع به توافق برسد و سپس سایر مسائل را در دستور کار قرار دهد. در چنین شرایطی، مسئله مهم این است که دو طرف درباره ترتیب اجرای تعهدات به تفاهم برسند. برای مثال، آیا آمریکا ابتدا باید محاصره دریایی را متوقف کند و منابع مالی ایران را آزاد سازد و سپس مذاکرات درباره تحریم‌ها و سایر اختلافات آغاز شود؟ یا اینکه واشنگتن انتظار دارد ایران ابتدا درباره پرونده هسته‌ای امتیازهایی بدهد و بعد از آن، موضوعات دیگر مورد بررسی قرار بگیرند؟ این‌ها اختلافات اساسی هستند که می‌توانند مسیر مذاکرات را تعیین کنند.»
وی تأکید کرد: «به نظر می‌رسد آمریکا تمایل دارد مذاکرات را به شکلی مرحله‌ای پیش ببرد؛ به این معنا که ابتدا پرونده هسته‌ای را در اولویت قرار دهد و پس از رسیدن به توافق در این زمینه، درباره سایر مسائل مذاکره کند. چنین رویکردی برای واشنگتن این امکان را فراهم می‌کند که بخشی از اهداف خود را در یک مرحله محقق کند و سپس وارد موضوعات دیگر شود. با این حال، مشخص نیست ایران تا چه اندازه با چنین ترتیبی موافقت کند، زیرا از نگاه تهران، مسائل اقتصادی، تحریم‌ها و محدودیت‌های دریایی نیز بخشی از موضوعات اصلی هرگونه توافق هستند.»
محاصره اقتصادی، ابزار جایگزین جنگ مستقیم
این تحلیلگر سیاست خارجی با اشاره به تداوم فشارهای آمریکا علیه ایران تأکید کرد: «آنچه از رفتار فعلی واشنگتن می‌توان برداشت کرد این است که آمریکا فعلاً قصد ندارد وارد یک جنگ نظامی گسترده دیگر شود، اما این به معنای کنار گذاشتن سیاست فشار نیست. واشنگتن همچنان محاصره دریایی، تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های تجاری را دنبال می‌کند و تلاش دارد از این طریق تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی ایران را تحت فشار قرار دهد. هدف این است که با افزایش فشارهای اقتصادی، شرایطی ایجاد شود که ایران در مذاکرات حاضر به پذیرش مطالبات بیشتری شود. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس توقف حملات نظامی نتیجه گرفت که آمریکا از مواضع قبلی خود عقب‌نشینی کرده است.»
