پوتین و شی میتوانند رویکرد ترامپ را تغییر دهند | اظهارات گروسی به معنای آغاز مذاکرات هستهای نیست | نشست سهجانبه میتواند بر پرونده ایران اثرگذار باشد
نشست احتمالی سران آمریکا، روسیه و چین در حالی برگزار میشود که پرونده ایران و پیامدهای جنگ، به یکی از محورهای اصلی معادلات جهانی تبدیل شده است. سفیر پیشین ایران در آذربایجان میگوید مسکو و پکن میتوانند با استفاده از ظرفیت روابط خود با واشنگتن، ترامپ را به تغییر رویکرد وادار کنند؛ اما تهران تأکید میکند بدون پذیرش شروط هفتگانهاش، مذاکرهای با آمریکا در دستور کار نیست.
به گزارش اینتیتر به نقل از فرارو، نشست سهجانبه قدرتهای بزرگ، حتی اگر در ظاهر با هدف رایزنی درباره مناسبات بینالمللی و آینده نظم جهانی برگزار شود، نمیتواند از سایه بحرانهای جاری جهان، بهویژه تقابل آمریکا و ایران، جدا بماند. در شرایطی که جنگ و پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن معادلات منطقهای را تحت تأثیر قرار داده، هرگونه گفتوگوی مستقیم میان واشنگتن، مسکو و پکن میتواند برای تهران واجد اهمیت باشد.
پرسش اصلی این است که آیا روسیه و چین میتوانند از ظرفیت روابط خود با ایران و مناسباتشان با آمریکا برای تغییر محاسبات دونالد ترامپ استفاده کنند یا آنکه پرونده ایران نیز در چارچوب رقابت و معامله قدرتهای بزرگ دنبال خواهد شد؟ در این میان، تهران ضمن تأکید بر روابط راهبردی با مسکو و پکن، همچنان بر شروط خود برای هرگونه مذاکره با واشنگتن تأکید دارد.
محسن پاکآیین، سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان، در گفتوگو با فرارو با اشاره به اهمیت نشست احتمالی دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ و تأثیر آن بر تحولات مرتبط با ایران، این موضوع را مهم دانست، اما بر شروط هفتگانه ایران نیز تأکید کرد.
جنگ علیه ایران به بحرانی فراتر از مرزهای منطقه تبدیل شده است
محسن پاکآیین گفت: «اینکه قدرتهای بزرگ جهان در سطح سران با یکدیگر دیدار کنند و درباره مسائل بینالمللی به گفتوگو بپردازند، اتفاق غیرمعمولی نیست و در مناسبات جهانی مسبوق به سابقه است. با این حال، با توجه به شرایط کنونی جهان و تحولات ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، طبیعی است که موضوع ایران نیز در چنین رایزنیهایی مورد توجه قرار بگیرد.»
وی افزود: «در حال حاضر یکی از مهمترین تحولات بینالمللی، مسئله تجاوز نظامی به ایران و پیامدهای ناشی از آن است. این اتفاق صرفاً به ایران محدود نمانده و سایر کشورها و قدرتهای جهانی نیز از تبعات آن متأثر شدهاند. به همین دلیل، طبیعی است که کشورهای مختلف به دنبال یافتن راهحلهایی برای مدیریت بحران باشند و در این مسیر با طرفهای تأثیرگذار، از جمله آمریکا، رایزنی کنند.»
ایران روی حمایت سیاسی روسیه و چین حساب میکند
سفیر پیشین ایران در آذربایجان با اشاره به روابط راهبردی تهران با مسکو و پکن گفت: «ایران با روسیه و چین ارتباط مستمر دارد و این دو کشور در جریان مواضع منطقی جمهوری اسلامی ایران هستند. آنها در جریان تحولات اخیر با تجاوز به ایران مخالفت کردند و در شورای امنیت سازمان ملل نیز در برابر تلاشهای آمریکا برای تصویب قطعنامههای ضدایرانی ایستادند و اجازه ندادند این قطعنامهها به تصویب برسد.»
پاکآیین افزود: «در مجموع، ایران با روسیه و چین روابط راهبردی دارد و این دو کشور تاکنون از مواضع ایران حمایت کردهاند. بنابراین، نمیتوان اهمیت این روابط را در شرایط فعلی نادیده گرفت. البته آنچه اهمیت دارد، استمرار این حمایتها و استفاده از ظرفیتهای دیپلماتیک برای کمک به پایان دادن به بحران است.»
وی درباره احتمال رایزنی ایران با روسیه و چین پس از برگزاری نشست سهجانبه نیز گفت: «قطعاً پس از این جلسه، از طریق تماس تلفنی یا مسیرهای دیپلماتیک با روسیه و چین گفتوگو خواهیم کرد. امیدواریم این دو کشور بتوانند آمریکا را به تغییر رویکرد وادار کنند تا مسیر جنگافروزی را خاتمه دهد و با عقلانیت با بحرانی که خود ایجاد کرده است، مواجه شود.»
پوتین و شی میتوانند بر محاسبات ترامپ تأثیر بگذارند؟
این تحلیلگر سیاست خارجی با تأکید بر اهمیت نقشآفرینی قدرتهای شرقی در تحولات بینالمللی، گفت: «روسیه و چین از جمله کشورهایی هستند که در تحولات جهانی نقش و جایگاه مهمی دارند و مواضع آنها در قبال بحرانهای بینالمللی میتواند بر روند تصمیمگیری سایر قدرتها تأثیرگذار باشد. از این جهت، امیدواریم رایزنیهای این دو کشور با آمریکا به کاهش تنشها و پایان دادن به مسیر تقابل نظامی کمک کند.»
وی افزود: «مسئله اصلی این است که آمریکا باید رویکرد خود را تغییر دهد و به جای ادامه مسیر جنگ و تهدید، با عقلانیت با شرایطی که ایجاد کرده است برخورد کند. انتظار ما این است که روسیه و چین نیز از ظرفیت روابط خود برای تشویق واشنگتن به چنین تغییری استفاده کنند.»
اظهارات گروسی به معنای آغاز مذاکرات هستهای نیست
این دیپلمات پیشین در ادامه درباره اظهارات رافائل گروسی، درباره برنامه هستهای ایران و احتمال تأثیرگذاری آن بر روند تحولات دیپلماتیک گفت: «اینکه آقای گروسی درباره برنامه هستهای ایران اظهارنظر میکند، اتفاق تازهای نیست. آژانس بینالمللی انرژی اتمی نهادی است که بهطور طبیعی درباره برنامههای هستهای کشورهای مختلف، از جمله ایران، اظهارنظر میکند. بنابراین، نمیتوان هر اظهارنظر مدیرکل این نهاد را یک تحول سیاسی یا نشانهای از آغاز روند جدید مذاکرات تلقی کرد.»
پاکآیین تأکید کرد: «اظهارات مدیرکل آژانس به این معنا نیست که قرار است ایران درباره برنامه هستهای خود با هر کشوری وارد مذاکره شود. موضع جمهوری اسلامی ایران در این زمینه مشخص است و ما شروط هفتگانه خود را به آمریکاییها ارائه کردهایم. در شرایط فعلی نیز برنامهای برای مذاکره درباره برنامه هستهای وجود ندارد.»
شرط ایران برای بازگشت به میز مذاکره چیست؟
سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان در توضیح موضع تهران درباره مذاکرات احتمالی با آمریکا خاطرنشان کرد: «ما شروط هفتگانه خود را به طرف آمریکایی ارائه کردهایم و اگر آمریکا این شروط را بپذیرد، در آن صورت میتوان در مرحله بعد درباره موضوعات دیگر نیز گفتوگو کرد. بنابراین، نمیتوان بدون توجه به این شروط از آغاز مذاکرات جدید سخن گفت.»
پاکآیین تصریح کرد: «مسئله این است که طرف مقابل باید ابتدا موضع خود را در قبال شروط ایران مشخص کند. پس از آن میتوان درباره مراحل بعدی و موضوعاتی که امکان گفتوگو درباره آنها وجود دارد تصمیم گرفت. در واقع، ارائه شروط هفتگانه چارچوب موضع ایران را در شرایط فعلی مشخص کرده و هرگونه بحث درباره مذاکرات باید در همین چارچوب دنبال شود.»
وی در بخش دیگری از این گفتوگو با انتقاد از عملکرد رافائل گروسی اظهار کرد: «گروسی به دلیل حمایتی که از مواضع آمریکا و اسرائیل داشته، اعتبار خود را از دست داده است. او در جایگاه مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تجاوز این دو به ایران و تأسیسات هستهای کشورمان را محکوم نکرد و همین مسئله به اعتبار و جایگاه او در سطح بینالمللی آسیب زده است.»
او افزود: «گروسی امید داشت از طریق جلب نظر آمریکا، اسرائیل و کشورهای اروپایی بتواند موقعیت خود را تقویت کند، اما رویکردی که در قبال تحولات اخیر اتخاذ کرد، به اعتبار او لطمه زده است.»