نقش «پول» در جابجایی مناسبات آدمها | «فجر» برای فیلماولیها یک فرصت است
به گفته سعید جلیلی کارگردان فیلم «تقاطع نهایی»، در دنیای امروز ارزشهایی مانند عشق، ازدواج و وفاداری در برخی موارد قربانی ارزش پول شدهاند و فیلم تازه او تلاش میکند به این مسئله بپردازد که افراد در شرایط خاص ممکن است با پول همه چیز را بخرند یا بفروشند. این اثر، با تمرکز بر دغدغههای انسانی و اجتماعی شخصیت اصلی، روایتگر فشارهای اقتصادی و اخلاقی است و سعی دارد مخاطب را بدون شعارزدگی به تأمل درباره ارزشها و انتخابهایش وادارد.
به گزارش اینتیتر به نقل از خبرآنلاین، فیلم سینمایی «تقاطع نهایی» به تهیه کنندگی مهدی مددکار از آثار راه یافته به چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر است.
سعید جلیلی درباره این فیلم گفت: فیلم ما در ژانر معمایی شکل گرفته و در لایههای زیرین، به بحثهای اقتصادی و اجتماعی جامعه میپردازد؛ بهویژه اینکه پول چه نقش و تأثیری در جابجایی مناسبات زندگی آدمها در عصر حاضر دارد.
او همچنین بر این باور است که ما در دورهای که زندگی میکنیم، ارزشهایی مانند عشق، ازدواج و وفاداری در برخی موارد قربانی ارزش پول شدهاند و فیلم تلاش میکند به این مسئله اشاره کند که در شرایط خاص، افراد ممکن است با پول همه چیز را بخواهند بخرند یا بفروشند. داستان در لایه ظاهری خود حول یک حادثه معین جریان دارد، اما در لایههای زیرین، مخاطب ناخودآگاه با این پرسشها مواجه میشود و آگاهانه یا ناآگاهانه نسبت به این مسائل تأمل پیدا میکند. تلاش ما این بوده که موضوعات اجتماعی و اقتصادی مطرح شده، واقعی و باورپذیر باقی بمانند و از مسیر شعارزدگی فاصله بگیریم، چرا که بههیچوجه قصد نداشتیم مخاطب را با یک روایت مصنوعی مواجه کنیم.
جلیلی تأکید کرد: حتی شخصیت اصلی فیلم، با تمام دغدغهها و ارزشهایی که برایش اهمیت دارد، تحت فشار شرایط اجتماعی و اقتصادی قرار میگیرد و این تعارض، یکی از محورهای داستان است. بنابراین، نگاه فیلم هم انسانی و هم اجتماعی است، بدون اینکه در سطح ظاهر به شکل مستقیم نصیحتی ارائه دهد.
پول و ارزشها؛ محور اصلی داستان
این کارگردان در پاسخ به پرسشی درباره آغاز تولید فیلم و شرایط خاص آن گفت: این پروژه کاملاً مستقل و با بودجه شخصی، اصطلاحاً «با پول تو جیبی» ساخته شد. بر خلاف بسیاری از آثار دیگر که به سفارش یا حمایت نهاد خاصی تولید میشوند، ما خودمان تمام مراحل را برنامهریزی و پیش بردیم. طبیعتاً تولید مستقل با چالشهای مالی زیادی همراه است و پیشبینی هزینهها در جریان فیلمبرداری، کار سادهای نبود. در طول فیلمبرداری، شرایط مختلفی پیش آمد که فشار مالی به ما وارد کرد. علاوه بر این، وقایع اجتماعی و حتی جنگ باعث شد بخشی از سکانسها بعداً فیلمبرداری شود. به این ترتیب، پروژه در دو فاز فیلمبرداری انجام شد، اما خوشبختانه توانستیم با همان کیفیتی که مدنظر داشتیم، فیلم را تکمیل کنیم.
جلیلی درباره چالشهای نخستین تجربه فیلم بلند خود توضیح داد: مهمترین مسئله ما دریافت مجوز و پروانه ساخت بود. این مراحل، با وجود سابقه تحصیلی، دستیاری و تجربه فیلم کوتاه من، انرژی زیادی میطلبید. ماهها طول کشید تا تمام مراحل اداری و قانونی طی شود و پروانه ساخت و کارگردانی حرفهای صادر شود. علاوه بر این، در مرحله جذب سرمایهگذار هم چالشهایی داشتیم. با اینکه تحقیقات کافی برای آغاز پروژه انجام شده بود، یکی از سرمایهگذاران ما به دلیل طولانی شدن مراحل، از همکاری کنار کشید. به هر حال، این تجربه نشان داد که مسیر فیلمسازی مستقل، بهویژه برای فیلماولیها، نیازمند صبر، پشتکار و انعطاف فراوان است.
تولید مستقل با بودجه شخصی
وی توضیح داد: قرار بود سرمایهگذار پس از چند ماه، مبلغی برای شروع تولید به ما اختصاص دهد، اما به دلیل طولانی شدن مراحل اداری و دریافت مجوزها، این سرمایه به دست ما نرسید و از دست رفت. این تجربه یکی از چالشهای مهم نخستین فیلم بلند من بود. یکی از مهمترین مشکلات فیلماولیها، پیدا کردن تهیهکننده است. تهیهکنندهای که هم حرفهای باشد و هم بتواند در مسیر مستقل همراه فیلمساز بایستد، نقش کلیدی دارد.
این کارگردان افزود: طبیعتاً برای فیلماولی که هنوز شناختهشده نیست، جذب تهیهکننده آسان نیست، اما به اعتقاد من، اراده و عزم فیلمساز تعیینکننده است. همانطور که مصطفی زمانی گفته، «نداری، نخواستی؛ اگر بخواهی دنبالش میروی، پیدا میکنی.» مسیر دشوار است، اما با پشتکار و تلاش، میتوان به آن رسید.
وی درباره سابقه همکاری با مهدی مددکار و نحوه شکلگیری پروژه توضیح داد: من پیش از این، درگیر پروژه دیگری بودم و در مرحله پیشتولید تلاش میکردیم آن اثر را بسازیم، اما شرایط بهگونهای پیش نرفت که بتوانیم آن کار را انجام دهیم. در همان زمان، با توجه به حضور در فیلمبرداری «شمال از جنوب غربی»، فرصت گفتگو پیش آمد و به این نتیجه رسیدیم که این پروژه جدید را دنبال کنیم. دوستان و همکاران قدیمی نیز حمایت کردند و با وجود شرایط سخت و بودجه محدود، توانستیم کار را پیش ببریم. شرایط دشوار مالی و محدودیتها، برخلاف تصور، تأثیر منفی نداشت؛ بلکه انگیزهای ایجاد کرد که با انرژی و قدرت بیشتری کار کنیم. در نهایت، با عشق و پشتکار، پروژه پیش رفت و فیلم به مرحله تولید رسید.
اهمیت حضور در جشنواره
جلیلی در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت حضور در جشنواره گفت: حضور در جشنواره برای دیده شدن فیلم بسیار مهم است. جشنواره جایی است که آثار یک سال سینمایی در کنار هم قرار میگیرند و در رقابت و مقایسه با یکدیگر، ارزیابی میشوند. این فضا نوعی ویترین است و میتواند مسیر حرفهای فیلمسازان، بهویژه فیلماولیها، را هموار کند. : به اعتقاد من، اعتبار هر جشنواره نه صرفاً به برگزاری آن، بلکه به پیشینه و تاریخچه آن وابسته است؛ اینکه چه فیلمسازان مهم و مولفی در آن حضور داشتهاند و چه آثاری در طول زمان معرفی شدهاند، ارزش و تأثیر جشنواره را تعیین میکند و بازار و تنور سینما را گرم نگه میدارد. پیش از من، بسیاری از فیلمسازان و هنرمندان بزرگ آثار خود را اینجا ارائه کردهاند و جوایزی دریافت کردهاند. طبیعتاً اگر بخواهم همه نامها را بیاورم، ممکن است از قلم بیفتند، اما حضور در میان بزرگان سینما باعث افتخار است. اگر جشنواره نبود، پرسش این است که چه جایگزینی وجود داشت؟ به نظر من، سینما یکی از مهمترین مدیوم های رسانه است که میتواند زبان جامعه باشد و میتواند پیامها و دغدغههای اجتماعی را منتقل کند. این رسانهها توانایی ایجاد تأمل و فکر در مخاطب را دارند و این اهمیت آنها را نشان میدهد.
این کارگردان با تأکید بر هدف خود از ساخت فیلم افزود: در فیلم خود، سعی کردهام یک تلنگر ایجاد کنم و مخاطب را به فکر وادارم؛ بهویژه درباره ارزش پول و جایگاهی که ممکن است در زندگی افراد پیدا کند، و اینکه این ابزار نباید آنقدر بزرگ شود که بتواند انسانها را خرید و فروش کند یا رفتار آنها را کاملاً تحت تأثیر قرار دهد اگر فیلم بتواند مخاطب را به این فکر وادارد، به نظر من موفق بوده است و رسالت خود را تا حد امکان انجام داده است.
