راهنمای استفاده سالم نوجوانان و کودکان از تلفن همراه
در دنیای امروز، مسئله دیگر این نیست که کودک چه زمانی تلفن همراه داشته باشد، بلکه این است که چه زمانی دریافت گوشی برای او مناسب است و والدین چگونه میتوانند به استفاده سالم از این ابزار قدرتمند کمک کنند.
به گزارش اینتیتر، با وجود حضور گسترده تلفنهای همراه در زندگی خانوادهها، بعید است والدینی را پیدا کنیم که بگویند: «فرزندم به اندازه کافی با صفحهنمایش کار نمیکند.» تلفن همراه میتواند ابزار مفیدی برای ارتباط و استقلال کودک باشد، اما استفاده نادرست از آن ممکن است خواب، روابط اجتماعی، سرگرمیها و تعاملات خانوادگی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش سایکولوژی تودی، در گذشته، زمانی که هنوز خبری از گوشیهای هوشمند نبود، والدین از روانشناسان میپرسیدند آیا بهتر است برای کودکشان تلویزیون در اتاق خواب قرار دهند یا نه. پاسخ معمولاً منفی بود، زیرا تلویزیون شخصی میتوانست خواب کودک را مختل کند و او را نسبت به تماشای تلویزیون در فضای مشترک خانواده منزویتر کند.
امروز تقریباً هر کودکی که تلفن، تبلت یا لپتاپ دارد، عملاً میتواند یک تلویزیون شخصی در اتاق خود داشته باشد؛ بنابراین این سؤال هم دیگر چندان از والدین پرسیده نمیشود.
برای ایجاد عادتهای سالم در استفاده از تلفن همراه، توجه به چند نکته ضروری است:
۱. زمان مناسب برای خرید اولین گوشی را بر اساس آمادگی کودک تعیین کنید
بسیاری از والدین از قبل به فرزندشان قول میدهند که در یک سن مشخص تلفن همراه خواهد داشت. بیشتر کودکان نیز داشتن یک وسیله شخصی را دوست دارند. با این حال، بهتر است به جای تعیین یک سن قطعی، والدین بررسی کنند که دریافت گوشی در چه زمانی واقعاً برای همان کودک مفید خواهد بود.
بهطور کلی، سالهای آغاز دوره راهنمایی یا میانه آن، یعنی حدود شروع پایه ششم یا زمان پایان پایه هشتم و نزدیک شدن به دبیرستان، میتواند زمان مناسبی برای بررسی این موضوع باشد. با این حال، آمادگی کودک نباید صرفاً بر اساس سن او تعیین شود.
بلوغ فکری، توانایی مراقبت از وسایل گرانقیمت، توانایی مدیریت زمان استفاده از صفحهنمایش و توقف استفاده از گوشی زمانی که از او خواسته میشود، همچنین علاقه و توانایی کودک برای انجام فعالیتهای غیر دیجیتال، همگی باید در نظر گرفته شوند.
والدین میتوانند برای تصمیمگیری این پرسشها را از خود بپرسند:
- کودک قرار است با تلفن همراه چه کاری انجام دهد؟
- آیا نیازها و خواستههای او با استفاده از یک دستگاه مشترک خانوادگی برطرف میشود؟
- آیا داشتن گوشی به والدین کمک میکند در زمان فعالیت مستقل کودک با او در ارتباط باشند یا موقعیت او را پیگیری کنند؟
- تلفن همراه چه تأثیری بر دوستیهای کودک خواهد داشت؟ آیا به برقراری ارتباط با دوستانی که بیشتر از طریق پیامرسانها و شبکههای اجتماعی ارتباط دارند کمک میکند یا باعث میشود کودک گوشی را به تعامل حضوری با دوستان ترجیح دهد؟
- آیا احتمال دارد کودک در مواجهه با محتوای موجود در گوشی دچار ناراحتی یا اضطراب شود؟
۲. قوانین استفاده از گوشی را از ابتدا مشخص کنید
والدین بهتر است پیش از تحویل تلفن همراه، انتظارات و قوانین روشنی برای استفاده از آن تعیین کنند.
بهتر است در ابتدا محدودیتها بیشتر باشد و با گذشت زمان و افزایش مسئولیتپذیری کودک، آزادی بیشتری به او داده شود، نه اینکه از ابتدا آزادی کامل وجود داشته باشد و بعداً محدودیتها افزایش پیدا کند.
برای مثال، میتوان مقرر کرد گوشی هر شب در ساعت مشخصی در اتاق والدین یا یک محل مشخص و مشترک برای شارژ قرار داده شود.
همچنین والدین میتوانند درباره دسترسی به حسابهای کاربری کودک قوانین مشخصی داشته باشند و از ابتدا درباره رمزهای عبور و نحوه نظارت بر حسابها توافق کنند.
ایجاد یک برنامه خانوادگی برای استفاده از رسانهها نیز میتواند به خانواده کمک کند تا درباره زمان و شیوه استفاده از تلفن همراه، تبلت و سایر دستگاهها به توافق مشترک برسند.
البته این قوانین نباید برای همیشه ثابت بمانند. با تغییر سن کودک، شرایط اجتماعی و وضعیت خانواده، لازم است قوانین بررسی و در صورت نیاز اصلاح شوند.
۳. زمانهای بدون تلفن همراه تعیین کنید
والدین باید از خود بپرسند داشتن تلفن همراه چه چیزهایی را از کودک میگیرد.
خواب، سرگرمیها، فعالیتهای روزمره و تعامل با اعضای خانواده ممکن است تحت تأثیر استفاده بیش از حد از گوشی قرار بگیرند.
استفاده از تلفن همراه در تختخواب، بهویژه در ساعات شب، میتواند خواب کودک را مختل کند. حتی بیدار شدن زودتر از خواب برای بازی یا استفاده از گوشی نیز میتواند زمان خواب کودک را کاهش دهد.
فعالیتها و سرگرمیهای غیر دیجیتال نیز باید ادامه پیدا کنند و نباید به دلیل بازی کردن با تلفن همراه کنار گذاشته شوند.
والدین نیز باید در این زمینه الگوی مناسبی برای فرزندانشان باشند. برای مثال، کنار گذاشتن گوشی هنگام غذا خوردن و داشتن زمانهایی بدون صفحهنمایش میتواند به کودک نشان دهد که استفاده از تلفن همراه قرار نیست در تمام ساعات روز ادامه داشته باشد.
اگر والدین خودشان نمیتوانند گوشی را هنگام خواب از اتاق خارج کنند یا برای تعامل با فرزندشان صفحهنمایش را کنار بگذارند، انتظار رفتار متفاوت از کودک چندان منطقی نیست.
۴. گرفتن گوشی را به مجازات همیشگی تبدیل نکنید
در برخی خانوادهها، کاهش درگیری بر سر مدت زمان استفاده از صفحهنمایش میتواند با کمتر کردن استفاده از گرفتن گوشی بهعنوان مجازات همراه باشد.
اگر تلفن همراه بهطور مداوم بهعنوان تنبیه از کودک گرفته شود، ممکن است ارزش و جذابیت آن در نگاه کودک بیشتر شود.
کودکان نیز معمولاً راههای خلاقانهای برای دور زدن محدودیتهای مربوط به گوشی و برنامهها پیدا میکنند.
با این حال، اگر رفتار نادرست کودک مستقیماً به نحوه استفاده از تلفن همراه مربوط باشد، کاهش دسترسی، گرفتن گوشی یا تغییر سطح دسترسی او میتواند منطقی باشد.
۵. بدانید کودک با گوشی خود چه میکند
پس از اینکه کودک صاحب تلفن همراه شد، والدین نباید صرفاً به تعداد ساعت استفاده از گوشی توجه کنند. مهم است بدانند کودک با این وسیله دقیقاً چه کاری انجام میدهد.
والدین بهتر است با برنامهها، بازیها، فیلمها، سریالها و افرادی که کودک در فضای آنلاین با آنها در ارتباط است آشنا باشند.
در مورد محتوایی که متناسب با سن کودک نیست، بهتر است رویکرد محتاطانهتری در پیش گرفته شود و دسترسی به چنین محتواهایی محدود شود؛ بهویژه زمانی که کودک در برابر محتوای نامناسب آسیبپذیرتر است.
اولین گوشی؛ یک مرحله مهم در زندگی کودک
دریافت اولین تلفن همراه برای بسیاری از کودکان و خانوادهها نوعی مرحله مهم در مسیر رشد و مستقل شدن کودک است. به همین دلیل بهتر است والدین پیش از خرید گوشی، درباره زمان مناسب، قوانین استفاده و شیوه نظارت بر آن فکر کنند.
هدف این نیست که تلفن همراه به دشمن خانواده تبدیل شود؛ بلکه باید به ابزاری تبدیل شود که کودک بتواند در کنار آن، خواب کافی، روابط اجتماعی، سرگرمیهای واقعی و ارتباط خانوادگی خود را نیز حفظ کند.