نتانیاهو طرح جدید غزه را رد کرد؛ نخستوزیر اسرائیل میان فشار ترامپ و متحدان راستگرا گرفتار شده است
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در حالی طرح مورد حمایت دولت دونالد ترامپ برای آینده غزه را رد کرده که گزارشها از موافقت قبلی او با جزئیات یک عقبنشینی آزمایشی نیروهای اسرائیلی حکایت دارد؛ موضعی دوگانه که نشان میدهد نتانیاهو برای حفظ ائتلاف سیاسی خود، همزمان با فشار آمریکا و خواستههای متحدان راستگرای داخلیاش دستوپنجه نرم میکند.
به گزارش اینتیتر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با رد علنی توافق مورد حمایت آمریکا برای غزه، با تردیدهایی در داخل اسرائیل مواجه شده است؛ بهویژه آنکه گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد او تنها چند روز پیش شخصاً در حال مذاکره درباره جزئیات یک عقبنشینی آزمایشی نیروهای اسرائیلی از بخشهایی از غزه بوده است.
به گزارش گاردین، نتانیاهو در سیاست خود درباره غزه با خواستههای متناقض متحدان داخلی و خارجیاش روبهروست.
سیاستمداران راست افراطی اسرائیل که بقای دولت ائتلافی نتانیاهو به حمایت آنها وابسته است، خواهان تشدید حملات اسرائیل به غزه و ایجاد شهرکهای اسرائیلی در این منطقه هستند.
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا که حمایت دیپلماتیک و نظامی حیاتی از اسرائیل ارائه میکند، خواهان حرکت به سمت یک توافق دائمی و بازگشت کنترل غزه به فلسطینیهاست؛ توافقی که قرار است از سوی «هیئت صلح» ایجادشده و به ریاست ترامپ میانجیگری شود.
با نزدیک شدن انتخابات اسرائیل که تنها کمی بیش از دو ماه دیگر برگزار خواهد شد، به نظر میرسد نتانیاهو تصمیم گرفته است با مواضع علنی خود شرکای داخلیاش را که از هماکنون وارد رقابتهای انتخاباتی شدهاند، راضی نگه دارد.
نتانیاهو روز یکشنبه یک طرح ۱۵ مادهای جدید برای غزه را رد کرد؛ طرحی که در آن حماس متعهد میشد سلاحهای خود را کنار بگذارد؛ موضوعی که یکی از مطالبات اصلی اسرائیل محسوب میشود. او همچنین در برابر فشار آمریکا برای پایان دادن به جنگها در غزه، لبنان و ایران بدون موافقت اسرائیل مقاومت کرد.
این موضعگیری حتی فرماندهان اسرائیلی را نیز غافلگیر کرد. شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داد که فرماندهان ارتش در روزهای پیش از آن، در جلساتی با نتانیاهو و ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، درباره نحوه اجرای همین طرح گفتوگو کرده بودند.
یکی از مقامهای دفاعی اسرائیل در گفتوگو با این شبکه گفت: «امروز این موضوع را از رسانهها فهمیدیم. در جلساتی که تاکنون برگزار شده بود، نخستوزیر شخصاً با این طرح و عقبنشینی از مواضع اسرائیل در رفح موافقت کرده بود.»
بر اساس این گزارش، در این جلسات حتی درباره مرزهای دقیق سه منطقه آزمایشی در جنوب غزه نیز گفتوگو شده بود؛ مناطقی که قرار بود یک نیروی بینالمللی ــ که هنوز تشکیل نشده است ــ مسئولیت آنها را از ارتش اسرائیل تحویل بگیرد. همچنین درباره نحوه همکاری و تعیین حدود مسئولیتهای دو نیرو مذاکره شده بود.
پیام مستقیم آمریکا به اسرائیل
حمله علنی نتانیاهو به طرح «هیئت صلح» همچنین از آن جهت قابل توجه بود که اندکی پس از سفر دریادار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، به منطقه مطرح شد.
بر اساس گزارش رسانههای اسرائیلی، کوپر برای انتقال مستقیم پیام دولت ترامپ به اسرائیل سفر کرده بود؛ پیامی مبنی بر اینکه واشنگتن خواهان پایان جنگهای اسرائیل در غزه و لبنان است.
یک مقام ارشد ارتش اسرائیل به شبکه ۱۳ این کشور گفت: «پیام آمریکاییها به ارتش اسرائیل این بود که در جهت پایان دادن به هر سه جبهه عملیاتی حرکت کند.»
مخالفت آشکار با ترامپ برای نتانیاهو خطرناک است؛ بهویژه در شرایطی که اسرائیل از نظر بینالمللی بیش از گذشته منزوی شده و برای تأمین تجهیزات نظامی خود به حمایت آمریکا نیاز دارد.
با این حال، نتانیاهو سابقه طولانی در مانورهای سیاسی جسورانه دارد و حتی در برابر اختلاف قدرت آشکار نیز از پیشبرد اهداف سیاسی خود عقبنشینی نکرده است.
گفته میشود بیل کلینتون، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، پس از نخستین دیدار خود با نتانیاهو در سال ۱۹۹۶ با اشاره به رفتار او گفته بود: «اینجا ابرقدرت چه کسی است؟»
سابقه نتانیاهو در فاصله گرفتن از طرحهای آمریکا
این نخستین بار نیست که نتانیاهو در برابر طرح مورد حمایت رئیسجمهوری آمریکا موضع متفاوتی اتخاذ میکند.
در ماه مه ۲۰۲۴، جو بایدن، رئیسجمهوری وقت آمریکا، از یک طرح مورد حمایت اسرائیل برای برقراری آتشبس در غزه و آزادی گروگانها خبر داد. با این حال، نتانیاهو بهتدریج از این پیشنهاد فاصله گرفت و در نهایت آن را نپذیرفت.
در شرایط کنونی، دولت آمریکا ظاهراً اظهارات اخیر نتانیاهو را تا حد زیادی ناشی از ملاحظات انتخاباتی تلقی کرده است؛ رویکردی که احتمالاً با تصمیمهای نظامی اخیر اسرائیل و نشانههایی از توجه بیشتر نتانیاهو به خواستههای ترامپ تقویت شده است.
نتانیاهو هفته گذشته دامنه حملات هوایی اسرائیل به غزه را کاهش داد و سطح لازم برای صدور مجوز حملات را افزایش داد. بر اساس مقررات جدید، عملیاتهای هدفمند برای کشتن افراد باید به تأیید رئیس ستاد ارتش برسد و دیگر فرمانده منطقهای بهتنهایی نمیتواند چنین حملاتی را تأیید کند؛ مگر آنکه نیروهای اسرائیلی با «خطر قریبالوقوع» مواجه باشند.
این نخستین بار نیز نیست که نتانیاهو در برابر فشار آمریکا، جنگهایی را که با استقبال متحدان راست افراطیاش همراه بوده، محدود میکند. او اخیراً دامنه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان را کاهش داد و سال گذشته نیز به دستور ترامپ، جنگندههای اسرائیلی را که به سمت ایران در حرکت بودند، بازگرداند.
تلاش نتانیاهو برای حفظ ائتلاف سیاسی
به نظر میرسد ترکیب لحن تند و جنگطلبانه نتانیاهو در داخل اسرائیل با برخی اقدامات مصالحهجویانه در میدان غزه، برای او اندکی زمان خریده است؛ اما مشخص نیست صبر دولت ترامپ تا زمان برگزاری انتخابات اسرائیل در اواخر اکتبر ادامه داشته باشد.
ترامپ نیز نگرانیهای انتخاباتی خاص خود را دارد؛ چرا که انتخابات میاندورهای آمریکا تنها یک هفته پس از انتخابات اسرائیل برگزار خواهد شد.
روزنامه هاآرتص نیز به دیدار ماه گذشته نتانیاهو از کاخ سفید اشاره کرده و نوشته است این سفر برای نخستوزیری که بارها از اعتبار خود بهعنوان یک سیاستمدار بینالمللی و رابطه نزدیکش با رئیسجمهوری آمریکا سخن گفته، کمسروصدا بود.
این دیدار بدون انتشار بیانیه مشترک پایان یافت و نشانههای اختلاف ناشی از اولویتهای سیاسی متضاد نتانیاهو بیش از گذشته آشکار شده است.
هاآرتص در توصیف شرایط نوشته است: «وقتی تلاش میکنید توپهای زیادی را همزمان در هوا نگه دارید، شروع به از دست دادن آنها میکنید.»
نیکولای ملادنوف، فرستاده ارشد «هیئت صلح»، درباره رد توافق از سوی نتانیاهو که ماهها برای تدوین آن مذاکره شده بود، اظهار نظری نکرد و تنها در گفتوگو با رسانههای اسرائیلی گفت: «مذاکرات ادامه دارد.»
وضعیت انسانی در غزه
فلسطینیان ساکن غزه پس از آتشبس اسمی که ترامپ در اکتبر سال گذشته میان طرفها برقرار کرد، نزدیک به یک سال است در شرایطی مرگبار و بلاتکلیف زندگی میکنند. ترامپ در آن زمان گفته بود این آتشبس به توقف درگیریها و آغاز روند بازسازی غزه منجر خواهد شد.
با این حال، حملات اسرائیل ادامه داشته و بیش از یک هزار و ۲۰۰ نفر کشته شدهاند. اسرائیل همچنین از ورود تجهیزات، مواد اولیه و سوخت مورد نیاز برای بازسازی خانهها، مدارس و زیرساختهای پزشکی جلوگیری کرده است.
بخش عمده جمعیت باقیمانده غزه در اردوگاههای چادری و در شرایطی با امکانات محدود بهداشتی زندگی میکنند. اگرچه شدت گرسنگی کاهش یافته، کمبود مواد غذایی همچنان گسترده است.
کارشناسان امنیت غذایی هشدار دادهاند که بیش از ۷۰ هزار کودک ممکن است تا آوریل ۲۰۲۷ به درمان سوءتغذیه حاد نیاز داشته باشند.
دفتر بنیامین نتانیاهو نیز گزارشها درباره اینکه نخستوزیر اسرائیل در جلساتی درباره جزئیات طرح عقبنشینی نیروها از غزه گفتوگو کرده است را رد کرده است.
