آتش بس شکننده در خاورمیانه؛ ایران و اسرائیل دست از تبادل آتش کشیدند!
پس از چند روز تبادل حملات موشکی و هوایی میان ایران و اسرائیل، دو طرف اعلام کردند حملات متقابل را متوقف کردهاند. این تحول پس از درخواست دونالد ترامپ برای توقف فوری درگیریها رخ داد، اما هم تهران و هم تلآویو هشدار دادهاند که در صورت بروز حملات جدید، پاسخ قاطع خواهند داد؛ موضوعی که نشان میدهد آتشبس کنونی همچنان بسیار شکننده است.
به گزارش اینتیتر، نگرانیها از بازگشت خاورمیانه به یک جنگ تمامعیار منطقهای روز دوشنبه تا حدی کاهش یافت؛ زیرا ایران و اسرائیل اعلام کردند پس از درخواست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای توقف فوری درگیریها، حملات متقابل علیه یکدیگر را متوقف کردهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در یک سخنرانی تلویزیونی ضمن تأیید توقف درگیریها با ایران، هشدار داد که هرگونه حمله جدید از سوی تهران با پاسخ سخت اسرائیل مواجه خواهد شد.
او گفت: «در حال حاضر آتش در این جبهه متوقف شده است، زیرا پس از آنکه رژیم تهران هدف حملات قرار گرفت، حملات خود علیه ما را متوقف کرد. اگر این رژیم بار دیگر اشتباه کند و به ما حمله کند، با قدرت پاسخ خواهیم داد.»
دور تازه حملات موشکی ایران به اسرائیل و حملات متقابل جنگندههای اسرائیلی به خاک ایران، جدیترین رویارویی مستقیم دو کشور از زمان آتشبس ماه آوریل محسوب میشود.
همزمان، نیروهای انصارالله یمن (حوثیها) که همسو با ایران هستند نیز مواضعی در اسرائیل را هدف قرار دادند و هشدار دادند کشتیهای مرتبط با اسرائیل را در دریای سرخ هدف قرار خواهند داد؛ اقدامی که به افزایش تنشهای منطقهای دامن زده است.
آتشبسی که هر لحظه ممکن است فرو بپاشد
تحلیلگران معتقدند وضعیت فعلی را میتوان «آتشبس در دل آتشبس» توصیف کرد؛ شرایطی که بسیار شکننده است و هر لحظه ممکن است با وقوع یک حادثه جدید به دور تازهای از حملات موشکی و نظامی منجر شود.
مقامهای اسرائیلی بارها تلاش ایران برای گره زدن آتشبس نهایی به توقف عملیات نظامی اسرائیل علیه حزبالله لبنان را رد کردهاند.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز دوشنبه اعلام کرد عملیات علیه حزبالله در لبنان ادامه خواهد یافت و در صورت حمله این گروه، بیروت بار دیگر هدف قرار خواهد گرفت.
او گفت: «هرگونه تلاش ایران برای پیوند دادن پرونده لبنان و ایران و حمله به اسرائیل، با واکنشی بسیار شدید روبهرو خواهد شد؛ همانگونه که دیروز شاهد آن بودیم.»
حملات اسرائیل به حومه جنوبی بیروت، که از پایگاههای اصلی حزبالله محسوب میشود، عامل اصلی حملات موشکی ایران در روز یکشنبه عنوان شده است.
تهران: پاسخ ایران تغییر نخواهد کرد
در سوی مقابل، مقامهای ایرانی نیز موضعی سختگیرانه اتخاذ کردهاند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مسئول ارشد مذاکرات با آمریکا، اعلام کرد تهران «نقضهای مکرر» را تحمل نخواهد کرد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تا زمانی که اراده واقعی برای اعتمادسازی وجود نداشته باشد، پاسخ ایران همان خواهد بود.»
فشار ترامپ بر نتانیاهو
دونالد ترامپ در هفتههای اخیر تلاش کرده اسرائیل را برای کاهش تنشها، بهویژه در لبنان، تحت فشار قرار دهد تا زمینه برای دستیابی به توافقی گستردهتر با ایران فراهم شود.
وبسایت آمریکایی آکسیوس گزارش داده ترامپ در تماس تلفنی اخیر خود با نتانیاهو با لحنی تند از او خواسته است اقداماتش را کنترل کند.
بر اساس این گزارش، ترامپ به نخستوزیر اسرائیل گفته است: «بیبی، بهتر است مراقب باشی؛ وگرنه خیلی زود تنها خواهی ماند.»
با این حال، نتانیاهو که در آستانه انتخابات داخلی قرار دارد، با فشارهای سیاسی گستردهای برای ادامه عملیات علیه حزبالله مواجه است.
ادامه درگیریها در لبنان
با وجود اعلام توقف حملات میان ایران و اسرائیل، گزارشهایی از ادامه تبادل آتش در لبنان منتشر شده است.
منابع محلی از شلیک راکتهای جدید حزبالله به شمال اسرائیل و همچنین حملات ارتش اسرائیل در نزدیکی شهر صور در جنوب لبنان خبر دادهاند.
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد حمله هوایی اسرائیل به شهر صور دستکم پنج کشته و هشت زخمی برجای گذاشته است که چهار نفر از مجروحان از نیروهای امدادی صلیب سرخ هستند.
ساعاتی بعد نیز حمله دیگری به منطقه مروانیه در جنوب لبنان دو کشته، از جمله یک کودک، و ۱۰ زخمی برجای گذاشت.
حملات اسرائیل به ایران و پاسخ تهران
در جریان حملات اخیر، اسرائیل یک مجتمع پتروشیمی در ایران را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل همچنین مدعی شد بخشی از سامانههای دفاعی ایران را در نقاط مختلف کشور منهدم کرده است.
رسانههای دولتی ایران از شنیده شدن صدای انفجار در تهران، اصفهان، کرج و تبریز خبر دادند.
ستاد کل نیروهای مسلح ایران نیز اعلام کرد در پاسخ به حملات اسرائیل به لبنان، «پاسخی دردناک» به اسرائیل داده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد دو پایگاه نظامی اسرائیل را هدف قرار داده است.
بر اساس گزارشها، بقایای یک موشک ایرانی در یکی از شهرکهای کرانه باختری سقوط کرده و به چند ساختمان آسیب زده است، اما تلفاتی گزارش نشده است.
بازارهای جهانی نگران تشدید بحران
تشدید ناگهانی تنشها بازارهای مالی را نیز تحت تأثیر قرار داد.
قیمت جهانی نفت حدود ۵ درصد افزایش یافت و نگرانیها درباره رشد دوباره قیمت سوخت در سراسر جهان بالا گرفت.
با این حال، پس از انتشار اخبار مربوط به توقف حملات، بازارهای سهام بخشی از نگرانیهای خود را کنار گذاشتند و روندی صعودی پیدا کردند.
مذاکرات ایران و آمریکا همچنان دشوار است
این دور جدید از تنشها تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگی را که از ۲۸ فوریه آغاز شد، پیچیدهتر کرده است.
ترامپ روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «ایران و اسرائیل هر دو خواهان آتشبس فوری هستند. مذاکرات نهایی برای صلح در حال پیشرفت است؛ مگر آنکه نادانی یا حماقت مانع آن شود.»
او همچنین تأکید کرد محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا تا زمان دستیابی به توافق نهایی ادامه خواهد یافت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز اعلام کرد تبادل پیام میان تهران و واشنگتن در فضایی از «بیاعتمادی شدید» ادامه دارد.
وی گفت اقدامات اسرائیل در لبنان، چه با اطلاع آمریکا انجام شده باشد و چه بدون اطلاع آن، با هدف تخریب روند دیپلماتیک صورت گرفته است.
بقایی افزود: «هیچکس باور نمیکند رژیم صهیونیستی بدون هماهنگی و همکاری قبلی با آمریکا دست به چنین اقداماتی بزند.»
شروط ایران برای توافق نهایی
بر اساس این گزارش، ایران برای دستیابی به توافق نهایی چند مطالبه کلیدی مطرح کرده است:
- برقراری آتشبس در لبنان و خروج نیروهای اسرائیلی از این کشور
- آزادسازی نیمی از داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور
- مشارکت یا نقش مدیریتی ایران در تنگه هرمز
- به تعویق افتادن مذاکرات فنی درباره نحوه اطمینانبخشی به آمریکا در خصوص برنامه هستهای ایران
در داخل ایران نیز بخشی از جریانهای تندرو خواهان خروج کامل از مذاکرات هستند و برخی دیگر معتقدند مفاد توافق احتمالی همچنان مبهم است و باید با ضمانتهای بیشتری همراه شود.
دنی اورباخ، تاریخدان نظامی دانشگاه عبری اورشلیم، معتقد است حملات اخیر اسرائیل پیامی مستقیم برای واشنگتن داشت.
او گفت: «اسرائیل میخواهد به آمریکا نشان دهد که هیچ توافق نهایی با ایران نمیتواند بدون در نظر گرفتن منافع امنیتی اسرائیل به نتیجه برسد؛ زیرا اگر این منافع نادیده گرفته شود، اسرائیل میتواند کل معادله را برهم بزند.»
